Tôi nhắm mắt lại. Trong bóng tối của mí mắt, tôi nghe rừng đước nói bằng thứ ngôn ngữ riêng của nó. Không phải lời, mà là những âm thanh vọng ra từ lòng đất, từ kẽ lá, từ mặt nước đen óng ánh. Tiếng chim, tiếng gió, tiếng lá đước cọ vào nhau như những thanh tre khô gõ nhịp. Cả một bản hòa tấu vô hình, vô tận đang vang lên xung quanh tôi.

Buổi sáng, trước khi mặt trời kịp xuyên qua màn sương dày đặc, tiếng chim vạc đã bắt đầu. Chúng kêu từng hồi dài, the thé, như tiếng khóc của đứa trẻ lạc mẹ trong không gian mênh mông. Tiếng kêu ấy bay qua những hàng đước thẳng tắp, lọt vào những khe nước nhỏ, rồi tan loãng trong cái tĩnh lặng đến rợn người. Rồi cò, từng đàn cò trắng bay lên từ lõm bùn, đập cánh phần phật, tiếng kêu quác quác khàn đục hòa lẫn với tiếng gió thổi qua những tán lá đước cứng như sắt. Lá đước không mềm mại như lá tre, chúng dày, nhẵn, khi va vào nhau kêu lách tách, lạo xạo, như ai đó đang nhai những mảnh vỏ ốc.

Giữa trưa, khi nắng đã đứng bóng, rừng trở nên im ắng lạ thường. Cái nóng hầm hập bốc lên từ mặt nước đen, kéo theo mùi phèn chua, mùi bùn phân hủy, mùi của sự sống và cái chết quyện vào nhau. Nhưng chính lúc này, tiếng bìm bịp lại nổi lên. Tiếng kêu của nó nghe như tiếng gõ mõ của nhà chùa giữa rừng, đều đều, u uất, vọng từ xa đến rồi lại vọng về xa. Bìm bịp kêu, gió ngừng thổi, chim vạc và cò lặng im, chỉ còn tiếng nước nhỏ giọt từ lá đước rơi xuống mặt nước tù đọng. Những giọt nước ấy rơi lộp bộp, lộp bộp, như trái tim của rừng đang đập.

Chiều tà, rừng bắt đầu sống động trở lại. Đàn vạc từ đâu bay về, đậu kín những cành cây khô. Chúng cãi nhau om sòm, tiếng kêu inh ỏi, xé toang bức màn hoàng hôn tím lịm. Có con vạc lạc bầy, bay vòng vòng trên cao, kêu thảm thiết. Tiếng kêu ấy cô độc đến nỗi tôi cảm thấy lạnh sống lưng. Nó kêu, rồi đáp lại từ xa, một tiếng kêu khác, rồi cả hai cùng im bặt. Sự tĩnh lặng sau đó còn đáng sợ hơn cả tiếng kêu. Nó như một cái hố sâu thăm thẳm nuốt chửng tất cả.

Và rồi đêm xuống. Đêm trong rừng đước U Minh không có màu đen tuyệt đối. Có một thứ ánh sáng mờ mờ từ mặt nước đen phản chiếu lại những vệt trời. Trong cái tối lờ mờ ấy, âm thanh lại vang lên. Tiếng dơi quạp đập cánh vù vù, tiếng cá quẫy đuôi dưới nước lộp bộp, tiếng rễ đước cựa mình trong lòng đất. Tôi nằm trong căn chòi nhỏ, lắng nghe rừng thở. Hàng ngàn, hàng vạn sinh vật đang thì thầm, la hét, khóc lóc, ca hát xung quanh tôi. Có quá nhiều tiếng nói, nhiều đến nỗi tôi không phân biệt được đâu là tiếng của cây, đâu là tiếng của chim, đâu là tiếng của gió. Tất cả hòa làm một, tạo thành một bản nhạc giao hưởng kỳ lạ, vừa ồn ào vừa tĩnh lặng.

Sáng hôm sau, tôi gặp ông Sáu, người sống cùng rừng cả đời. Ông ngồi trên mũi xuồng, nhai trầu bỏm bẻm, mắt nhìn xa xăm. Tôi hỏi ông: "Tiếng chim lạc loài kêu suốt đêm có nghĩa gì không?" Ông nhả bã trầu xuống nước, chầm chậm đáp: "Mỗi con chim có một tiếng nói. Mỗi cây đước có một nỗi niềm. Rừng này già lắm rồi, nói không hết chuyện. Mầy nghe tiếng chim lạc loài, kỳ thực nó không lạc đâu. Nó biết đường về. Chỉ có người mới lạc thôi." Tôi ngồi lặng, nhìn theo bã trầu đang tan dần trong dòng nước đen. Và tôi nhận ra, trong bản hòa tấu hỗn độn của rừng, không một tiếng kêu nào là lạc loài. Tất cả đều có chỗ của nó. Tất cả đều là một phần của cái tổng thể mênh mông, huyền bí và đầy sức sống này. Tiếng chim lạc loài, thực ra, là tiếng nói sâu thẳm nhất của rừng.