Tôi còn nhớ như in cái buổi sáng má tôi ngồi bên lu tương hột dưới bếp. Cái lu sành đã cũ, màu nâu đen bóng loáng vì bao năm tháng mồ hôi tay má lau chùi. Má nói, lu này có từ thời bà ngoại còn sống, qua bao mùa tương, bao mùa mưa nắng, nó vẫn ở đó, như một chứng nhân âm thầm của những ngày tháng thiếu thốn mà đầy ắp yêu thương.

Má tôi chọn hột nành rất kỹ. Những hạt tròn mẩy, vàng ươm như những giọt nắng chiều quê. Má ngồi bên rổ đậu, đôi tay gầy guộc thoăn thoắt nhặt từng hạt lép, từng hạt sâu. Ánh sáng từ ô cửa sổ nhỏ hắt vào, làm nổi bật những đường gân xanh trên mu bàn tay má. Tôi thường ngồi bên cạnh, nhìn má làm việc, mùi đậu rang thơm lừng bắt đầu lan tỏa khắp gian bếp nhỏ.

Rang đậu là cả một nghệ thuật. Má tôi không dùng lửa lớn, chỉ lửa riu riu, để hạt đậu chín từ từ, thơm từ trong ra ngoài. Tiếng đậu kêu lách tách trong chảo như một bản nhạc quen thuộc của những buổi chiều quê. Má cầm cái muỗng gỗ đã cũ, xới đều tay, mắt nhìn chăm chú vào từng hạt đậu đang dần chuyển màu. Đôi khi má ngừng tay, đưa lên mũi ngửi thử, rồi gật gù hài lòng.

Cái mùi tương hột ủ trong lu sành mới thật khó quên. Nó không nồng, không gắt, mà nhẹ nhàng, sâu lắng như nỗi nhớ của người đi xa. Buổi trưa, khi nắng đổ vàng ươm trên sân, má bưng lu tương ra phơi. Cái nắng miền Tây làm cho mẻ tương thêm đậm đà, thêm ngọt ngào. Má thường vén tà áo bà ba, ngồi xổm bên lu tương, dùng cái muỗng dừa khuấy nhẹ. Những hột đậu vàng ươm nổi lên, lặn xuống, như những mảnh ký ức trôi trong dòng thời gian.

Có những buổi chiều, mưa bất chợt đổ về. Má tất tả chạy ra sân, bưng lu tương vào nhà, miệng lẩm bẩm cầu trời đừng làm hỏng mẻ tương. Tôi thấy thương má quá chừng. Cả nhà sống nhờ vào mẻ tương ấy. Nó là nước chấm cho rau luộc, là gia vị cho nồi cá kho, là thứ đậm đà cho bữa cơm chỉ có vài con cá khô.

Những ngày tem phiếu, mỗi nhà chỉ được mua dầu, mỡ, đường với số lượng ít ỏi. Má tôi phải tính toán từng thứ. Mẻ tương hột trở thành "của để dành" quý giá. Má thường nói: "Có mẻ tương này, mấy đứa ăn cơm cũng thấy ngon hơn, đỡ tốn thức ăn." Câu nói ấy bây giờ nghe lại, thấy thương má vô cùng.

Bếp nhà tôi lúc nào cũng có một góc dành cho lu tương. Nó là linh hồn của căn bếp, là nơi cất giữ những bí mật về sự khéo léo của người đàn bà miền Tây thời bao cấp. Má tôi không biết đọc, không biết viết, nhưng má biết cách làm cho những hạt đậu trở nên kỳ diệu, biến cái thiếu thốn thành no đủ, biến cái khắc nghiệt của thời gian thành những hương vị ngọt ngào.

Có những đêm khuya, tôi thức dậy đi uống nước, thấy má vẫn ngồi bên lu tương, tay khuấy nhẹ, mắt nhìn xa xăm. Trong bóng tối lờ mờ, tôi thấy bóng má nhỏ bé, gầy guộc, nhưng sao mà kiên định, vững vàng. Má như cái lu sành kia, ngoài đời bao nhiêu khó khăn, trong lòng vẫn giữ nguyên vẹn cái vị ngọt lành, cái hương thơm dịu dàng của tình thương.

Mẻ tương hột dưới bếp không chỉ là món ăn, mà là cả một bầu trời yêu thương. Nó chứa đựng mồ hôi, nước mắt, và cả những ước mơ thầm kín của má. Mỗi lần nhớ về những ngày tháng ấy, tôi lại thấy trong lòng dâng lên một nỗi nhớ khôn nguôi, một tình yêu vô bờ dành cho người đàn bà miền Tây, người đã dạy cho tôi bài học quý giá về lòng kiên nhẫn và sức mạnh của tình thương.