Quán cà phê nằm ở góc phố Nguyễn Thái Học, nơi mái hiên thấp xuống đủ để che một tầng mưa nhỏ nhưng không che được mùi ẩm bốc lên từ vỉa hè. Linh đến đây lúc bảy giờ sáng, khi chủ quán vừa mới kê lại mấy chiếc ghế gỗ thấp và đặt ra bàn những ly cà phê đen đặc như nhựa cây. Cô chọn chỗ ngồi góc trong, lưng tựa vào tường vôi loang vết ẩm hình bản đồ của những mùa mưa qua, mặt hướng ra đường nơi vài người đi chợ sớm đẩy xe qua trong tiếng bánh xe lạo xạo trên đá cuội.

Sổ ghi chép mở ra trước mặt. Trang trắng.

Linh không định viết gì. Cô chỉ mang sổ theo vì thói quen — bốn năm học văn khoa dạy cô rằng tay không có bút thì không biết để vào đâu. Ly cà phê sữa đá đặt sang một bên, cốc nước trà nóng bốc hơi trắng mỏng. Ngoài đường, một người đàn bà gánh rổ hoa tươi đi qua, mùi cúc vạn thọ thoáng vào rồi tan.

Cô nhìn trang giấy trắng.

Rồi bút bắt đầu viết.

Không phải theo kế hoạch. Không phải bài viết cho tạp chí Cổ Đô. Chỉ là tay cô viết, như thể nó nhớ ra một việc đang làm dang dở.

Cô dừng lại. Nhìn câu vừa viết. Rồi viết tiếp, vì tay đã quen đà.

Sáng hôm qua, sau khi về khỏi tiệm sách, Linh nằm trên giường nhà trọ với cuốn sách bìa nâu đặt lên ngực và nhìn lên trần nhà một tiếng đồng hồ. Cái quạt trần quay chậm, tạo ra một vòng tròn bóng nhạt xoay không dứt. Cô không đọc thêm. Chỉ nhớ lại đoạn sách kể về cái tối An ngồi trong quán cùng Minh, nghe anh nói sắp đi theo đoàn giáo viên miền Bắc, chuyến đi dài, không biết bao lâu. An không hỏi. An chỉ uống hết ly cà phê, đặt xuống, nhìn ra cửa sổ nơi đèn lồng đỏ lắc lư theo gió sông.

Sách không viết An nghĩ gì lúc đó. Chỉ tả mặt An nhìn ra ngoài, và cái cách ngón tay cô xoay xoay chiếc muỗng nhỏ trong đĩa như người đang chờ một câu hỏi khác của chính mình.

Linh hiểu điều đó hơn cô muốn thừa nhận.

Tuấn nhắn tin lúc mười một giờ đêm: Em có ổn không? Linh đọc. Không trả lời. Không phải vì tức giận — cô không còn tức Tuấn từ lâu rồi. Chỉ là cô không biết mình muốn trả lời hay không, và khi không biết thì im lặng thành dễ hơn bất cứ điều gì.

Bút tiếp tục viết trên trang sổ.

Câu này làm cô dừng lại lâu hơn. Cà phê sữa đá tan ra, lớp đá xay nhỏ bồng bềnh trên mặt. Ngoài phố, một chiếc xe ba bánh chở hàng đi qua, tiếng máy nổ bọc trong buổi sáng yên tĩnh rồi xa dần.

Bốn năm. Cô viết bài luận, viết phân tích văn bản, viết phê bình ngắn cho lớp học. Tất cả đều được điểm tốt. Tất cả đều là viết về người khác viết. Chưa một lần cô ngồi xuống và viết vì có gì đó thực sự cần được nói.

Tạp chí Cổ Đô yêu cầu cô viết bài về các tiệm sách cũ Hội An — một trong những đề tài thực tập cô tự chọn. Cô đã đến tiệm bà Miền được gần hai tuần. Trong sổ này cô có ghi chép địa chỉ, giờ mở cửa, số lượng ước tính đầu sách, câu trả lời phỏng vấn ngắn từ bà Miền hôm đầu tiên. Cô chưa viết một chữ nào cho bài báo.

Thay vào đó, cô ngồi đọc sách của một người đã mất tích năm 1965.

Gió từ sông Hoài thổi vào, mang theo mùi nước mưa còn đọng lại từ đêm qua, mùi rêu xanh bám trên bờ đá, mùi khói than từ bếp nhà ai đó đang nấu buổi sáng. Linh ngẩng đầu lên, nhìn ra phố. Đèn lồng vàng đỏ treo trước cửa mỗi nhà vẫn còn thắp, dù trời đã sáng — như thể phố Hội không bao giờ tắt bớt một lớp ánh sáng nào, sợ rằng nếu tắt đi thì cái gì đó sẽ bị quên mất.

An viết những truyện ngắn gửi tạp chí Sài Gòn. Người biên tập viết lại: lối viết phụ nữ, thiếu tính mạnh mẽ, chưa đủ tầm vóc. An cất những lá thư từ chối vào ngăn kéo, ngồi lại, tiếp tục viết. Không phải vì ngoan cố. Chỉ vì cô không biết làm gì khác — và vì có lẽ cô không muốn biết làm gì khác.

Linh học viết không phải vì yêu viết. Cô học văn khoa vì điểm thi đủ, vì má nói con học chữ không lo thất nghiệp, vì khi đó cô chưa biết mình muốn gì và văn khoa có vẻ an toàn, rộng, có thể chứa được nhiều loại không biết. Bốn năm sau, cô vẫn không biết. Chỉ là cái không biết bây giờ nặng hơn và chiếm chỗ nhiều hơn trong ngực.

Cô nhìn lại tờ giấy.

Bốn cặp câu. Viết song song như một bảng so sánh — thứ cô hay làm trong bài luận phân tích nhân vật. Nhưng đây không phải bài luận. Đây là trang sổ tay cá nhân buổi sáng, trong quán cà phê nhỏ ở Hội An, và cô không định viết danh sách này.

Nó tự ra.

Giống như sách bìa nâu tự mở ra những trang khác nhau mỗi lần. Giống như tay cô tự xoay đến đúng đoạn An ngồi nhìn ra cửa sổ trong đêm Minh thông báo sắp đi. Linh không tin vào những thứ không giải thích được — cô là sinh viên văn khoa, cô đọc đủ lý thuyết để hoài nghi mọi thứ trông có vẻ thần bí. Nhưng cô cũng đã đọc đủ để biết rằng đôi khi tay viết nhanh hơn não nghĩ, và những gì tay viết thật hơn những gì não chọn.

Linh gấp tờ giấy lại. Gấp thêm một lần nữa, cho nhỏ vừa lòng bàn tay. Rồi cô lấy cuốn sách bìa nâu ra khỏi túi — cô mang theo từ sáng, không hẳn có kế hoạch, chỉ là tay cầm theo thành thói quen như cái bút — và nhét tờ giấy gấp vào giữa trang đang mở.

Trang sách hơi ấm. Cô không chắc có phải vì nằm trong túi sát người suốt từ sáng hay vì lý do gì khác.

Cô đặt tiền lên bàn, khoác túi lên vai, ra đường.

Nắng sáng đã lên cao hơn, lọc qua những tán cây bồ đề dọc phố thành những đốm vàng nhảy nhót trên mặt đá cuội. Mùi bánh mì nướng từ tiệm góc phố lan ra, ấm và thực. Linh đi về phía nhà trọ, bước trên những viên đá lát không đều nhau, cảm nhận từng bước chân khập khiễng nhẹ như nhắc nhở cô rằng mặt đất ở đây không bằng phẳng — chưa bao giờ bằng phẳng — và người ta vẫn đi được.

Cuốn sách trong túi. Tờ giấy gấp nằm giữa hai trang.

Cô chưa đọc lại cái mình vừa viết. Chưa sẵn sàng. Nhưng cô cũng không vứt đi.

Tối nay trời có vẻ sẽ mưa nặng hạt hơn — cô nghe thấy điều đó trong cái im lặng khác thường của buổi sáng, cái im lặng mà người Hội An gọi là trời đang thở vào trước khi thở ra.