Sáng sớm ở Hà Nội tháng Chín không giống bất cứ nơi nào trên đời.

Lan biết điều này khi còn là đứa trẻ hay thức dậy lúc năm giờ để theo bà ra chợ, chân đất dẫm lên nền gạch ẩm, mắt ngái ngủ nhưng mũi thì tỉnh táo hoàn toàn trước mùi khói than tổ ong quyện với hơi sương và mùi nước cống cũ kỹ quen thuộc. Năm năm ở Melbourne, cô đã học cách yêu những buổi sáng thoáng đãng thơm mùi cỏ ướt và cà phê rang sẵn — nhưng không bao giờ quên được mùi này. Mùi của nhà.

Cô trở mình lúc chưa đến sáu giờ, nghe tiếng rao bánh mì từ đầu ngõ vọng vào, giọng người đàn bà khản đặc cứ đều đặn như nhịp tim: "Bánh mì nóng giòn đây — bánh mì nóng giòn đây." Ký ức năm cũ kéo về, sắc và gọn như mảnh kính vỡ: sáng nào ba cũng gửi cô ra đầu ngõ mua hai ổ, một ổ thịt cho ba, một ổ trứng cho cô. Bao giờ người bán cũng nhét thêm vào túi nilon một nhúm hành ngò, mùi thơm nồng tới mức ngón tay cô mang hành suốt cả buổi học.

Cô ngồi dậy mà không thèm nhìn đồng hồ.

Ngõ buổi sáng khác hẳn ngõ ban ngày. Nhỏ hơn, thân mật hơn, và đầy những người cô chưa bao giờ thấy dù đã lớn lên ở đây — bà Hương chăm mấy chậu hoa sứ trước cổng, lầm bầm chào cô theo cái kiểu không rõ là chào hay đang nói chuyện với cây; hai đứa trẻ đi học sớm kéo cặp lộc cộc trên nền gạch xỉn màu; ông xe ôm ngồi cuối ngõ bẻ khớp ngón tay kêu rôm rốp, mắt nhìn điện thoại nhưng tai lắng nghe mọi thứ.

Lan đi bộ chầm chậm, tay thả lỏng theo hông, mặc áo thun cũ màu xanh bạc và quần ngắn — đồ mặc ở nhà, không phải đồ ra đường, nhưng đây là ngõ của cô và sáng sớm không ai quan tâm. Không khí mát nhưng đã bắt đầu có hơi ẩm, cái ẩm đặc quánh của Hà Nội trước khi nắng lên, không giống gì Melbourne dù hai nơi cùng gọi là "mùa chuyển tiết." Ở đây, ẩm bám vào da. Ở đây, ẩm biết tên cô.

Xe bánh mì đỗ ở đầu ngõ như một cái mốc bất biến của vũ trụ — cùng một chỗ, cùng một chiếc xe đẩy sơn đỏ bong tróc, khay bánh để trên tấm kính hơi mờ. Người bán là một người đàn bà trung niên cô không quen, không phải bà Nguyệt ngày xưa nữa. Nhưng bánh mì thì vẫn vậy, cái mùi bơ và vỏ bánh nướng giòn tỏa ra từ cách xa mấy bước đã làm dạ dày cô kêu lên một tiếng rất chân thật.

Cô đang chỉ vào ổ bánh thì nghe tiếng bước chân.

Không phải tiếng bước chân của đứa trẻ kéo lê dép, cũng không phải của người già đi nặng nề. Đây là tiếng bước chân của ai đó biết mình đang đi đâu, đều và dứt khoát, và vì một lý do nào đó mà cô không thể giải thích được bằng logic, Lan biết là anh ấy trước khi quay lại.

Minh Khôi.

Anh cao hơn cô nhớ — hoặc cô đã quên mất cái cảm giác phải ngước lên khi đứng cạnh anh. Năm năm không làm anh trẻ hơn, nhưng cũng không làm anh già đi theo cái nghĩa thông thường. Chỉ là... trầm hơn. Như một căn phòng đã có đồ đạc ổn định, không cần thêm không cần bớt, tự thân nó đã là một thứ gì đó hoàn chỉnh. Anh mặc áo sơ mi sọc nhạt, tay áo xắn lên đến khuỷu, tóc chưa chải — hoặc đã chải nhưng gió làm hỏng, cô không phân biệt được. Tay anh cầm cái bình nước màu xám bạc, kiểu bình công sở.

Mắt anh nhìn thấy cô trước khi cô kịp quyết định xem mình nên nhìn thẳng hay giả vờ mải mê chọn bánh.

Cô chọn nhìn thẳng. Đã muộn để làm khác.

"Lan." Anh nói, không phải câu hỏi.

"Minh Khôi." Cô đáp lại theo cái cách tự động, như thể đây là phản xạ còn sót lại từ thời cả hai còn hay gọi tên nhau qua hàng rào — năm anh mười bảy, cô mười lăm, và mọi thứ còn đơn giản đến mức đau lòng nhìn lại.

Người bán bánh nhìn hai người, rồi nhìn lại ổ bánh đang chờ trên tay, thực tế đến mức buồn cười.

Lan rút tờ tiền ra, nhận bánh, và bước sang một bên. Minh Khôi gọi bánh — anh gọi theo thói quen rõ ràng, không cần nhìn thực đơn, chỉ nói "Cho anh một ổ thịt, thêm tương ớt" — và trong khoảng thời gian người bán cuốn bánh, giữa hai người có một khoảng trống không phải im lặng mà là cái gì đó đặc hơn, có hình khối, chiếm chỗ.

"Về hôm qua à?" Anh hỏi, mắt nhìn người bán bánh.

"Hôm kia." Cô đáp, mắt nhìn ổ bánh trên tay mình. "Máy bay delay."

"Ừ." Anh gật đầu. "Mùa này hay delay."

"Ừ."

Một nhịp dừng. Tiếng xe máy từ phố lớn vọng vào, tiếng còi xe lanh lảnh, tiếng ai đó gọi tên con trong nhà vang ra từ ô cửa sổ nào đó phía trên đầu họ.

"Ở lại lâu không?" Anh hỏi, lần này quay sang nhìn cô.

Đó là lúc Lan gặp phải cái ánh mắt ấy.

Cô không biết gọi nó là gì. Không phải tò mò — tò mò thì nhẹ hơn. Không phải lạnh lùng — lạnh lùng thì không có cái ấm mờ nhạt nằm bên dưới. Đó là ánh mắt của người đang nhìn một thứ gì đó quen thuộc và cố xác định xem thứ đó có còn là thứ mình nghĩ không. Kiểm định. Thận trọng. Và chính cái thận trọng đó mới khiến Lan không biết phải nhìn đi đâu.

Cô nhìn lại anh. Được khoảng hai giây.

"Chưa biết," cô nói. "Tùy."

"Tùy cái gì?"

Câu hỏi thật ra không có ý gì — anh chỉ hỏi tiếp theo phản xạ của người hay nói chuyện, hay có lẽ vì đơn giản là anh thực sự muốn biết. Nhưng cô không có câu trả lời cho câu hỏi thật đằng sau câu hỏi đó. Tùy cái gì? Tùy xem cô có thể chịu đựng được Hà Nội bao lâu. Tùy xem công việc remote của cô có xáo trộn múi giờ không. Tùy xem những buổi sáng như thế này — đứng đầu ngõ cầm ổ bánh mì, tay run run theo cách không ai nhìn thấy — sẽ kéo dài bao lâu trước khi cô tìm ra lý do để ở lại hay lý do để đi.

"Tùy công việc," cô nói, và giọng ra nghe ổn.

Anh nhận bánh từ tay người bán, móc tiền ra trả. Ngón tay anh chạm vào tờ tiền lẻ với cái cử chỉ bình thường đến mức nó trở nên sắc nét không bình thường chút nào trong mắt cô.

"À." Anh gật đầu. Rồi anh mỉm cười.

Đó là nụ cười Lan nhớ — cong lên ở khóe môi phải trước, trái sau, rất khẽ, như người đang giữ một điều gì đó cho riêng mình. Nụ cười của Minh Khôi ngày xưa hay mang theo sự trêu chọc nhẹ nhàng, một chút hóm hỉnh, thứ khiến cô hay bực mình và cũng hay cười theo mà không muốn thừa nhận. Nhưng nụ cười hôm nay khác. Nó đến và dừng ở môi — không leo lên mắt, không làm những nếp nhăn nhỏ xuất hiện ở đuôi mắt anh theo cái cách của những nụ cười thật sự.

Lan nhìn thấy điều đó. Và nhận ra mình đang nhìn kỹ đến mức có thể nhận ra điều đó.

"Thôi anh vào trước," anh nói. "Cô giáo của con anh đến lúc bảy giờ."

Cô gật đầu. "Ừ. Anh vào đi."

Anh quay người đi. Bước đi vẫn vậy — đều, dứt khoát, biết mình đang đi đâu. Cái bình nước màu xám trong tay anh bắt ánh sáng sớm lấp lánh một cái rồi mất vào bóng tối của ngõ hẹp.

Lan đứng ở đầu ngõ.

Tiếng rao bánh mì vẫn tiếp tục ở một con ngõ khác, vọng lại mờ dần. Người bán đã đẩy xe đi, ngõ trả lại cho buổi sáng những âm thanh bình thường hơn — tiếng chó sủa xa, tiếng radio nhà ai đó mở bản tin, tiếng giọt nước chảy từ máng xối xuống nền gạch thành chuỗi nhịp đều đặn.

Cô nhìn xuống tay mình.

Ổ bánh mì đã nguội. Cô không biết mình đã đứng đây bao lâu — đủ lâu để hơi nóng tản đi, đủ lâu để vỏ bánh mất đi cái giòn vừa ra lò. Bơ trong bánh đông lại một chút, mùi thơm nhạt xuống theo nhiệt độ.

Cô nên vào trong. Cô biết điều đó.

Nhưng Lan vẫn đứng đó thêm một lúc nữa, giữa ngõ nhỏ buổi sáng Hà Nội tháng Chín, tay cầm ổ bánh mì nguội ngắt, và cố hiểu tại sao năm năm sống ở một thành phố khác, học cách ngủ theo múi giờ khác, học cách nhớ nhà theo cái cách kiểm soát được — tại sao tất cả những thứ đó lại có thể biến mất trong khoảng thời gian ngắn bằng một nụ cười không chạm tới mắt.