Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
✊ Vì sao chủ đề “chống áp bức” lớn trong ca dao tục ngữ
Trong xã hội phong kiến không có chỗ cho phản kháng công khai, ca dao trở thành nơi duy nhất người dân được "nói thẳng" — châm biếm cường hào, tố cáo sưu cao thuế nặng — vì tác giả vô danh và truyền miệng khiến không ai có thể bị trừng phạt vì một câu hát.
Từ ngày Tự Đức lên ngôi, Cơm chẳng đầy nồi trẻ khóc như ri. Bao giờ {{w|Tự Đức}} chết đi, Thiên hạ bình thì lại dễ làm ăn.
Ca daoChớ tham đồng bạc con cò, Bỏ cha bỏ mẹ đi phò ''Lang Sa''. (đồng bạc con cò: còn gọi là đồng bạc trắng, Lang Sa: nước Pháp)
Ca dao{{w|Sông Hương}} nước chảy lờ đờ, Dưới sông có đĩ, trên bờ có vua
Ca daoTháng tám có chiếu vua ra, Cấm quần không đáy người ta hãi hùng. Không đi thì chợ không đông, Đi thì phải lột quần chồng sao đang! Có quần ra quán bán hàng, Không quần ra đứng đầu làng trông quan.
Ca daoXa xa Côn Đảo nhà tù, Biển sâu mấy khúc, lòng thù bấy nhiêu.
Ca daoThừa quan rồi mới đến dân Thừa nha môn, mới đến phần đò đưa.
Ca daoQuan văn mất một đồng tiền Xem bằng quan võ mất quyền quận công.
Ca daoNgười trên ở chẳng chính ngôi, Khiến cho kẻ dưới chúng tôi hỗn hào.
Ca daoNghèo thì ăn sắn ăn khoai, Ai ơi, đừng có theo loài Việt gian.
Ca daoTrời mưa cho ướt lá bầu Anh làm lính lệ đi hầu ông quan. Thương người mũ bạc, dát vàng, Đem thân mà đội mâm cam cho đành.
Ca daoChém cha lũ Nhật côn đồ! Bắt người cướp của, tha hồ thẳng tay. Dân ta trăm đắng ngàn cay, Thóc ăn chẳng có trồng đay cho người!
Ca daoEm đừng thấy lính mà khinh, Lãnh binh, thống chế, tam dinh một đồng.
Ca daoChừng nào thằng ngốc làm vua, Thiên hạ mất mùa, người khó làm ăn. É== Đ ==Ń''''''Chữ đậm''''''Chữ đậm''''''
Ca daoBan ngày quan lớn như thần, Ban đêm quan lớn tần mần như ma.
Ca daoTừ ngày {{w|Lê Huyền Tông|Cảnh Trị}} lên ngôi, Khoai chửa mọc chồi đã nhổ lên ăn. Nên ra trên kính dưới nhường Chẳng nên đạp tắt bên đường mà đi.
Ca daoRuộng ta ta hãy giữ gìn, Đừng ham tiền của mà bán nó đi cho Nhật, cho Tây.
Ca daoCao su đi dễ khó về, Khi đi mất vợ khi về mất con. Cao su đi dễ khó về, Khi đi trai trẻ, khi về bủng beo.
Ca daoĐàn ông quan tắt thì chầy Đàn bà quan tắt nửa ngày nên quan.
Ca daoRuộng ta ta cấy, ta cày, Không nhường một tấc cho bầy Nhật, Tây. Chúng mày lảng vảng tới đây, Rủ nhau gậy cuốc, đuổi ngay khỏi làng.
Ca daoCái thằng Tây nó ác quá. Nó đánh, nó đá, nó cưỡng hiếp, chửi mắng lôi thôi. Trở về nương rẫy đi thôi, Làm than khổ lắm, đấm buồi làm than!
Ca daoNhà bay chết lợn, toi gà, Năm ba ông cống đến nhà ngày mưa.
Ca daoVạn niên là Vạn niên nào? Thành xây xương lính, hào đào máu dân.
Ca daoBể Đông có lúc vơi đầy, Mối thù đế quốc, có ngày nào quên! '''Chữ đậm'''== C ==
Ca daoCậu cai nói dấu lông gà, Cổ tay đeo nhẫn gọi là cậu cai. Ba năm được một chuyến sai, Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê.
Ca daoTrông lên cửu bệ trùng trùng, Những là gấm vóc tía hồng nguy nga. Nhìn về đồng ruộng bao la, Cùng đinh đóng khố phơi da mình trần.
Ca daoĐẻ đứa con trai, Chẳng biết nó giống ai. Cái mặt thì giống ông cai, Cái đầu ông xã, cái tai ông trùm.
Ca daoBao giờ hết cỏ Tháp Mười, Thì dân ta mới hết người đánh Tây.
Ca daoNguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)