Tòa soạn tạp chí Cổ Đô nằm trong một ngôi nhà cổ trên đường Trần Phú, kẹp giữa tiệm thuốc bắc và cửa hàng đèn lồng. Linh đứng trước cánh cổng gỗ đã bạc màu, nhìn tấm biển đồng nhỏ treo nghiêng — chữ "Cổ Đô" khắc nổi, xung quanh viền lá, kiểu chữ Tây nhưng đọc lên lại thấy hoàn toàn Việt. Đã tám giờ sáng mà phố vẫn còn hơi sương từ đêm qua bám trên mái ngói. Mùi cà phê ai pha từ đâu đó bay qua, trộn với mùi nước mưa còn đọng trong lòng cống đá ven đường.

Cô đẩy cửa vào.

Bên trong là khoảng sân nhỏ lát gạch Bát Tràng đỏ sẫm, góc sân có bể cạn trồng súng trắng. Nước trong bể trong đến mức Linh nhìn thấy rõ đáy — vài viên đá cuội và một con cá nhỏ màu vàng bơi một mình. Cầu thang gỗ dẫn lên tầng hai, mỗi bậc đều kêu nhẹ dưới chân cô như tiếng nhắc nhở.

Thầy Hải đang ngồi trước bàn làm việc chất đầy bản in thử, tay cầm chiếc bút đỏ vạch gạch vào trang giấy. Ông khoảng sáu mươi tuổi, tóc muối tiêu húi ngắn, mặc áo sơ mi trắng bỏ trong nhưng không cài nút cổ. Khi nghe tiếng Linh bước lên, ông ngẩng đầu — khuôn mặt rám nắng với vết nhăn quanh mắt trông giống người hay cười hơn là người khắc khổ.

"Sinh viên Hà Nội?" Ông hỏi, đã biết câu trả lời.

"Dạ. Linh ạ, thưa thầy."

"Ngồi." Ông chỉ cái ghế mây đối diện. "Uống cà phê không? Ở đây không có trà sáng — tôi dị ứng với người uống trà sáng làm việc."

Linh ngồi xuống, đặt cái ba lô nhỏ lên lòng. "Dạ, cà phê được ạ."

Ông rót cho cô một ly đen nhỏ, loại phin nhôm quen thuộc, đặt lên góc bàn không có giấy tờ. Rồi ông lại cầm bút đỏ lên, nhìn Linh qua cặp kính gọng đồi mồi.

"Em học văn học. Thực tập ở đây hai tháng. Tôi cần ba bài cho chuyên mục tháng Tám — chủ đề 'Hội An trong mắt người trẻ'." Ông ngừng lại. "Em biết 'người trẻ' nghĩa là gì trong ngữ cảnh này không?"

Linh không trả lời ngay. Câu hỏi có vẻ như không cần trả lời.

"Nghĩa là người chưa hiểu Hội An." Ông gõ nhẹ bút vào bàn. "Không phải xúc phạm — đó là lợi thế. Người ở đây lâu quá thì nhìn không thấy nữa. Em đến đây chưa đầy hai mươi bốn tiếng, mắt còn chưa quen với màu vàng tường nhà — đó là lúc viết được nhất."

Ông đứng dậy, đi về phía cửa sổ nhìn xuống phố. Dưới kia người Hội An bắt đầu buổi sáng theo cái cách Linh chưa quen nhìn: chậm, không vội, như thể thời gian ở phố này được tính bằng đơn vị khác.

"Nhưng tôi nói thật một điều." Giọng ông không còn nhẹ như lúc đùa. "Hội An không dành cho người vội. Em mà ngồi quán viết được hai dòng rồi nhìn điện thoại — bài sẽ chết. Hội An không vào qua màn hình."

Linh không biết tại sao câu đó lại chính xác đến mức khó chịu.

Cô ra phố lúc chín giờ, cuốn sổ nhỏ trong tay. Thầy Hải không giao deadline cụ thể — chỉ nói "tháng Tám, ba bài, mỗi bài hai trang A4, còn lại tùy em". Cái kiểu giao việc của người đã làm báo lâu năm, hiểu rằng deadline cụ thể chỉ sinh ra bài viết cụ thể theo nghĩa tệ nhất của từ này.

Linh tìm được một cái quán nhỏ bên sông Hoài — không bảng hiệu, chỉ có mấy cái bàn thấp và ghế nhựa xanh kê dưới tán bàng già. Bà chủ quán mặc áo bà ba tím nhạt, không hỏi Linh uống gì, chỉ đặt xuống một ly trà xanh và dĩa bánh in. Linh ngồi xuống, mở sổ.

Bên kia sông, mấy chiếc thuyền thúng đậu sát mạn nhau, dây thừng buộc vào cọc tre. Nước sông màu đồng thau buổi sáng, không xanh như ảnh chụp — thực ra mọi thứ ở Hội An đều không màu như ảnh chụp. Màu thật trầm hơn, cũ hơn, và vì vậy đẹp hơn theo cái cách khó giải thích.

Linh viết: Hội An buổi sáng không có tiếng còi xe.

Rồi cô dừng lại.

Rồi cô gạch bỏ.

Câu đó đúng nhưng vô nghĩa — một người chưa đến Hội An bao giờ đọc vào sẽ gật đầu, nhưng không hiểu tại sao câu đó lại quan trọng. Cô phải viết cái gì đó giải thích được tại sao sự vắng lặng ở đây khác với sự vắng lặng ở những chỗ khác. Nhưng cô chưa hiểu tại sao. Chưa đủ thời gian để hiểu.

Cô thử lại: Người Hội An đi bộ như thể họ không có chỗ cần đến.

Gạch bỏ.

Cũng đúng. Cũng vô nghĩa.

Linh nhìn xuống trang giấy — hai dòng gạch chéo, mực xanh nhìn trên nền trắng. Cô nghĩ đến câu Thầy Hải nói lúc sáng, rồi nhận ra ông nói đúng theo cái cách mà cô không muốn thừa nhận: cô đã quen quan sát qua màn hình. Mấy năm đại học, mỗi khi đi đâu cô đều chụp ảnh trước, cảm nhận sau — nhiều khi cảm nhận sau đó không bao giờ đến vì đã có ảnh thay thế rồi. Mắt cô đã học cách nhìn theo khung hình chữ nhật, theo tỷ lệ đẹp của ứng dụng chỉnh ảnh, theo số lượt thích của người khác.

Nhưng ở đây không có wifi. Bà chủ quán không có bảng mật khẩu trên tường.

Cô gấp sổ lại, đặt bút xuống, và lần đầu tiên từ khi ra khỏi tòa soạn, cô chỉ ngồi nhìn.

Người đàn ông bán bánh mì đẩy xe qua, bánh xe lăn trên đá khắc một đường âm thanh đều đặn. Một người phụ nữ lớn tuổi ngồi trước nhà nhặt rau muống, tay thoăn thoắt mà mắt nhìn ra sông. Hai đứa trẻ chạy ra từ con hẻm, dừng lại nhìn Linh một giây rồi chạy tiếp — không e ngại, không tò mò quá mức, chỉ nhìn rồi thôi. Mái ngói ngôi nhà đối diện phủ một lớp rêu xanh mốc dày bằng ngón tay, và từ kẽ ngói mọc lên một nhánh dương xỉ nhỏ cong về phía nắng.

Linh ngồi đó cho đến khi ly trà nguội.

Buổi tối, cô ăn cơm gà một mình ở quán quen bà Ba giới thiệu, rồi về gác, ngồi ở cửa sổ nhìn xuống con hẻm. Đèn lồng ngoài phố đã lên — màu đỏ và vàng trộn vào nhau trong hơi nước, tạo thành một thứ ánh sáng không có màu tên riêng. Cô mở sổ ra, không viết, chỉ nhìn vào hai dòng đã gạch bỏ.

Điện thoại rung.

Tuấn — lần thứ tư hôm nay.

Cô nhìn tên hiện trên màn hình, đếm thầm số lần đổ chuông: một, hai, ba, bốn, năm. Rung đến lần thứ sáu thì ngắt. Màn hình tối lại.

Cô để máy úp xuống bàn, nhìn ra ngoài cửa sổ. Ở cuối con hẻm, có một tiệm nào đó sáng đèn dù đã hơn chín giờ — ánh sáng vàng ấm, không phải đèn neon, không phải đèn LED trắng. Kiểu ánh sáng của bóng đèn dây tóc, hoặc của nến, hoặc của cái gì đó cô chưa nghĩ ra tên.

Ngày mai cô sẽ đi bộ về phía đó xem là tiệm gì.