Hợp đồng ký được nhờ ông Hồng Văn.

Ông thuyết phục cha suốt ba tuần, thuyết phục bằng cách duy nhất có tác dụng với cụ cố Hồng: ông không nói về công nghệ, ông nói về hàng xóm. Ông kể rằng bên Thịnh Cường đã làm rồi, bên Đại Nam cũng đang làm, và tuần trước ở hội nghị ngành người ta có hỏi Hồng Phát đến đâu rồi mà ông không biết trả lời sao.

Cụ cố Hồng nghe đến đấy thì vuốt râu, im ba giây, rồi nói:

"Biết rồi, khổ lắm, nói mãi! Ký đi."

Còn cụ cố tổ thì không ai hỏi. Người ta chỉ đưa cụ ký vào chỗ có dấu bút chì, và cụ ký, vì cụ vẫn ký như thế bốn mươi năm nay, mỗi tháng chừng hai chục chữ ký, phần lớn là những thứ mà con cháu bảo cụ ký.

Gói Bứt Tốc. Mười sáu tuần. Một tỷ chín.

*

Tuần thứ nhất, đội của Xuân vào lấy dữ liệu.

Nói cho đúng thì "đội của Xuân" gồm ba người: một bạn phân tích dữ liệu mới ra trường tên Hạnh, một bạn kỹ thuật, và Xuân. Ông T.C.C.S. có tên trong hợp đồng nhưng chỉ xuất hiện hai buổi, mỗi buổi bốn mươi phút, đứng dậy đi ra cửa sổ ba lần.

Người bàn giao dữ liệu là ông Phán.

Ông đưa cho Hạnh một ổ cứng và một tập tài liệu, cười rất hiền:

"Đây em ạ. Toàn bộ ba năm. Anh chuẩn bị sẵn từ tuần trước rồi."

Hạnh cảm ơn rối rít. Trong nghề này, gặp một người bàn giao dữ liệu đầy đủ và đúng hạn là chuyện hiếm như gặp mưa giữa tháng sáu.

*

Đến ngày thứ chín thì Hạnh gõ cửa phòng Xuân.

"Anh ơi. Em thấy cái này lạ."

Cô mở máy ra.

"Đây là báo cáo hao hụt của khối vận hành, hai mươi bốn tháng. Anh nhìn cột này."

Xuân nhìn.

Con số hao hụt tháng nào cũng nằm trong khoảng từ hai phẩy một đến hai phẩy tám phần trăm. Hai mươi bốn tháng liên tiếp.

"Thì sao?"

"Thì nó đẹp quá anh ạ." Hạnh nói. "Nhà máy thật thì không đẹp thế được. Tháng mưa phải khác tháng nắng. Tháng Tết phải khác. Cái lò số hai năm ngoái hỏng hai tuần, mà hao hụt tháng ấy vẫn hai phẩy tư."

Xuân ngồi thẳng dậy.

Hạnh mở tiếp một cửa sổ khác.

"Với lại em thấy cái này nữa. Em đọc hai mươi bốn cái báo cáo tháng, phần nhận xét ấy anh. Anh đọc thử ba đoạn này đi."

Xuân đọc.

"Trong tháng, khối vận hành đã nỗ lực tối ưu hoá quy trình, đồng thời chủ động rà soát các điểm nghẽn nhằm nâng cao hiệu suất tổng thể."

"Trong tháng, khối vận hành tiếp tục duy trì đà cải thiện, chủ động rà soát các nút thắt và tối ưu hoá nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả vận hành."

"Trong tháng, khối vận hành đã tập trung tối ưu hoá quy trình, rà soát các điểm nghẽn, qua đó nâng cao hiệu suất chung của toàn hệ thống."

Xuân đọc xong ba đoạn thì ngẩng lên.

"Đây là..."

"Vâng." Hạnh gật. "Em cho chạy thử kiểm tra. Hai mươi hai trên hai mươi bốn báo cáo có dấu hiệu do máy sinh ra. Cùng một cấu trúc câu, cùng bộ từ, cùng độ dài. Cái đầu tiên là tháng tư năm kia."

Tháng tư năm kia. Xuân nhẩm tính. Đúng là tháng mà cái công cụ sinh văn bản kia bắt đầu phổ biến ở Việt Nam.

"Còn số liệu?"

Hạnh im lặng một lúc.

"Số liệu thì em phải đối chiếu với hệ thống cân ở nhà máy. Em đã xin. Bên nhà máy bảo phải có ông Phán duyệt."

*

Ta phải nói cho công bằng về ông Phán, vì nếu không thì lại thành ra ông là kẻ ác, mà ông thì không ác.

Ông Phán vào Hồng Phát mười một năm trước, sau khi cưới cô Hoàng Hôn. Ông xuất thân kỹ sư, làm được việc, và trong bốn năm đầu ông làm rất tốt.

Rồi ông được đưa lên Giám đốc Khối Vận hành.

Cái chức ấy, đúng ra, cần một người có mười lăm năm nghề và một đội ngũ ba mươi người. Ông Phán có bảy năm nghề và một đội mười một người, trong đó bốn người là họ hàng bên vợ, không sa thải được, và không làm được việc gì.

Mỗi tháng ông phải nộp một báo cáo hai mươi hai trang.

Bốn năm đầu ông viết thật. Viết đến ba giờ sáng, mỗi tháng bốn đêm. Có tháng ông viết ra sự thật, viết rằng lò số hai đã quá tuổi và cần thay, và cái báo cáo ấy được cụ cố Hồng đọc đúng một trang rưỡi rồi phẩy tay: "Biết rồi, khổ lắm, nói mãi!"

Ông viết lại lần nữa vào năm sau. Lần này ông làm hẳn một bản phân tích, có ảnh chụp, có số liệu. Cụ cố Hồng đọc, gật gù, rồi bảo: "Để đấy tính sau."

Đến năm thứ tư thì ông Phán hiểu ra một điều: không ai đọc.

Cái báo cáo hai mươi hai trang ấy không phải để ai đọc. Nó là một nghi lễ. Nộp đúng hạn thì yên. Nộp chậm thì bị nhắc. Nội dung bên trong thì không quan trọng, vì trong mười một năm chưa một ai hỏi ông về bất kỳ dòng nào trong đó.

Cho nên tháng tư năm kia, khi cái công cụ ấy xuất hiện, ông thử.

Ông đưa cho nó vài con số, bảo nó viết cho mình một báo cáo hai mươi hai trang.

Bốn phút sau, ông có báo cáo.

Ông đọc lại. Nó hay hơn cái ông tự viết. Chữ nghĩa mượt hơn, đầu đề đẹp hơn, và quan trọng nhất: nó không có chỗ nào để ai bắt bẻ, vì nó không nói gì cả.

Ông nộp.

Không ai phát hiện. Đương nhiên là không ai phát hiện, vì không ai đọc.

Tháng sau ông làm tiếp. Rồi tháng sau nữa.

Đến tháng thứ tám thì ông bắt đầu chỉnh cả số liệu, không phải để ăn cắp gì, mà vì con số thật nó xấu, mà con số xấu thì phải giải trình, mà giải trình thì mất bốn buổi họp, mà bốn buổi họp ấy rốt cuộc cũng chẳng đi tới đâu.

Ông làm cho số nó đẹp, để được yên.

Hai năm.

Trong hai năm ấy, ông Phán ngủ ngon hơn hẳn. Ông về nhà lúc sáu giờ. Ông đưa con đi học. Ông tăng cân bốn ký. Cô Hoàng Hôn bảo dạo này anh vui tính hẳn ra.

Và trong hai năm ấy, cái lò số hai vẫn chạy, chạy quá tuổi năm thứ ba, và mỗi tháng nó ăn thêm một ít than mà không ai biết, vì con số hao hụt tháng nào cũng nằm giữa hai phẩy một và hai phẩy tám.

*

Xuân gọi ông Phán ra quán cà phê ngoài cổng nhà máy.

Hắn không mang theo Hạnh. Hắn chỉ mang theo cái máy tính xách tay.

Hắn mở ra, xoay màn hình về phía ông Phán, và không nói gì cả.

Ông Phán nhìn.

Ông nhìn chừng hai mươi giây. Rồi ông ngồi thẳng lên, gỡ kính ra, lau kính bằng vạt áo, đeo lại.

"Cậu định làm gì?" ông hỏi.

Giọng ông bình tĩnh lạ lùng. Không run, không chối.

Xuân, thú thật, đã chuẩn bị sẵn ba tình huống: ông ta chối, ông ta doạ, ông ta xin. Không có tình huống nào là ông ta hỏi mình định làm gì bằng cái giọng của người đã đợi ngày này hai năm rồi.

"Cháu chưa biết ạ," Xuân nói thật.

Ông Phán gật đầu.

"Cậu biết vì sao tôi làm không?"

"Dạ cháu đoán là vì áp lực."

"Không." Ông lắc đầu. "Áp lực thì ai chả có. Tôi làm vì tôi nhận ra là không có ai ở đầu bên kia cả."

Ông cầm cốc cà phê lên, không uống, đặt xuống.

"Mười một năm tôi nộp báo cáo cho một cái chỗ trống, cậu ạ. Tôi viết thật thì cũng trống, tôi viết giả thì cũng trống. Mà đằng nào cũng trống thì tại sao tôi phải thức đến ba giờ sáng?"

Xuân im.

"Cậu là chuyên gia dữ liệu," ông Phán nói. "Cậu nói tôi nghe: một cái báo cáo mà không ai đọc thì nó là dữ liệu hay là rác?"

Xuân không trả lời được.

Vì hắn nhớ đến cuốn kỷ yếu hai trăm trang, một trăm sáu mươi triệu, một nghìn bản. Trong đó một trăm bảy mươi trang là ảnh.

*

Về xe, Xuân ngồi lặng rất lâu.

Rồi hắn nhắn cho Hạnh: "Em tạm dừng phần đối chiếu nhà máy nhé. Anh đang xử lý."

Hạnh nhắn lại: "Dạ. Nhưng anh ơi, cái lò số hai em thấy có vẻ nguy hiểm thật đấy ạ. Em xem lịch bảo trì thì bốn năm nay chưa thay lớp lót."

Xuân đọc tin nhắn ấy lúc bảy giờ tối.

Hắn định trả lời. Rồi có điện thoại của bà Văn Minh gọi vào, nói về một sự kiện tuần sau, nói mười tám phút.

Cúp máy xong, hắn quên mất.