Tờ đề cương dày mười hai trang, giờ đây nằm trên bàn An như một bản cáo trạng.

Mực đỏ ở khắp nơi. Thầy Hùng — người nổi tiếng cả khoa vì chữ nhận xét chi tiết hơn cả bài viết của sinh viên — đã không bỏ qua một dòng nào. Góc trên cùng trang đầu, nét chữ quen thuộc nguệch ngoạc: "Vấn đề nghiên cứu chưa rõ. Xem lại toàn bộ phần lý luận." Trang ba, một đoạn dài bị gạch chéo với chú thích: "Logic? Đâu?" Trang bảy, câu hỏi duy nhất được khoanh tròn đỏ rực: "Em định nói gì ở đây?"

An ngồi im trong hành lang khoa, tay cầm xấp giấy, mắt nhìn mà không thực sự đọc nữa. Xung quanh người đi lại ồn ào — mấy đứa năm ba cười đùa, nhóm sinh viên khác bàn tán về kỳ thực tập — nhưng trong tai An chỉ còn tiếng ù ù như sóng biển.

Ba tháng. Chỉ còn ba tháng là tốt nghiệp.

"Ơ, đứng đó làm gì như người mất hồn vậy?"

Minh xuất hiện từ cuối hành lang, ba lô đeo lệch vai, tay cầm chai nước suối còn ướt. Nhìn mặt An, nó dừng lại.

"Sao vậy?"

An đưa xấp giấy ra không nói. Minh cầm lấy, lật qua vài trang, mắt lướt nhanh qua những vệt đỏ. Không nói gì trong vài giây.

"Thầy Hùng hả."

"Ừ."

"Bao nhiêu chỗ?"

"Mày đếm thử đi."

Minh lật thêm vài trang, rồi ngước lên nhìn bạn với vẻ mặt bình thản đến mức An muốn chửi thề.

"Đi uống cà phê."

"Mày không thấy tao đang—"

"Tao thấy. Đi uống cà phê."

Quán Nhỏ nằm ở con hẻm sau trường, mái tôn thấp và hai cái quạt trần quay chậm rì. Chỗ này An và Minh ngồi từ hồi năm nhất — hồi còn chưa biết gọi cà phê đen thì uống sữa đá, hồi còn sợ thầy cô đến mức không dám hỏi câu nào trên lớp. Cái bàn gỗ góc trong, sát tường, mặt bàn có một vết nứt dài chạy ngang mà hai đứa hay đặt bút lên đó như kẻ đường chia đôi lãnh thổ khi cùng ôn thi.

Minh kéo ghế ngồi, gọi hai ly cà phê sữa, rồi trải tờ đề cương ra trước mặt.

"Trang mấy thầy chê nhiều nhất?"

An ngồi xuống, thở dài. "Trang ba đến trang năm. Phần lý luận."

"Ừ, tao đọc rồi. Thật ra thầy không sai."

"Cảm ơn mày rất nhiều."

"Tao nói thật mà." Minh cầm bút lên — thói quen, nó lúc nào cũng có sẵn bút trong túi áo — và chỉ vào đoạn bị gạch chéo. "Xem này. Mày viết 'nghiên cứu này nhằm tìm hiểu tác động của mạng xã hội đến sinh viên,' nhưng mày không nói tác động gì, đến khía cạnh nào của sinh viên, trong bối cảnh nào. Câu này mày có thể dán vào bất kỳ luận văn nào trong khoa và nó đều đúng — tức là nó không đúng với bất kỳ cái nào cả."

An nhìn chằm chằm vào trang giấy. Biết là Minh nói đúng. Khó chịu vì biết Minh nói đúng.

"Vậy sửa thành cái gì?"

"Thì mày phải hỏi bản thân. Mày định nghiên cứu cái gì thật sự?"

Cà phê được mang ra. An cầm ly lên, nhìn vào lớp đá đang tan dần, nhớ lại hồi đầu năm khi chọn đề tài. Lúc đó hào hứng lắm — nghiên cứu về cách giới trẻ dùng mạng xã hội để xây dựng bản sắc, về sự mâu thuẫn giữa cuộc sống thật và cuộc sống trên màn hình. Nhưng từ từ, khi viết, An cứ cố làm cho nó nghe "học thuật" hơn, "khoa học" hơn, rồi vô tình biến nó thành một thứ vô hồn.

"Tao muốn nghiên cứu về việc người trẻ dùng mạng xã hội để trốn tránh những cuộc trò chuyện khó," An nói, giọng khẽ hơn. "Kiểu như... thay vì nói chuyện thật với người thân, thì họ lại post lên Facebook. Cái khoảng cách đó."

Minh dừng bút. Nhìn An.

"Thì mày viết cái đó đi."

"Nhưng cái đó nghe không... nghiêm túc."

"Ai nói? Cái đó còn nghiêm túc hơn cái mày đang có gấp mười lần." Minh đặt bút xuống bàn, tựa lưng vào ghế. "Mày biết vấn đề của mày không? Mày cứ cố viết theo kiểu mày nghĩ người ta muốn đọc, thay vì viết cái mày thật sự muốn nói. Thầy Hùng ổng giỏi — ổng nhìn ra ngay."

An nhìn xuống. Ngón tay gõ nhẹ lên mép bàn.

"Mày không bao giờ bị vấn đề này à?"

"Tao bị chứ." Minh cười khẽ. "Nhưng tao bị theo kiểu khác. Tao hay nghĩ quá nhiều đến mức không viết được gì hết."

Họ ngồi làm việc. Minh cầm bút gạch gạch, An cầm bút khác viết ở lề — hai màu mực khác nhau chạy song song trên tờ giấy như hai người đang tranh luận ngay trên trang. Thỉnh thoảng hai đứa mâu thuẫn nhau.

"Câu này mày phải dẫn nguồn."

"Tao dẫn rồi, trang chú thích."

"Chú thích kiểu đó không đúng chuẩn APA."

"Khoa mình không yêu cầu APA."

"Nhưng thầy Hùng thích APA."

"Mày lấy thông tin đó ở đâu ra?"

"Tao ngồi cạnh Linh — luận văn Linh thầy chê vì không dùng APA."

An dừng lại. Nhìn Minh.

"Mày để ý cái chuyện đó từ bao giờ vậy?"

Minh nhún vai. "Tao hay để ý mấy thứ linh tinh."

Gần chín giờ tối, quán bắt đầu vắng dần. Chị chủ quán — người phụ nữ trung tuổi luôn để tóc búi và hay mang trà đá ra cho những đứa ngồi lâu — nhìn qua một lần rồi không nói gì, chỉ đặt thêm hai ly nước lọc xuống bàn. An ngẩng đầu lên cảm ơn.

"Tụi con làm luận văn hả?" Chị hỏi, giọng thân thiện.

"Dạ." Minh trả lời. "Còn lâu mới xong, chị ơi."

Chị cười. "Hồi xưa chị cũng vậy. Ngồi quán cà phê đến mười một giờ đêm. Rồi cũng xong thôi."

Câu nói đơn giản vậy mà An thấy lòng nhẹ hơn một chút.

Họ tiếp tục. Trang ba được gỡ xong. Trang bốn mất gần một tiếng vì An và Minh cãi nhau về cách định nghĩa khái niệm "bản sắc số" — An cho rằng nên dùng định nghĩa của Turkle, Minh phản bác rằng định nghĩa đó đã cũ và có người cập nhật rồi, hai đứa mở điện thoại ra tra cứu, rồi cãi thêm về nguồn nào đáng tin hơn.

"Mày không phải thầy hướng dẫn của tao," An nói vào lúc gần mười giờ, giọng mệt nhưng không thật sự tức.

"Ừ, may quá," Minh đáp, cũng không tức. "Nếu tao là thầy hướng dẫn mày thì mày bị trả lại từ tuần trước rồi."

"Biết ơn mày lắm."

"Có gì đâu."

Câu trả lời không một chút mỉa mai. An ngừng lại nhìn Minh — đứa bạn đang cúi xuống tờ giấy, tóc hơi xù vì ngồi lâu, ánh đèn vàng của quán đổ xuống vai — và thấy có gì đó kỳ lạ trong lồng ngực.

Không phải lần đầu An để ý Minh theo kiểu này. Nhưng lần này rõ hơn, như thể hình ảnh vừa được chỉnh lại tiêu cự.

Gần mười một giờ, hai đứa thu dọn.

Đề cương vẫn chưa xong hoàn toàn, nhưng phần khung chính đã được dựng lại. An cảm thấy như người vừa tháo được cái ba lô đeo suốt cả ngày — vẫn còn việc phải làm, nhưng ít nhất bây giờ biết mình đang làm gì.

Họ đi bộ ra ngoài hẻm. Xe đạp của Minh dựng ở gốc cột điện, cái xe cũ màu xanh dương bạc mà Minh đã đi từ năm nhất và không chịu đổi dù mấy đứa bạn hay trêu.

"Mày về được không?" Minh hỏi.

"Được. Gọi xe."

"Ừ. Nhớ ăn gì trước khi ngủ. Mày lại bỏ cơm chiều rồi, tao thấy."

An định hỏi "mày nhìn hồi nào" nhưng câu hỏi không ra khỏi miệng.

Minh đẩy xe ra, leo lên yên, đạp đi. Ánh đèn đường vàng và thưa, hắt xuống mặt đường nhựa ẩm ướt sau cơn mưa chiều. Cái bóng của Minh — lưng thẳng, ba lô trên vai, bàn chân đạp đều — đi dọc theo con đường và thu nhỏ dần.

An đứng đó nhìn.

Không phải vì có gì đặc biệt. Chỉ là... một buổi tối bình thường, kết thúc theo cách nó vẫn kết thúc — Minh đạp xe về, An gọi xe về, mai lại gặp nhau ở khoa. Đã bao nhiêu lần như vậy rồi, An không đếm được nữa.

Nhưng tối nay có gì đó khác.

Sự ấm áp đó — cái cảm giác khi ngồi cạnh ai đó mà không cần giải thích gì, khi được ai đó gọi về đúng lúc mình sắp chìm — nó không giống với cái ấm áp An quen biết. Nó không giống tình bạn thông thường, không phải kiểu "ừ tao có bạn tốt." Nó nhói hơn. Ấm hơn. Và hơi đáng sợ vì không biết gọi là gì.

Chiếc xe đạp xanh biến vào khúc quanh cuối đường.

An cúi xuống mở ứng dụng gọi xe, nhưng mắt vẫn nhìn về phía khúc quanh đó thêm một giây nữa.

Câu đó vừa có nghĩa là ba tháng đến ngày tốt nghiệp, vừa có nghĩa là một thứ gì đó khác mà An chưa dám đặt tên —