Đêm trước trận cuối, Lành ngồi một mình bên ngọn Đèn Cái, và đứa bé trong đèn hiện lên, lần cuối cùng, mờ nhạt như sương.

Cả Đền Đèn chìm trong tĩnh lặng, chỉ có ánh lửa nhỏ lay động theo hơi thở của Lành. Cậu ngồi khoanh chân trước ban thờ, ngọn Đèn Cái đặt trong lòng bàn tay, cảm nhận rõ hơi ấm mong manh, yếu ớt như nhịp tim của một người sắp lìa đời, đang cố gắng đập thêm vài nhịp cuối cùng.

"Anh ơi," nó gọi, giọng yếu đến mức gần như không nghe được. "Em sắp tắt rồi. Em không gắng thêm được nữa. Mấy nghìn năm... em mỏi lắm."

"Em gắng thêm chút nữa thôi," Lành ôm ngọn đèn vào ngực. "Ngày mai. Ngày mai anh làm cái neo, em được thả ra. Em sẽ được sang sông, được nghỉ, được siêu thoát. Em chỉ cần gắng đến sáng mai."

Giọng cậu vững vàng hơn cậu tưởng, dù trong lòng, một nỗi sợ hãi mơ hồ vẫn cuộn lên mỗi khi cậu nghĩ tới khoảnh khắc chính mình sẽ thế chỗ đứa bé, tan vào lửa của muôn dân, không còn hình hài, không còn cái tên Lành nữa.

Đứa bé mỉm cười, nụ cười của một linh hồn trẻ con đã chịu đựng quá lâu. "Em biết. Em nghe anh hứa suốt đường. Và anh giữ lời. Anh là người đầu tiên trong mấy nghìn năm hứa cứu em mà không bắt ai chịu thay. Em cảm ơn anh." Nó ngừng, rồi nói điều khiến Lành nghẹn lòng. "Nhưng anh ơi, em không muốn anh thế chỗ em. Em biết cái neo của anh khác bấc của em, anh không cháy một mình. Nhưng anh vẫn tan ra. Anh vẫn mất chị Đào. Em không muốn anh khổ vì em."

Lành cúi xuống, áp trán mình vào ngọn đèn nhỏ, cảm nhận hơi ấm mong manh ấy như hơi thở của một đứa em ruột thịt. Cậu nghĩ tới tất cả những gì đứa bé đã chịu đựng, mấy nghìn năm cô độc trong bóng tối, không ai hay biết, không ai thương xót, chỉ có ngọn lửa nhỏ bé ấy tự mình gắng gượng hết đêm này sang đêm khác.

"Đây không chỉ vì em," Lành nói dịu dàng. "Đây vì cả nước. Vì đường thứ ba anh đã tìm. Em chỉ là một lý do, lý do đẹp nhất. Em đã cháy thay cha em mấy nghìn năm trước, vì em thương cha. Giờ anh làm neo, vì anh thương em, thương Đào, thương cả những người anh đã gặp. Mình giống nhau, em ạ. Mình đều chọn hy sinh vì thương."

Đứa bé nhìn cậu, đôi mắt vong long lanh. "Em từng hỏi anh ngày đầu ở bến: giữ đèn có phải không bao giờ được nghỉ không. Anh nhớ không?"

"Anh nhớ," Lành gật. "Hồi đó anh không trả lời được. Giờ anh trả lời được rồi. Theo cách cũ, phải, không bao giờ được nghỉ. Nhưng theo cách của anh, cả nước cùng giữ, nên ai cũng được nghỉ. Kể cả em. Ngày mai, em được nghỉ, em ạ. Sau mấy nghìn năm."

Cậu nhìn xuống tia sáng nhỏ trong lòng bàn tay, chợt nhớ lại cả chặng đường dài đã đưa cậu tới đêm nay: bến đò Hạ Vọng, bà Cốt, những giá đầu tiên còn vụng về, rồi Phủ Cả, rồi cửa biển, rồi Cổ Loa. Tất cả những nơi ấy, tất cả những người ấy, giờ dồn về trong một đêm cuối cùng, bên một ngọn đèn sắp tắt và một lời hứa sắp phải trả.

Ngoài kia, xa xa vọng lại tiếng côn trùng rả rích và tiếng nước sông vỗ nhẹ vào bờ, cả Hạ Vọng chìm trong một sự tĩnh lặng lạ thường trước đêm trận chiến lớn nhất, như thể cả trời đất cũng đang nín thở chờ đợi bình minh.

Tia sáng cuối cùng của đứa bé khẽ ấm lên, lần cuối, như một giọt nước mắt biết ơn. "Vậy em chờ đến sáng mai. Cảm ơn anh, anh giữ đèn. Cảm ơn anh đã đến tìm em."

Lành ngồi thêm một lúc, nhìn tia sáng ấy dần dịu lại, như một đứa trẻ vừa khóc xong đã thiếp vào giấc ngủ yên bình hiếm hoi. Cậu khẽ hát, không thành tiếng, chỉ ngân nga trong miệng một đoạn giai điệu Đào từng dạy cậu, một cách ru cho cả hai người, người sắp tan ra và đứa bé sắp được thả tự do, cùng vượt qua đêm cuối cùng này.

Lành ngồi lặng rất lâu sau khi tia sáng ấy dần lịm xuống thành một đốm nhỏ gần như vô hình, lòng cậu vừa nhẹ nhõm vừa nặng trĩu. Cậu biết, chỉ còn vài giờ nữa, mọi ranh giới giữa hy vọng và mất mát sẽ được định đoạt, và cậu, chỉ là một thằng bé chèo đò năm nào, sắp phải bước vào giây phút quan trọng nhất của cả một dân tộc.