Đêm hôm đó, An không ngủ được.

Không phải vì luận văn — bản nháp chương hai đã gần xong, còn chờ thầy hướng dẫn phản hồi. Không phải vì lo lắng thi cử — lịch bảo vệ còn ba tháng nữa. Chỉ là một điều gì đó cứ kéo tay An, nhẹ nhàng mà dai dẳng, khiến cô nằm nhìn trần nhà trong bóng tối cho đến khi đồng hồ điểm mười hai giờ.

Cuối cùng, An nhặt điện thoại lên.

Không biết tại sao lại vào album ảnh. Có lẽ vì tối nay Minh gửi cho cô một ảnh chụp màn hình lịch bảo vệ — "Tụi mình cùng ngày đó An ơi, sợ không?" — và cô bỗng nhớ ra rằng mình chưa bao giờ nhìn lại những bức ảnh cũ.

An cuộn ngược về năm hai.

Sinh nhật cô, tháng Ba năm hai.

Minh đứng sau tấm bánh, hai tay che miệng đang cười, mắt híp lại thành hai đường cong. Bánh kem bị viết chữ lệch — "Chúc mừng sinh nhật An quý mến" — vì Minh nhờ người bán hàng viết nhưng không nói rõ font chữ nên họ tự ý làm theo kiểu của mình. An nhớ hôm đó mình cười muốn rơi nước mắt. Bọn cùng phòng ký túc xá đều có mặt, nhưng trong tấm ảnh này chỉ có hai người — cô và Minh, vì Hà đang cầm điện thoại chụp.

Minh đặt bánh từ hôm trước. An chợt nhớ ra điều đó. Hà đã kể sau này — Minh gọi điện cho tiệm bánh từ chiều hôm trước, hỏi cô muốn kem dâu hay kem sô-cô-la, rồi quyết định lấy cả hai vị vì "không biết hôm nay An thích cái nào hơn."

An lướt sang tấm tiếp theo.

Vẫn sinh nhật đó. Minh đang cắt bánh, mặt nhìn xuống nghiêm túc như đang làm phẫu thuật. An nhớ cô đã chụp tấm này lén, vì thấy Minh trong tư thế đó trông buồn cười quá. Và Minh đã không hay biết.

Bao nhiêu tấm ảnh An chụp mà Minh không hay biết?

Cô bỗng nhận ra câu hỏi đó nằm ở đó, trơ ra giữa màn đêm.

An cuộn tiếp. Chuyến đi thực địa năm ba, tháng Mười Một.

Cả lớp lên huyện Lạng Giang để khảo sát một mô hình hợp tác xã nông nghiệp — đề tài môn Kinh tế nông thôn. Xe xuất phát lúc sáu giờ sáng, trời còn tối mịt. Minh ngồi cạnh An, ngủ gật mười lăm phút rồi dật đầu vào vai cô.

An không đánh thức anh dậy.

Trong điện thoại là bức ảnh Minh chụp lúc trời đã sáng — cánh đồng nhìn từ ô cửa xe, màu vàng nhạt của lúa chín, và phía xa là dải mây trắng vắt ngang núi. Minh gửi ảnh vào nhóm lớp kèm chú thích: "Đẹp không tụi ơi, sáng ra mà thấy cái này thức luôn."

Nhưng An có một tấm ảnh khác mà cô không bao giờ gửi cho ai.

Cô đã chụp Minh lúc anh đang nhìn ra cửa sổ, chưa biết mình bị chụp. Nắng sáng đổ vào một bên mặt, Minh đang mỉm cười với điều gì đó bên ngoài — cánh đồng, hay bầu trời, cô không biết. Chỉ biết rằng lúc đó nhìn anh, An thấy một cảm giác gì đó dịu lại trong ngực.

Mình chụp ảnh này để làm gì? cô tự hỏi.

Hồi đó cô không có câu trả lời. Bây giờ ngồi trong bóng tối, câu trả lời đang thành hình rất chậm, từng mảnh một.

An cuộn tiếp, nhanh hơn, như người ta lật sách tìm một đoạn đã đánh dấu mà quên mất ở trang nào.

Tấm ảnh trong thư viện — buổi chiều mưa, học kỳ hai năm ba.

Hà chụp tấm này. An và Minh đang ngồi cạnh nhau ở bàn cuối, mỗi người một chồng sách, giữa là cốc cà phê của Minh và ly trà nóng của An. Mưa đập vào kính cửa sổ, ánh đèn vàng thư viện hắt lên mặt hai người. An đang cúi đầu đọc, còn Minh đang nhìn sang cô — ánh mắt tập trung, như đang chờ cô ngẩng lên để nói điều gì đó.

An đã không ngẩng lên. Trong ảnh, cô không biết Minh đang nhìn.

An nhìn mãi vào tấm ảnh. Khuôn mặt Minh trong ánh đèn thư viện, cái nhìn không giải thích được ấy — và cô bỗng nhớ ra buổi chiều đó Minh đã nói gì sau khi họ gói đồ ra về.

Cô đã đáp: "Ừ, tuần sau mình lại đây nhé."

Và họ đã lại đến, tuần sau đó, và tuần sau nữa. Mưa hay không mưa. Tự nhiên trở thành thói quen mà không ai phải hẹn trước — cứ đến chiều thứ Tư là hai người cùng lên thư viện, cùng chọn bàn cuối, cùng học đến khi thư viện báo giờ đóng cửa.

Bao lâu rồi An không nghĩ lại điều đó?

Và rồi những ký ức khác bắt đầu ùa về, không cần ảnh.

Lần Minh bị cảm cúm trước kỳ thi giữa kỳ năm ba. Anh nhắn tin cho cô lúc mười giờ đêm — "An ơi mình đang sốt, không biết ngày mai đi thi được không" — và An đã ngồi thức đến gần một giờ sáng, tra cứu xem phòng y tế ký túc có mở không, rồi gửi cho Minh danh sách thuốc hạ sốt kèm hướng dẫn uống từng loại. Sáng hôm sau cô dậy sớm, ghé căn tin mua cháo trắng để trước cửa phòng Minh lúc sáu giờ rưỡi.

Hà hỏi cô lúc đó: "Mày thức khuya lo cho nó vậy, nó có biết không?"

An đáp: "Bạn thân mà, lo là bình thường."

Hà không nói gì, chỉ nhìn An với cái nhìn mà bây giờ nhớ lại, cô mới hiểu ý nghĩa của nó.

Lần Minh khen bài thuyết trình của An trước cả lớp — "An làm phần phân tích số liệu hay lắm, mình học được nhiều" — và cô đã sung sướng cả buổi chiều hôm đó một cách không cân xứng với lời khen bình thường đó. Về phòng còn kể cho Hà nghe, cười một mình.

Lần Minh bận giúp đứa bạn khoa khác chuẩn bị đề cương, không đến buổi học nhóm. An ngồi cả buổi không tập trung, cứ nhìn ra cửa, cảm giác thiếu một cái gì đó không giải thích được. Khi về, cô bực bội với bản thân vì lý do vô lý đó, và càng bực hơn khi nhận ra mình đang bực.

An nhắm mắt lại.

Có những điều người ta không chịu nhìn thẳng không phải vì không thấy, mà vì sợ thấy.

An nghĩ mình thuộc loại người thứ hai.

Cô đã thấy từ lâu — trong từng bức ảnh, từng buổi chiều thư viện, từng lần lo lắng không cần thiết, từng lần vui hơn mức bình thường chỉ vì một câu khen. Cô đã thấy nhưng cô gọi nó bằng những tên khác — bạn thân, quan tâm, tình cảm bạn bè — vì những cái tên đó an toàn hơn.

Gọi đúng tên thì phải đối mặt.

Đối mặt thì có thể mất đi thứ đang có.

Và điều An sợ nhất không phải là bị từ chối — cô chưa kịp nghĩ đến chuyện đó — mà là mất đi những buổi chiều thư viện, những tin nhắn lúc mười giờ đêm, những lần ngồi cạnh nhau trên chuyến xe sáng sớm. Mất đi Minh như người bạn — người bạn An chưa bao giờ thực sự có ai khác gần đến mức này.

Nhưng đêm nay, nhìn vào những tấm ảnh, An không còn có thể gọi sai tên nữa.

Cô thích Minh. Đã thích từ lâu hơn mình nghĩ. Có thể từ buổi chiều thư viện đầu tiên, có thể từ lần anh đặt bánh kem sinh nhật từ hôm trước, có thể từ cái nhìn anh dành cho cô trong tấm ảnh mà Hà chụp — cái nhìn mà cô chưa bao giờ dám hỏi ý nghĩa của nó.

An đặt điện thoại xuống giường.

Ngoài cửa sổ, thành phố vẫn thao thức với những ngọn đèn đường vàng nhạt. Ba tháng nữa là tốt nghiệp. Ba tháng — nghe dài mà lại ngắn, đủ để làm xong luận văn nhưng không biết có đủ để An tìm ra mình muốn làm gì với điều vừa nhận ra này không.

Cô không biết Minh nghĩ gì. Không biết cái nhìn trong tấm ảnh thư viện là gì. Không biết liệu có chuyện gì để biết không.

Nhưng tối nay, An cho phép bản thân nhìn thẳng vào điều đó — lần đầu tiên, không gọi sai tên, không vội vàng giải thích đi.

Ba chữ đó nằm yên trong bóng tối, không gây ra tiếng động gì.

Nhưng trong ngực An, có gì đó rất nhẹ, như một cái nút thắt vô hình vừa được tháo ra —