Phải dốc ngược cái gùi, Piên mới lôi được tờ giấy xử gấp tư ra khỏi đáy, và cái ấn gỗ bọc vải lăn theo xuống sàn nhà sàn. Cô chụp lấy ấn trước khi nó lọt qua khe ván, đặt nó sang một bên, trải tờ giấy ra trước mặt Toòng. Giấy đã ngả màu mồ hôi, nếp gấp sờn trắng sau mấy tháng nằm dưới đáy gùi, góc dưới có dấu son tròn bằng miệng chén.

Bếp lửa giữa nhà cháy lép bép. Khói bay lên mái, quện vào mùi măng khô treo trên giàn. Toòng quỳ xuống sàn, hai tay chống hai bên tờ giấy, ngón trỏ có vệt mực chạy trên từng dòng chữ như con kiến.

Nó mười hai tuổi. Mùa đông vừa rồi nó xuống chợ huyện học chữ với ông đồ, gánh củi đổi chữ, về bản biết đọc được tên mình và tên cây.

"Dòng in sẵn trước," nó nói. "Tạm giữ tên. Cho về bản chờ lệnh."

"Piên nghe rồi. Dòng kia."

"Dòng kia mực khác. Nét khác." Toòng chúi mặt sát tờ giấy. "Sung. Sung đội hát. Đội hát đồng... đồng..."

"Đồng gì?"

"Đồng bộ."