Kappa — Hà đồng
“Cáp-pa”Cỡ trẻ con, da xanh nhớt như ếch, mai rùa trên lưng, mỏ như chim, chân màng bơi. Đỉnh đầu có một đĩa lõm chứa nước (sara). Vừa tinh nghịch vừa nguy hiểm — kéo người và ngựa xuống nước.
- Nơi ở
- Sông, ao, hồ, ruộng ngập nước khắp Nhật Bản.
- Điểm yếu
- Sức mạnh nằm ở đĩa nước trên đầu — nếu nước đổ hết, kappa mất sức. Kappa rất trọng lễ nghi: cúi chào đáp lễ nó, nó sẽ cúi lại, làm đổ nước mà kiệt sức. Nó mê dưa chuột.
Tengu — Yêu núi
“Ten-gư”Hai loại — karasu-tengu mặt quạ mỏ nhọn có cánh; daitengu mặt người đỏ ửng mũi rất dài, mặc áo tu sĩ núi, cầm quạt lông. Xưa bị coi là ma quỷ phá đạo; sau thành thần hộ núi vừa đáng sợ vừa đáng kính, có truyền thuyết tengu dạy kiếm thuật cho anh hùng.
- Nơi ở
- Rừng thông trên núi cao, đặc biệt núi thiêng như Kurama, Hiei.
- Điểm yếu
- Kiêu ngạo là điểm yếu — tengu ghét kẻ khoe khoang nhưng cũng dễ bị chọc vào lòng tự cao. Tôn trọng núi, không chặt cây bừa, không huênh hoang thì được yên.
Kitsune — Cáo tinh chín đuôi
“Kít-sư-nê”Cáo tu càng lâu càng nhiều đuôi, tối đa chín đuôi (kyubi no kitsune), lông hóa trắng/vàng và hóa được thành mỹ nhân. Trickster kinh điển — vừa ân nhân vừa kẻ bịp; giữ chữ tín với người tử tế, báo thù kẻ bạc.
- Nơi ở
- Rừng, đồng, quanh đền Inari (cáo trắng là sứ giả thần lúa Inari).
- Điểm yếu
- Bóng và ảnh phản chiếu đôi khi lộ đuôi cáo; chó rất kỵ cáo tinh. Cáo zenko (thiện, phụng sự Inari) phù hộ mùa màng; cáo yako (dã, tinh quái) lừa gạt, "hồ mị" người.
Oni — Quỷ
“Ô-ni”Khổng lồ, da đỏ hoặc xanh lam, sừng nhọn trên trán, nanh chìa, đóng khố da hổ, cầm chùy sắt gai (kanabo). Hung bạo, ăn thịt người; hiện thân của bệnh dịch, thiên tai, lòng tham.
- Nơi ở
- Núi xa, hang động, đảo quỷ (Onigashima); canh cửa địa ngục.
- Điểm yếu
- Sợ hạt đậu nành rang — lễ Setsubun đầu xuân người ta ném đậu hô "Oni wa soto, fuku wa uchi". Cành lá nhựa ruồi và đầu cá mòi treo cửa cũng xua quỷ.
Yuki-onna — Nữ thần tuyết
“Y-ư-ki ôn-na”Thiếu nữ cao, da trắng tới trong suốt, môi tái, tóc đen, mặc kimono trắng — gần như tan vào bão tuyết, không để lại dấu chân. Vừa tàn nhẫn vừa dịu dàng, hiện thân cái đẹp chết chóc của mùa đông.
- Nơi ở
- Vùng núi tuyết miền bắc, trong những đêm bão trắng trời.
- Điểm yếu
- Hơi ấm và lửa làm nàng suy yếu/tan chảy. Nàng tha kẻ nàng thương với một điều kiện — giữ bí mật; vượt lời hứa là mất nàng.
Rokurokubi — Yêu cổ dài
“Rô-cư-rô-cư-bi”Ban ngày là người bình thường (thường là phụ nữ). Ban đêm cổ dài ngoằng ngoèo như rắn, đầu lượn khắp phòng. Biến thể nukekubi: đầu lìa hẳn khỏi thân bay đi. Hiện thân nỗi sợ "người quen hóa lạ".
- Nơi ở
- Sống trà trộn giữa người, trong nhà, quán trọ.
- Điểm yếu
- Với nukekubi — giấu cái thân không đầu đi, đầu sẽ không về gắn lại được. Nhiều rokurokubi vô hại, chỉ lén dọa hoặc liếm dầu đèn.
Nekomata — Mèo yêu đuôi chẻ
“Nê-cô-ma-ta”Mèo già (sống lâu hoặc đuôi mọc dài) hóa yêu — đuôi chẻ làm đôi, to lên, đi bằng hai chân, biết nói. Bí ẩn, oán hận dai; nó điều khiển được xác chết và gọi lửa ma.
- Nơi ở
- Nhà lâu năm, xó bếp; bản núi có nekomata cỡ lớn ăn thịt.
- Điểm yếu
- Dân gian tin nuôi mèo lâu nên cắt bớt đuôi để nó khỏi hóa yêu. Đối xử tốt thì có mèo báo ơn; bạc đãi thì bị quấy.
Tanuki — Lửng chó biến hình
“Ta-nư-ki”Con lửng chó bụ bẫm; hóa được mọi hình — người, đồ vật, thậm chí cả ngôi chùa. Trickster xuề xòa, ham vui, đôi khi hào phóng báo ơn — mặt hiền của loài biến hình.
- Nơi ở
- Rừng, đồi gần làng.
- Điểm yếu
- Phép biến hình hay hỏng khi say hoặc bị dọa; lá cây nó dùng làm phép rơi ra là lộ. Phần lớn vô hại, chỉ chọc phá cho vui.
Tsukumogami — Đồ vật hóa yêu
“Tsư-cư-mô-ga-mi”Đồ dùng sống đủ trăm năm thì mọc mắt, tay chân, hóa yêu: ô giấy một chân một mắt, đèn lồng nứt miệng cười, ấm, guốc, đàn… Bài học "trân trọng đồ vật" — cái gì bị bạc đãi lâu cũng sinh oán.
- Nơi ở
- Nhà cũ, kho chứa đồ, chùa bỏ hoang.
- Điểm yếu
- Truyền thống dọn nhà cuối năm (susuharai) và vứt đồ cũ đúng cách để chúng khỏi thành tinh mà oán. Chúng yếu, chủ yếu dọa cho hả giận vì bị vứt bỏ phũ.
Yamata-no-Orochi — Mãng xà tám đầu
“Y-a-ma-ta nô Ô-rô-chi”Rắn khổng lồ tám đầu tám đuôi, thân phủ rêu và cây, mắt đỏ như quả anh đào chín, dài trải tám thung lũng và tám ngọn đồi. Hiện thân của lũ lụt sông Hi hằng năm nuốt người; quái vật lớn nhất thần thoại Nhật.
- Nơi ở
- Vùng Izumo, dọc sông Hi.
- Điểm yếu
- Mê rượu — Susanoo bày tám vò rượu mạnh, tám đầu chúi vào uống say rồi bị chém từng khúc. Trong đuôi nó có kiếm thần Kusanagi.
Bakekujira — Cá voi ma
“Ba-kê-cư-ji-ra”Bộ xương cá voi trắng khổng lồ nổi trên biển đêm, không thịt da, kéo theo đàn cá lạ và chim biển ma quái. Oán hồn cá voi bị giết; bài học tôn kính biển cả.
- Nơi ở
- Biển ngoài khơi làng chài, hiện trong đêm mưa.
- Điểm yếu
- Là điềm — báo dịch bệnh hoặc quả báo cho làng săn bắt vô độ. Tránh bằng cách kính biển, không sát sinh tham lam.
Umibozu — Hòa thượng biển
“U-mi-bô-zu”Bóng đen khổng lồ đầu tròn nhẵn như đầu sư, trồi lên giữa biển đêm lặng, cao ngang cột buồm. Nỗi kinh hoàng của dân chài; hiện thân cơn giận bất chợt của biển.
- Nơi ở
- Biển khơi, xuất hiện khi mặt biển đột nhiên phẳng lặng bất thường.
- Điểm yếu
- Nó đòi "cho tôi cái thùng" rồi múc nước nhấn chìm thuyền — đưa cho nó thùng đã thủng đáy để nó múc mãi không đầy. Im lặng, không đáp lời nó cũng là cách thoát.
Kasa-obake — Ô giấy một chân
“Ca-xa ô-ba-kê”Chiếc ô giấy cũ hóa yêu — một chân duy nhất mang guốc, một mắt to, lưỡi dài thè ra, nhảy lò cò. Yokai "quốc dân" đáng yêu, biểu tượng vui của thế giới yokai.
- Nơi ở
- Nhà cũ, ngày mưa; là loại tsukumogami phổ biến nhất.
- Điểm yếu
- Gần như vô hại, chỉ nhảy ra liếm hoặc hù cho giật mình. Vứt/đốt ô cũ đúng cách là xong.
Jorogumo — Nhện tơ hóa mỹ nhân
“Giô-rô-gư-mô”Nhện cái sống ba trăm năm hóa thiếu nữ tuyệt sắc gảy đàn; hiện nguyên hình là nhện khổng lồ giăng tơ. Ranh giới người–yêu ở dạng nguy hiểm nhất — cái đẹp là bẫy.
- Nơi ở
- Thác nước trong núi (như thác Jōren), nhà hoang.
- Điểm yếu
- Cảnh giác với người đẹp lạ ở nơi vắng; lửa đốt được tơ.
Kaguya-hime — Nàng tiên Trăng
“Ca-gư-y-a hi-mê”Nàng tiên Trăng được tìm thấy trong ống tre (không phải yokai, là tiên). Lớn lên đẹp rực rỡ, từ chối mọi cầu hôn rồi trở về cung Trăng.
- Nơi ở
- Cõi Trăng; hạ giới trong ống tre của ông lão đốn tre.
- Điểm yếu
- Không ai giữ được nàng lại — quân nhà Trăng xuống đón thì mọi phòng bị của người trần đều vô dụng.