Thần Thoại & Sử Thi Ba Tư
Ba Tư cổ (nay là Iran và vùng lân cận) để lại cho nhân loại hai di sản kể chuyện lớn. Một là **thần thoại Hỏa giáo (Zoroastrianism)** — hệ thần thoại hiếm hoi dựng cả vũ trụ trên **thế đối đầu rạch ròi giữa Thiện và Ác**: Ahura Mazda, đấng Sáng Suốt của ánh sáng và sự thật, đối mặt Ahriman, tinh thần hủy diệt và dối trá. Hai là **Shahnameh — "Sách Các Vua"** của thi hào **Ferdowsi** (thế kỷ 10), b
Dòng thời gian
Trục huyền sử của chuyên đề — từ buổi khai thiên tới hồi kết.
Ánh sáng và bóng tối
Ahura Mazda tạo dựng bằng ý nghĩ. Ahriman xâm nhập, gieo bệnh tật, dối trá và cái chết. Từ đó thế gian là chỗ pha trộn — mọi điều lành đều phải giành lấy. (Nguồn: Bundahishn, không phải Shahnameh.)
Đọc chương này →Keyumars
Ông vua đầu tiên của loài người. Ở trên núi, mặc da thú, dạy người dựng chỗ trú.
Hushang
Ném đá trượt vào vách đá, tóe lửa. Loài người có lửa. Đêm ấy thành đêm hội.
Tahmuras "Kẻ trói quỷ"
Khuất phục lũ div. Thay vì diệt sạch, ông bắt chúng đổi mạng bằng cách dạy loài người chữ viết.
Jamshid — HOÀNG KIM
Chia nghề nghiệp, dạy dệt vải, luyện kim, xây nhà, chữa bệnh, đóng thuyền. Đặt Nowruz. Ba trăm năm không ai đói. Rồi ông tự xưng là đấng sáng tạo — farr bay đi.
Đọc chương này →Zahhak — NGHÌN NĂM BÓNG TỐI
Hoàng tử bị Ahriman dụ dỗ, mọc hai con rắn trên vai. Chiếm ngai, cai trị bằng sợ hãi: mỗi ngày hai mạng người.
Đọc chương này →Kaveh nổi dậy
Người thợ rèn mất mười bảy con, xé bản tuyên dương giả, giơ tấm tạp dề da lên đầu ngọn giáo. Cờ ấy thành Derafsh Kaviani.
Đọc chương này →Fereydun lật Zahhak
Chùy đầu bò đánh vào Damavand. Sứ giả Sorush ngăn không cho giết — Zahhak bị xiềng trong hang núi tới ngày tận cùng.
Đọc chương này →Chia ba thiên hạ
Salm lấy phương tây, Tur lấy phương bắc, Iraj lấy Iran. Hai anh ghen, giết em út. Mối thù Iran–Turan bắt đầu từ đây.
Đọc chương này →Manuchehr
Báo thù cho Iraj, lập lại trật tự. Thời của các dũng sĩ mở ra.
Sam bỏ con — Simurgh nuôi
Đứa bé sinh ra tóc trắng như tuyết, bị bỏ trên núi Alborz. Chim thần Simurgh nhặt về nuôi trong tổ. Nó thành Zal.
Đọc chương này →Zal & Rudabeh — Rostam ra đời
Zal cưới công chúa Kabul. Ca sinh nở hiểm nghèo; Simurgh chỉ cách cứu cả mẹ lẫn con. Rostam chào đời.
Đọc chương này →Rostam chọn Rakhsh
Cả đàn ngựa khuỵu dưới bàn tay chàng. Chỉ một con không nhúc nhích.
Đọc chương này →Kay Kavus lên ngôi
Ông vua nhiều tham vọng, ít khôn ngoan. Đem quân vào Mazandaran, bị Quỷ Trắng bắt và làm mù cả đạo quân.
Đọc chương này →BẢY KỲ CÔNG (Haft Khan)
Rostam một mình vượt bảy tầng hiểm nạn: sư tử, sa mạc khát, rồng, phù thủy, người dẫn đường, Arzhang Div, và Quỷ Trắng.
Đọc chương này →ROSTAM & SOHRAB
Cha và con đối trận ba ngày mà không nhận ra nhau. Tấm vòng tay được mở ra quá muộn. Đỉnh bi kịch của toàn bộ Shahnameh.
Đọc chương này →Siyavash bước qua lửa
Bị mẹ kế vu oan, hoàng tử cưỡi ngựa đen xuyên qua núi lửa đang cháy — và bước ra, áo không sém một sợi.
Đọc chương này →Cái chết của Siyavash
Giữ lời hứa hòa ước, không chịu bội tín, lưu vong sang Turan. Bị gièm pha và giết oan. Nơi máu chàng đổ, một loài cỏ mọc lên.
Đọc chương này →Kay Khosrow báo thù
Con của Siyavash lớn lên ở đất địch, trở về, đánh bại Afrasiab — rồi tự rút khỏi ngai vàng khi thấy lòng mình bắt đầu kiêu.
Rostam & Esfandiyar
Hoàng tử bất khả xâm phạm ép Rostam quy phục. Rostam không muốn đánh, cuối cùng phải nhờ Simurgh chỉ cây tên gỗ liễu — rồi ân hận tới cuối đời.
Rostam ngã xuống
Bị người em cùng cha khác mẹ gài bẫy, sa xuống hố chông. Kỳ anh hùng khép lại.
Các triều đại về sau
Shahnameh còn kể tiếp tới hồi kết của vương triều Sasan. Phần này thuộc lịch sử hơn thần thoại — nằm ngoài phạm vi đợt 1.