Căn phòng trọ nhỏ trên phố Nguyễn Thị Minh Khai có cửa sổ nhìn ra một khoảnh sân trong với cây phát lộc già và cái giếng đá không dùng nữa. Linh đặt túi xuống giường, bật đèn bàn, rồi ngồi yên một lúc nhìn cuốn sách cụ bà Miền đặt vào tay cô lúc ra về — không nói gì, chỉ đặt thôi, như thể điều đó hiển nhiên phải xảy ra.

Bìa nâu. Gáy vải cũ đã sờn hai góc. Không tên sách, không tên tác giả, không năm in. Khi Linh lật bìa, mùi giấy cũ bốc lên — không phải mùi bụi khó chịu, mà một thứ mùi khác, như gỗ hương và trà nguội trộn vào nhau, thoáng qua rồi tan.

Chữ viết tay. Mực nâu đã nhạt đến mức một số đoạn gần như màu đất sét. Nét chữ nắn nót, không phải chữ học trò — là chữ của người quen viết tay nhiều năm, chữ nghiêng đều, khoảng cách giữa các hàng đo bằng mắt nhưng thẳng tắp.

Linh gập gối ngồi trên giường, đặt cuốn sách lên đùi.

Buổi sáng hôm ấy trời chưa kịp nắng. Sông Hoài thở ra một lớp hơi trắng mỏng và mùi bùn pha nước mưa đêm qua còn đọng dọc bờ kè. Tôi ngồi bên cửa sổ với tờ giấy trên bàn — loại giấy học trò kẻ ô đã ngả vàng từ hồi mua — và một cái bút mực mà nắp vặn không chặt nên tay trái lúc nào cũng có vết đen ở đốt giữa ngón trỏ.

Không ai hỏi tôi đang làm gì. Mẹ đi chợ từ năm giờ sáng. Cái im lặng trong nhà buổi sáng sớm là thứ tôi yêu nhất — không phải im lặng trống rỗng mà là im lặng có mùi. Mùi cà phê pha bằng vợt vải từ nhà ông Khải hàng xóm. Mùi nhang trầm cúng sớm từ nhà phía trong hẻm. Và mùi sông — thứ mùi không đặt tên được, chỉ biết khi thiếu nó thì lòng cứ hụt một chỗ nào đó.

Tôi không biết gọi thứ mình đang viết là gì. Không phải thư, vì không có người nhận. Không phải nhật ký, vì tôi không ghi ngày và không kể chuyện của mình. Chỉ là viết — như thở, như nhìn ra sông rồi thấy cần phải ghi lại màu xám xanh của nước buổi sớm trước khi nó đổi sang màu khác.

Linh dừng ở đoạn ấy. Đọc lại lần nữa.

Cô không biết tại sao câu đó làm cô dừng lại lâu đến vậy. Ngoài cửa sổ, mưa bắt đầu rơi — mưa Hội An tháng sáu không ồn ào, chỉ lác đác trên mái ngói rồi chảy thành dòng xuống máng xối với tiếng róc nhỏ và đều. Linh không đứng dậy đóng cửa. Để mưa thổi vào một chút cũng được.

Cô tiếp tục đọc.

Minh hỏi tôi: "Em viết gì vậy?" Tôi đáp: "Không biết." Anh nhìn tờ giấy, nhìn tôi, rồi cười kiểu anh hay cười khi không hiểu nhưng không hỏi thêm. Đó là điều tôi thích ở anh — anh không cần hiểu hết mọi thứ.

Nhưng đôi khi tôi ước mình có thể giải thích được. Rằng viết không phải để ai đọc, mà để tự mình tin rằng những gì mình nhìn thấy là có thật. Cái màu xanh của nước sông lúc sáng sớm. Bà cụ đội nón bán bánh căn đầu phố, bàn tay nhăn nheo lật bánh thoăn thoắt như múa. Mùi mưa đầu mùa trên đất đỏ. Nếu không viết xuống, những thứ ấy sẽ trôi qua và biến mất như thể chúng chưa từng xảy ra.

Mà có lẽ đó là lý do con người ta viết — không phải vì có điều gì đặc biệt để nói, mà vì sợ những điều bình thường sẽ bị lãng quên.

Ngoài đường, tiếng xe thưa dần. Hội An sau mười giờ đêm yên tĩnh theo cách khác hẳn Hà Nội — không phải im lặng mà là trầm xuống, như thành phố đang thở chậm lại. Đèn lồng đỏ trước các nhà cổ Trần Phú vẫn còn sáng, ánh đèn đọng thành những vệt cam mờ trên mặt đường ướt. Linh biết vì lúc đi bộ về ngang qua đó cô đã nhìn xuống mặt đường và thấy cả một phố cổ lộn ngược dưới chân mình.

Cô đọc tiếp. Không cần mục đích, chỉ đọc.

Câu chuyện trong sách không có cốt truyện rõ ràng — không phải tiểu thuyết, không phải truyện ngắn. Là những mảnh nhỏ: một buổi sáng An ngồi bên sông và nghe tiếng đập vải của người giặt đồ bên kia bờ. Một buổi chiều mưa An không ra ngoài và ngồi đếm số viên gạch trên bức tường đối diện. Một đêm An thức vì nghe tiếng chuông chùa xa vọng về và bỗng nhớ ra rằng mình chưa bao giờ hỏi tên con đường mình sống đã bao nhiêu năm.

Buồn nhẹ. Không phải buồn khóc — là buồn như trời chiều tháng chạp, như mùi hương trầm còn vương lại sau khi nhang đã tắt.

Linh đọc không nghĩ đến Tuấn. Không nghĩ đến tạp chí Cổ Đô, đến bài viết phải nộp tuần sau. Không nghĩ đến câu hỏi bố hay hỏi: "Học văn ra làm gì?" Chỉ đọc.

Đến hai giờ sáng thì cô dừng lại.

Không phải vì buồn ngủ — mắt cô còn tỉnh. Cô dừng vì đến trang ấy thì chữ viết thay đổi. Vẫn là nét chữ của An, nhưng mực đậm hơn, như thể đoạn này viết sau, viết vội, tay ấn mạnh xuống trang giấy hơn những đoạn trước. Chỉ một câu, đứng một mình trên trang — không đứng trước hay sau một đoạn văn nào:

Linh nhìn dòng chữ ấy.

Giọt mưa cuối cùng của cơn mưa đêm chảy xuống máng xối ngoài cửa sổ, tách nhỏ rồi im. Trong phòng chỉ còn tiếng đồng hồ trên tường và tiếng Linh thở.

Cô không đặt sách xuống ngay. Ngồi yên với cuốn sách mở trên tay, nhìn câu chữ đó cho đến khi mắt bắt đầu cay vì không chớp. Rồi mới khẽ đặt sách xuống bên cạnh, tắt đèn, nằm xuống.

Trần nhà trong bóng tối. Mùi giấy cũ vẫn còn trong không khí.

Linh không biết mình nghĩ gì — chỉ biết rằng cô không muốn giải thích điều gì cả.