Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
👥 Vì sao chủ đề “xã hội” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao tục ngữ về xã hội thường là tiếng nói của kẻ thấp cổ bé họng — phê phán thói đời, quan lại tham nhũng, sự bất công — được cất lên an toàn dưới vỏ bọc "chuyện xưa tích cũ" mà không ai có thể quy trách nhiệm cho một cá nhân cụ thể.
Ăn mày (mà) đòi xôi gấc
Tục ngữNgười nghèo hèn mà đòi hỏi cao sang — không biết mình là ai.
Chó dữ mất láng giềng
Tục ngữTính hung dữ khiến mất đi tình thân với xung quanh.
Chạch bỏ giỏ cua
Tục ngữĐể kẻ yếu vào chỗ kẻ mạnh thì bị hại ngay, ý chỉ sự không tương xứng.
Ăn sung ngồi gốc cây sung ăn rồi lại ném tứ tung ngũ hoành
Tục ngữĐược nhờ vả rồi lại gây rối loạn, phá phách — ơn trả bằng oán.
người đến sau
Tục ngữNgười mới tới sau thường ở thế bất lợi hơn người trước.
Có lớn mà chẳng có khôn
Tục ngữĐã lớn tuổi mà vẫn không chín chắn, không biết xử sự đúng đắn.
Được ăn cả, ngã về không
Tục ngữĐược thì lấy hết, thua thì trắng tay, tất cả hoặc không có gì, liều lĩnh ăn thua.
Có tiếng không có miếng
Tục ngữCó danh tiếng bề ngoài nhưng thực chất rỗng tuếch, không có lợi ích thực.
Chưa thấy quan tài chưa đổ lệ/nhỏ lệ
Tục ngữChưa thấy hậu quả thật sự thì chưa biết sợ, chưa biết hối hận.
Gà đẻ cục tác
Tục ngữLàm được chút việc đã khoe khoang ầm ĩ, tự quảng cáo thái quá.
Dù xây chín đợt phù đồ, không bằng làm phúc cứu cho một người
Tục ngữLàm việc thiện cứu người có giá trị hơn xây chùa to tháp cao, đức từ bi quan trọng hơn công trình.
Chửi như mất gà
Tục ngữChửi rủa inh ỏi, không dừng được, chỉ người hay chửi vì việc nhỏ nhặt.
Cái sẩy nẩy cái ung
Tục ngữSai lầm nhỏ có thể dẫn đến hậu quả lớn hơn.
Có đắt hàng tôi, mới trôi hàng bà
Tục ngữHai bên phụ thuộc nhau, người này có lợi thì người kia mới có lợi.
Cờ đến tay ai người ấy phất
Tục ngữAi được trao cơ hội thì người đó nắm lấy và sử dụng, không ai nhường ai.
Chó cùng dứt/rứt giậu
Tục ngữBị dồn vào đường cùng thì kẻ yếu cũng phản kháng — cùng tắc biến.
Đồng tiền là son phấn con người
Tục ngữTiền bạc làm đẹp địa vị con người trong mắt xã hội, có tiền thì được kính trọng.
Có sừng có mỏ thì gõ với nhau
Tục ngữKẻ ngang sức ngang tài thì mới đọ nhau, không nên bắt nạt kẻ yếu.
Bảo một đàng, quàng một nẻo = Bảo một đường, sểnh một nẻo
Tục ngữBảo làm một chỗ lại làm chỗ khác, không nghe lời, làm sai chỉ dẫn.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)