Thứ Sáu, sáu giờ chiều.

Gian phòng họp tổ sản xuất nằm ở cuối hành lang tầng một, sát cạnh kho chứa nguyên vật liệu. Đó là một căn buồng chừng hai mươi mét vuông, tường vôi loang lổ, hai cái bóng đèn tuýp chỉ còn một cái còn hoạt động, leo lét ánh vàng nhợt. Mười hai chiếc ghế gỗ kê thành hình chữ U, mặt ghế nhẵn bóng vì mấy chục năm người ngồi. Ở đầu bàn, anh Hùng — tổ trưởng tổ kỹ thuật — đặt tập hồ sơ xuống và nhìn đồng hồ treo tường.

Mẫn ngồi ở góc trong cùng, bản kiểm điểm cầm trên tay, hai lòng bàn tay toát mồ hôi.

Anh đã viết đi viết lại ba lần. Lần đầu viết theo bản năng — kiểu email xin lỗi sếp hồi ở Việt Nam năm 2024: "Tôi thành thật xin lỗi vì đã không đảm bảo timeline. Trong thời gian tới tôi sẽ cải thiện bằng cách thiết lập hệ thống nhắc nhở và tối ưu quy trình làm việc." Chị Lan — người ngồi bàn bên, tóc búi cao, kính gọng nhựa — đọc thử rồi nhìn Mẫn như nhìn người ngoài hành tinh.

"Cậu viết cái gì vậy? Như cáo cáo khoa học ấy. Bản kiểm điểm phải thế này..."

Chị lấy tờ giấy mẫu từ ngăn kéo bàn ra. Mẫn nhìn vào và ngộ ra rằng mình đang đối mặt với một thể loại văn bản hoàn toàn xa lạ — một dạng thú nhận công khai được chuẩn hóa, có cấu trúc, có công thức, mà người viết phải thể hiện sự thành tâm nhưng không được quá tự trách, không được quá nhẹ bẫng, và tuyệt đối không được dùng từ "tối ưu quy trình."

Lần thứ hai viết, Mẫn cẩn thận hơn. Câu mở đầu: "Trong tuần qua, tôi đã vi phạm một số quy định của tổ sản xuất..." Câu thân bài: liệt kê lỗi. Câu kết: cam kết sửa chữa. Chị Lan gật đầu, bảo "được rồi đó, chỉnh chữ viết cho ngay ngắn thôi."

Lần thứ ba, Mẫn chép lại lần nữa, cẩn thận từng nét chữ, vì chị Lan nhắc nhở rằng chữ viết thể hiện thái độ người viết.

Bây giờ, tờ giấy trên tay anh có tám dòng chữ đã khô mực.

"Họp tổ bắt đầu," anh Hùng nói, giọng đều đều không lên không xuống, như người đã nói câu đó hàng trăm lần. "Hôm nay tổng kết tuần, kiểm điểm. Bắt đầu từ đồng chí Mẫn — đồng chí mới, đọc trước cho cả tổ nghe."

Mười một cặp mắt quay về phía Mẫn.

Anh đứng dậy. Ghế gỗ cọ xuống nền gạch hoa phát ra tiếng kẹt khẽ, to đến mức anh nghe thấy rõ ràng trong buổi tối im ắng đó.

Đứng trước mười một người đọc danh sách lỗi của mình. Mẫn nhớ lại hồi còn ở công ty năm 2024, tháng nào cũng có performance review — nhưng đó là bản đánh giá ẩn danh, người đánh giá không cần đối mặt với anh, anh cũng không biết ai đã viết gì về mình. Chỉ nhận về một tập hợp điểm số và nhận xét được AI tổng hợp lại: "Mẫn cần cải thiện kỹ năng giao tiếp với team và chú ý hơn đến deadlines." Đọc xong thì thấy bực bội mơ hồ, không biết bực bội với ai, vì không ai cụ thể ở đó để bực.

Còn bây giờ — anh Hùng đang ngồi trước mặt, chị Lan đang nhìn anh, chú Phúc già đang vuốt râu cằm, cô Thảo trẻ nhất tổ đang nhìn xuống bàn tay mình vì có lẽ cô cũng đang chuẩn bị tinh thần cho lượt mình sau.

Mẫn nhìn xuống tờ giấy và đọc.

"Trong tuần từ ngày mười bảy đến ngày hai mươi hai tháng chín năm một chín tám sáu, tôi đã có những thiếu sót sau. Một — ngày thứ Hai và ngày thứ Tư, tôi đến tổ trễ mười lăm phút so với giờ quy định. Nguyên nhân do tôi chưa nắm rõ tuyến xe buýt và lịch xe, gây ảnh hưởng đến công việc chung của tổ. Hai — ngày thứ Ba, tôi quên bàn giao tài liệu kỹ thuật cho đồng chí Lâm theo đúng thời hạn đã hứa, khiến đồng chí Lâm phải chờ và ảnh hưởng đến tiến độ công việc của đồng chí. Tôi nhận thấy đây là những thiếu sót nghiêm trọng thể hiện sự thiếu trách nhiệm với tập thể. Tôi xin cam kết tuần tới sẽ khắc phục bằng cách nắm rõ giờ tàu, đặt đồng hồ báo thức sớm hơn, và ghi chép rõ ràng các cam kết bàn giao tài liệu."

Mẫn ngừng đọc.

Im lặng ba giây.

"Đồng chí Hùng có ý kiến gì không?" — giọng anh Hùng.

"Không có ý kiến. Đồng chí Mẫn nhận thức đúng." Anh Hùng gật đầu. "Tổ có ai bổ sung không?"

Chú Phúc hắng giọng: "Tôi thấy đồng chí Mẫn tuần này cũng có tiến bộ — chiều thứ Tư sửa được cái mạch điện bảng điều khiển mà trước giờ chúng ta chưa làm được. Ghi nhận."

"Tôi cũng thấy vậy," chị Lan nói. "Đồng chí Mẫn đi muộn là có lỗi, nhưng thái độ làm việc khi đã ở trong tổ thì nghiêm túc."

"Được rồi, tiếp tục," anh Hùng nói. "Đồng chí Mẫn, ngồi xuống."

Mẫn ngồi xuống.

Điều kỳ lạ xảy ra ở đây là anh không thấy nhục.

Anh không thấy mình vừa bị bêu xấu trước mười một người. Anh không thấy bẽ bàng hay muốn chui xuống đất. Anh chỉ thấy — nhẹ.

Giống như mang một cái ba lô đi cả tuần, rồi đặt xuống.

Hồi còn ở năm 2024, mỗi lần bị sếp nhắn tin trên Slack lúc mười một giờ đêm — "Mẫn ơi, cái PR hôm nay cậu merge có vẻ chưa kỹ lắm, mai kiểm tra lại nhé" — anh sẽ nằm đó hai tiếng nhìn trần nhà, người khó chịu không tắt được. Không phải vì lỗi to, mà vì cái cảm giác bị đánh giá trong bóng tối. Không biết sếp đang nghĩ gì. Không biết mức độ bực bội là bao nhiêu. Không biết cái message đó có được ghi vào performance review không. Tất cả mơ hồ, lơ lửng, như một đám sương không tan.

Còn ở đây — anh Hùng nói thẳng: đi muộn hai lần, quên bàn giao một lần. Chú Phúc ghi nhận cái tốt. Xong. Không có ẩn số nào còn lại. Anh biết mình đứng ở đâu, rõ ràng như bản đồ địa lý.

Mẫn quan sát những người còn lại đọc kiểm điểm. Anh Lâm — người anh quên bàn giao tài liệu — đứng lên đọc tờ của mình: thiếu sót trong đo đạc thứ Năm, nguyên nhân do vội vàng, cam kết kiểm tra lại quy trình. Không ai ném đá. Tổ nghe, vài người góp ý ngắn, rồi qua người tiếp theo.

Đây là điều mà Mẫn dần nhận ra trong tuần vừa rồi ở năm 1986 này — mọi thứ ở đây đều nặng hơn và đồng thời nhẹ hơn so với những gì anh quen. Nặng vì mọi thứ đều thủ công, chậm chạp, phải dùng sức người. Nhẹ vì không có lớp vỏ bọc nào che đi thực tế. Không ai pretend đang "thảo luận mở" trong khi thực ra đang đánh giá ngầm. Không ai "để dành" bực bội để viết vào bản đánh giá cuối quý. Cái gì sai — nói thẳng, hôm nay, trước mặt nhau.

Họp xong lúc bảy rưỡi. Mọi người đứng dậy, đẩy ghế vào, tản ra.

Anh Lâm đi ngang qua Mẫn, vỗ vai: "Cậu đọc được lắm. Mới vào mà đọc kiểm điểm không run tay — nhiều người run tay lần đầu."

"Tôi run chứ," Mẫn nói thật.

Anh Lâm cười, nụ cười của người đã quen với buổi họp thứ Sáu từ nhiều năm trước. "Ai cũng run. Nhưng mà xong thì thấy khỏe hơn, phải không?"

Mẫn nhìn anh. "Đúng."

"Tôi đọc kiểm điểm năm năm rồi. Ban đầu cứ nghĩ nhục. Giờ thì biết rồi — cái buổi họp này là để tuần sau làm tốt hơn, không phải để xấu hổ. Người ta không cần cậu hoàn hảo, người ta cần cậu thật."

Mẫn đứng lại ở cửa sau khi mọi người đã ra hết.

Gian phòng trống, ánh đèn tuýp leo lét, mùi ẩm của gạch cũ và giấy tờ. Trên bảng đen vẫn còn nét phấn từ tuần trước — ai đó viết "KH SX T9/1986" rồi gạch ngang vài con số. Một tổ mười hai người, mỗi tuần họp một lần, mỗi người đứng lên nhìn nhau mà nói: tôi đã làm gì sai, tôi sẽ làm gì tốt hơn.

Không có dashboard. Không có màn hình. Không có thuật toán nào tổng hợp feedback.

Chỉ có người.

Mẫn nghĩ đến cái Slack workspace của công ty cũ, một nghìn hai trăm người, hàng trăm kênh, tin nhắn chạy liên tục hai mươi bốn tiếng. Anh đã từng ngồi trong đó mà cảm thấy cô đơn theo một cách rất kỳ lạ — quá nhiều người nhưng không ai thực sự nhìn thấy anh. Chỉ thấy cái account, cái avatar, cái status "đang hoạt động" hay "vắng mặt."

Ở đây, anh Hùng biết anh đi muộn thứ Hai vì anh đã hỏi "cậu đến muộn vì sao?" và lắng nghe câu trả lời bằng tai thật của một người thật. Chú Phúc ghi nhận cái mạch điện vì chú đã đứng cạnh Mẫn mà nhìn lúc anh sửa.

Mẫn gấp tờ kiểm điểm lại, bỏ vào túi áo bộ đội.

Anh không biết mình sẽ ở đây bao lâu. Không biết mình có trở về năm 2024 không. Nhưng tối nay, bước ra khỏi gian phòng họp tổ trong ánh đèn leo lét, Mẫn thấy mình nhẹ hơn một tuần — không phải vì lỗi lầm được xóa đi, mà vì lỗi lầm được nhìn nhận thẳng thắn, công khai, và xong.

Ngoài sân, tiếng xe đạp lọc cọc. Ai đó huýt sáo một điệu nhạc mà Mẫn không nhận ra tên. Trời Hà Nội tháng Chín vẫn còn oi, nhưng sau bảy giờ tối đã có chút gió từ hướng hồ thổi vào.

Anh đứng thở một cái, rồi đi về nhà trọ.

Tuần sau còn một bản kiểm điểm nữa phải viết — anh đã quen với định dạng rồi.