Đến rằm, Lành phải chọn.

Cả đêm hôm trước cậu không ngủ. Cậu ngồi bên ngọn Đèn Cái, một tay cầm một cây nến đen, cây nến mà nếu thắp lên ở bến, Phản Đăng sẽ đến, và cậu sẽ được dẫn đi gặp lại mẹ. Tay kia cậu cầm cuốn sổ của bà, mở ở trang bà cầu xin các Mẫu đừng bắt cháu bà gánh cái phận làm bấc.

Hai con đường. Buông, thì hết khổ, được gặp mẹ, được nghỉ, nhưng cả thế gian chìm vào ngày không tắt, người chết chất đống, vong không được nghỉ. Giữ, thì cứu thế gian, nhưng mất dần mình, rồi đến một ngày phải làm cái việc cuối cùng mà ngay cả bà cũng không dám.

Ông Vọng nói không có đường thứ ba. Ông trời cũ nói chỉ cần cậu mỏi mệt. Và cậu mỏi mệt thật, mỏi đến tận xương tủy, sau bao nhiêu đêm không tròn giấc, bao nhiêu lần suýt mất mạng, bao nhiêu điều đã lặng lẽ rời khỏi trí nhớ mà cậu còn chưa kịp nhận ra.

Cậu cầm cây nến đen lên, soi vào ngọn Đèn Cái để châm.

"Anh Lành?"

Đào đứng ở cửa, tóc rối, mắt còn ngái ngủ. Cô nhìn cây nến đen trong tay cậu, nhìn ngọn Đèn Cái, và cô hiểu ngay cậu đang định làm gì. Nhưng cô không gào lên, không giật lấy cây nến. Cô chỉ bước vào, ngồi xuống bên cậu, và nói rất khẽ:

"Anh nhớ con bé áo nâu ở bến không? Nó hỏi anh: giữ đèn thì có phải không bao giờ được nghỉ không. Anh không trả lời được nó. Nhưng em nghĩ ra câu trả lời rồi." Cô nhìn ngọn lửa xanh. "Con bé ấy giữ đèn cả ngàn năm, khổ sở, không được nghỉ. Nhưng nhờ nó, cả ngàn năm qua, có biết bao nhiêu người mẹ được sang sông bình yên, bao nhiêu đứa trẻ được khóc cha rồi nguôi ngoai, bao nhiêu người được nhớ rồi được quên đúng lúc. Nó khổ một mình, để ngàn vạn người được sống một cuộc đời có đầu có cuối, có ý nghĩa. Đó không phải là vô nghĩa đâu anh."

Lành im lặng, cây nến đen vẫn trong tay, ngọn lửa nhỏ của nó run rẩy theo từng hơi thở của cậu.

"Còn cái ông trời cũ ấy," Đào nói tiếp, "ông ta hứa không ai phải mất ai. Nghe thì đẹp. Nhưng anh thử nghĩ, nếu không bao giờ mất, thì mình còn biết quý cái mình có không? Nếu mẹ anh không bao giờ đi, thì cái đêm mẹ bảo 'con giỏi lắm con của mẹ' còn quý không? Mẹ anh sang sông rồi, mới thành thiêng liêng trong lòng anh đến thế. Cái chết không phải kẻ thù, anh ạ. Nó là cái khung làm cho bức tranh có giá trị."

Lành nhìn cô thật lâu. Rồi cậu nhìn cây nến đen. Rồi cậu nhìn ngọn Đèn Cái: ngọn lửa bà cậu, mẹ cậu, con bé áo nâu, và bao đời người đã gánh.

Cậu thổi tắt cây nến đen.

"Không có đường thứ ba," cậu nói khẽ. "Ông Vọng bảo thế. Nhưng tôi chưa tin. Tôi sẽ đi tìm. Tìm khắp nước, hỏi sáu người giữ đèn còn lại, về Phủ Cả, lật từng trang sổ cái. Nếu thật sự không có đường thứ ba, thì tôi sẽ chọn giữ đèn, dù mất mình. Nhưng tôi sẽ không buông chỉ vì mỏi mệt. Chưa đâu."

Đào mỉm cười, mắt long lanh. Cô cầm lấy cây nến đen đã tắt, bẻ đôi, ném vào bếp, nhìn ngọn lửa nuốt lấy hai mảnh nến rồi tắt hẳn.

"Vậy thì mai mình lên đường," cô nói, quay sang cậu, giọng chắc nịch. "Em đi với anh. Cả nước rộng lớn, nhưng anh sẽ không phải đi một mình tìm đường thứ ba ấy đâu."

Ngoài trời, ánh trăng rằm đã lên đến đỉnh, chiếu xuống mặt sông một dải sáng bạc kéo dài đến tận chân trời. Lành nhìn ra khoảng sáng ấy, nghĩ đến con đường phía trước, dài và mờ mịt, nhưng lần đầu tiên sau nhiều đêm, cậu thấy trong lòng không còn cái cảm giác đơn độc như trước nữa.

Cậu quay sang Đào, thấy cô đang cẩn thận gói ghém mấy thứ đồ cần mang theo vào một cái bọc vải, tay thoăn thoắt, miệng lẩm nhẩm tính xem còn thiếu gì. Cậu bật cười khẽ, lòng ấm áp lạ thường.

"Cảm ơn cô," cậu nói.

"Đã bảo đừng cảm ơn vội mà." Đào không ngẩng lên, nhưng khóe miệng cô cong lên một nụ cười nhỏ. "Để dành lời cảm ơn cho lúc nào thật sự cần ấy. Chuyến đi này còn dài lắm."