Văn học dân gian
Lời ăn tiếng nói của cha ông
Không phải chỉ để thuộc lòng — mỗi câu ca dao, tục ngữ là một mảnh kinh nghiệm sống, một cách nhìn đời được nén lại qua nhiều thế hệ. Duyệt theo chủ đề để hiểu vì sao chủ đề ấy lớn trong tâm thức dân gian.
👥 Vì sao chủ đề “xã hội” lớn trong ca dao tục ngữ
Ca dao tục ngữ về xã hội thường là tiếng nói của kẻ thấp cổ bé họng — phê phán thói đời, quan lại tham nhũng, sự bất công — được cất lên an toàn dưới vỏ bọc "chuyện xưa tích cũ" mà không ai có thể quy trách nhiệm cho một cá nhân cụ thể.
Có đi/qua có lại mới toại lòng nhau
Tục ngữTrong quan hệ phải biết đáp lại ân tình, có qua có lại mới hài lòng nhau.
Đèn nhà ai nấy rạng
Tục ngữAi lo phần nhà nấy, không can thiệp vào chuyện người khác.
Cách sông mới phải lụy đò
Tục ngữPhải nhờ cậy người khác khi gặp khó khăn, hoàn cảnh bắt buộc phải nhờ vả.
Ai cũng/chả muốn phấn dồi mặt, chứ/chớ ai muốn phấn dồi gót chân
Tục ngữAi cũng muốn được trọng dụng ở vị trí tốt, chứ không ai muốn bị coi thường.
Dân ta phải biết sử ta(, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam.)
Tục ngữNgười Việt cần biết lịch sử đất nước mình để hiểu rõ nguồn gốc dân tộc.
Giả lễ Chúa mường
Tục ngữLàm bộ lễ phép trước mặt người có quyền thế, giả tạo lịch sự.
Ba mặt một nhời
Tục ngữNói trước ba người chứng kiến thì lời nói đó phải được giữ — chứng thực lời hứa.
Cao không tới thấp không thông
Tục ngữKhông phù hợp với tầng lớp cao cũng không hoà nhập được tầng lớp thấp — lơ lửng không chỗ đứng.
Ăn tùy nơi, chơi tùy chốn
Tục ngữỨng xử phải phù hợp với hoàn cảnh và nơi chốn.
Chực như chó chực cứt
Tục ngữChờ đợi một cách thấp hèn, tham lam ở chỗ không xứng đáng.
Cha chung không ai khóc
Tục ngữViệc chung không ai chịu trách nhiệm, ai cũng nghĩ người kia lo.
Cóc vái Trời
Tục ngữKẻ nhỏ bé dám cầu xin hay thách thức bậc cao, liều lĩnh đến trơ tráo.
Nguồn: vi.wikiquote.org · vi.wiktionary.org (CC BY-SA 4.0)