Mưa bắt đầu từ lúc năm giờ chiều, khi Linh vừa về đến phòng trọ với cuốn sách bìa nâu cặp dưới nách. Những hạt mưa đầu tiên gõ lên mái ngói như ai đó lật từng trang giấy khô. Rồi nhanh hơn. Rồi ào xuống thành một tiếng liên tục, dày đặc, không còn phân biệt được giọt nào với giọt nào nữa.

Cô ngồi xuống mép giường, để cuốn sách lên đùi, lắng nghe.

Phố Hội An trong mưa có âm thanh riêng của nó — không ồn ào như Hà Nội, không hỗn độn như những cơn mưa đô thị cô quen. Ở đây, mưa có trật tự. Nước chảy qua ống máng bằng đất nung theo một nhịp đều đặn, đổ xuống sân gạch rồi chảy ra hẻm trong một rãnh nhỏ mà cô biết đã tồn tại từ trước khi bà chủ nhà được sinh ra. Những mái ngói âm dương giữ nước rồi thả ra theo từng lớp, từng lớp, như bậc thang nước xuống thấp dần. Cả con phố trở thành một cái gì đó đang thở chậm lại.

Linh mở cuốn sách.

Lần này trang mở ra không phải chỗ cô đánh dấu hôm qua. Cô không còn ngạc nhiên về điều đó nữa — chỉ kéo đèn bàn lại gần hơn, nghiêng người đọc.

Đêm tháng mười, mưa không báo trước. Tôi đốt đèn dầu từ lúc sáu giờ vì trời tối sớm hơn mọi khi. Mùi dầu lạc quen thuộc — cha hay nói mùi đó là mùi của những người không ngủ được. Tôi ngồi bên cửa sổ nhìn ra đường Bạch Đằng, con đường nhỏ ướt loáng, đèn nhà ai hắt ra vàng vọt trên mặt nước. Cả phố như đang chìm xuống rất chậm.

Minh nhắn tin chiều nay — à không, Minh ghé qua chiều nay. Bây giờ không còn nhắn tin nữa, chỉ còn ghé qua hoặc không ghé qua. Anh ấy nói: "Em có muốn anh ở lại không?" Và tôi không trả lời được. Không phải vì không biết — mà vì câu trả lời thật của tôi là: em muốn anh ở lại, nhưng em không muốn trở thành lý do anh ở lại.

Đêm nay tôi nghĩ ai cũng đang ngồi một mình trong một căn phòng nào đó giữa mưa. Câu hỏi là họ làm gì với sự một mình đó.

Linh ngừng đọc.

Cô ngước nhìn lên trần nhà — những thanh gỗ cũ đã thâm lại vì năm tháng, chỗ góc có vết nước loang hình con chim bay. Bên ngoài, mưa vẫn không giảm. Ống máng đất nung vẫn đổ nước đều đặn, đều đặn. Ở đâu đó ngoài phố, tiếng chuông nhà ai đó reo lên một lần rồi tắt.

Cô đọc lại câu ấy. Đọc đến lần thứ ba thì thôi không đọc nữa, chỉ để mắt đặt lên dòng chữ như đặt tay lên bàn tay ai đó.

Điện thoại trên bàn sáng lên. Tuấn. Cô nhìn một giây rồi úp màn hình xuống. Không phải vì tức giận — tức giận đã qua từ lâu rồi, từ cái đêm cuối tháng tư cô ngồi trong quán bún bò Hà Nội và nói "em không muốn dừng lại ở đây" mà không giải thích thêm được "đây" là đâu. Bây giờ cô úp điện thoại vì cô đang ở giữa một điều gì đó, và cô không muốn rời đi.

Cô với tay lấy cuốn sổ nhỏ trên đầu giường.

Cuốn sổ bìa đen, góc đã tả ra, cô mang theo từ Hà Nội với ý định ghi chép tài liệu cho bài thực tập. Ba tuần qua, nó chỉ có mấy trang đầu với danh sách địa chỉ, tên người cần phỏng vấn, một vài câu trích dẫn từ ông Hải ở tạp chí "Cổ Đô". Phần còn lại trắng.

Cô mở sổ ra trang trắng đầu tiên.

Bên ngoài có tiếng ai đó chạy mưa, dép khua trên gạch ướt, rồi tiếng cánh cổng gỗ kẹt lại. Im. Chỉ còn mưa và ống máng và tiếng nước chảy qua sân.

Cô bắt đầu viết. Không biết viết gì, chỉ để bút chì chạm giấy và đi theo.

Hội An tối nay tối hơn mọi khi. Đèn đường mờ sau màn mưa, đèn lồng đỏ trước các tiệm trở thành những vệt màu nhòe như mực loang. Tôi ngồi trong phòng trọ bốn mét vuông, trần gỗ thấp, mùi ẩm của ngói cũ ngấm nước từ từ lan xuống — không phải mùi mốc, là mùi của thứ gì đó lâu đời đang thấm thêm một lớp thời gian nữa.

Linh dừng lại. Đọc lại những gì vừa viết.

Đây không phải văn bài. Không phải ghi chép tài liệu. Không phải cái gì có thể nộp cho ông Hải vào thứ Hai. Đây chỉ là — đây là cô đang ngồi trong mưa và viết ra điều cô đang nhìn thấy.

Cô tiếp tục.

An viết về sự một mình. Tôi không nghĩ mình đang một mình theo nghĩa buồn. Tôi nghĩ mình đang một mình theo nghĩa — trống. Như một căn phòng chưa có đồ đạc, chưa biết ai sẽ ở, chưa biết sẽ dùng để làm gì. Trống không phải xấu. Trống chỉ là chưa có gì điền vào.

Tuấn muốn điền vào. Tôi không muốn bị điền vào. Tôi muốn tự quyết định mình chứa gì.

Cô viết tiếp. Không dừng để suy nghĩ, không gạch đầu dòng, không cố chỉnh câu cho đẹp. Chỉ viết. Trang đầu đầy, sang trang hai. Rồi trang ba. Bút chì xào xạo trên giấy nhám, âm thanh nhỏ bé đến mức chỉ nghe được trong căn phòng tĩnh như này.

Bên ngoài, mưa bắt đầu giảm dần. Không phải tạnh — chỉ là chuyển từ ào xuống thành rì rào đều, thứ mưa có thể kéo dài đến sáng. Cô không nhìn đồng hồ. Đèn bàn vẫn vàng, cuốn sách bìa nâu vẫn mở trên gối bên cạnh, trang sách An viết nằm đó chờ cô quay lại.

Đến một lúc, cô hạ bút xuống.

Nhìn vào những trang vừa viết — hơn một trang, gần hai. Chữ cô xấu hơn bình thường vì viết nhanh, có chỗ đè lên nhau. Nhưng nó ở đó. Nó tồn tại trên giấy.

An ngồi trong căn phòng đèn dầu năm 1963 và hỏi câu ấy. Linh ngồi trong căn phòng trọ đèn bàn năm này và vừa trả lời — không phải bằng lời, bằng ba trang chữ xấu trong cuốn sổ bìa đen chưa từng dùng đến.

Cô nhìn sang cuốn sách bìa nâu.

Trang sách vẫn mở. Nhưng bây giờ — cô nhìn kỹ hơn — ở lề dưới, chỗ An kết thúc đoạn viết tối hôm đó, có một dòng cô không nhớ đã đọc lúc nãy. Chữ nhỏ hơn, khác nhịp, như được thêm vào sau:

Tôi tự hỏi người đọc những trang này đêm nay có đang ngồi gần đèn không. Mưa bên ngoài có to không.

Linh đặt tay lên dòng chữ đó.

Giấy cũ ráp nhẹ dưới đầu ngón tay, ấm hơn cô nghĩ.