Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
👥 Vì sao chủ đề “xã hội” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao tục ngữ về xã hội thường là tiếng nói của kẻ thấp cổ bé họng — phê phán thói đời, quan lại tham nhũng, sự bất công — được cất lên an toàn dưới vỏ bọc "chuyện xưa tích cũ" mà không ai có thể quy trách nhiệm cho một cá nhân cụ thể.
Con ông cháu cha
Tục ngữNgười được hưởng đặc quyền vì có cha ông quyền thế, không nhờ tài năng.
xâm hại tình dục
Tục ngữHành vi xâm phạm tình dục — vi phạm nghiêm trọng đạo đức và pháp luật.
Con giun xéo lắm cũng quằn
Tục ngữNgười hiền lành đến đâu bị bức bách quá cũng phải phản kháng.
Gần lửa rát mặt
Tục ngữGần kẻ quyền thế hoặc nguy hiểm thì dễ bị liên lụy, gần lửa ắt bị nóng.
Đi với bụt mặc cà sa, đi với ma mặc áo giấy
Tục ngữPhải biết thích nghi với môi trường, hoàn cảnh nào thì cư xử theo hoàn cảnh đó.
Có mặt ông Sứ, vắng mặt thằng Ngô
Tục ngữKhi có người quyền thế thì kẻ xấu im lặng, lúc vắng lại hoành hành.
Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng
Tục ngữBiết rõ đối phương và biết mình thì không thua trận nào.
Chửi cha không bằng pha tiếng
Tục ngữNhái giọng nói của người khác là sỉ nhục nặng hơn chửi cha họ.
Chủ vắng nhà gà vọc niêu tôm
Tục ngữChủ không có mặt thì người dưới làm loạn, không giữ phép tắc.
Gậy đám đánh đám
Tục ngữDùng chính công cụ của người ta để đánh lại họ, gậy ông đập lưng ông.
Con sâu làm rầu nồi canh
Tục ngữMột người xấu làm hỏng cả tập thể, một cá nhân gây ảnh hưởng xấu đến nhiều người.
Chú khi ni, mi khi khác
Tục ngữLúc này anh giúp tôi, lúc khác tôi giúp anh, có qua có lại.
Có cô thì chợ cũng đông, cô đi lấy chồng thì chợ cũng vui
Tục ngữNgười quan trọng có mặt thì mọi nơi thêm vui; đi lấy chồng cũng là tin vui cho mọi người.
Đói trong ruột không ai biết, rách ngoài cật lắm kẻ hay
Tục ngữNghèo đói bên trong khó thấy, nhưng rách rưới bên ngoài thì ai cũng thấy và bàn tán.
Học thầy không tày/tầy/bằng học bạn
Tục ngữHọc từ bạn bè thực tế và hiệu quả không kém học từ thầy, học theo bạn đồng lứa.
Chim khôn đỗ nóc nhà quan
Tục ngữNgười khôn ngoan biết chọn nơi nương tựa quyền thế có lợi.
á nam á nữ
Tục ngữChỉ người không rõ giới tính hoặc tính cách mập mờ, không phân biệt được.
Con rồng cháu tiên
Tục ngữNgười Việt Nam tự hào về nguồn gốc tổ tiên cao quý, dòng dõi Lạc Hồng.
Chim tìm tổ, người tìm tông
Tục ngữCon người ai cũng tìm về cội nguồn, tổ tiên của mình.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)