Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
😄 Vì sao chủ đề “châm biếm” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao trào phúng — về thầy đồ dốt, quan tham, người giàu keo kiệt — là nơi tiếng cười dân gian lật ngược trật tự xã hội trong chốc lát: kẻ yếu được quyền cười vào mặt kẻ mạnh, dù chỉ trong một câu hát.
Đánh đu với tinh
Tục ngữGanh đua với kẻ mạnh hơn hoặc xấu xa hơn, dễ bị hại.
Khôn ba năm, dại một giờ. Biết vậy dại sớm khỏi chờ ba năm.
Tục ngữMột phút bốc đồng sai lầm có thể xóa sạch bao năm khôn ngoan, cẩn thận từng phút.
Ăn cơm nhà làm chuyện thiên hạ
Tục ngữDùng của nhà mình ra lo việc người ngoài, làm những chuyện không cần thiết.
Con nhà lính, tính nhà quan
Tục ngữXuất thân thấp kém nhưng lại cư xử xa hoa như nhà quyền quý, không tự biết thân.
Con ông cháu cha
Tục ngữNgười được hưởng đặc quyền vì có cha ông quyền thế, không nhờ tài năng.
Chân le chân vịt
Tục ngữĐi đứng lạng quạng, không vững vàng, chỉ người vụng về.
Chết chẳng muốn, muốn ăn xôi
Tục ngữDù sắp chết vẫn còn ham ăn — chỉ sự tham ăn hoặc tham muốn không hợp lý.
Chưa thấy quan tài chưa đổ/nhỏ lệ
Tục ngữChưa gặp hậu quả thực sự thì chưa biết sợ, chưa chịu nhận thức.
Cha hát con khen, ai chen vô lọt
Tục ngữCha con khen nhau, người ngoài khó chen vào — thiên vị trong gia đình.
Bắt bò cày triều
Tục ngữBắt người không có chuyên môn làm việc không phù hợp — sai người sai việc.
Có mặt ông Sứ, vắng mặt thằng Ngô
Tục ngữKhi có người quyền thế thì kẻ xấu im lặng, lúc vắng lại hoành hành.
Chửi cha không bằng pha tiếng
Tục ngữNhái giọng nói của người khác là sỉ nhục nặng hơn chửi cha họ.
Chủ vắng nhà gà vọc niêu tôm
Tục ngữChủ không có mặt thì người dưới làm loạn, không giữ phép tắc.
Gậy đám đánh đám
Tục ngữDùng chính công cụ của người ta để đánh lại họ, gậy ông đập lưng ông.
Cắn cơm không vỡ
Tục ngữLàm chuyện vô dụng, không có sức lực hay tác dụng gì.
á nam á nữ
Tục ngữChỉ người không rõ giới tính hoặc tính cách mập mờ, không phân biệt được.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)