Chuyến xe khởi hành lúc năm giờ sáng, khi Sài Gòn còn chưa kịp thở xong giấc ngủ đêm qua.

An đứng trước cổng trường, ba lô trên vai, nhìn dòng người lần lượt leo lên hai chiếc xe khách thuê bao. Tiếng cười, tiếng gọi nhau í ới, tiếng túi xách kéo lê trên nền nhựa — tất cả quyện vào nhau thành thứ âm thanh đặc trưng của buổi sáng sớm mà chỉ có những chuyến đi như thế này mới tạo ra được. An nhìn xuống tờ danh sách phân công xe trên điện thoại. Xe số một. Hàng ba, ghế cửa sổ bên trái.

"Lên xe chưa?"

Giọng Minh vang lên từ phía sau. Anh đang kéo một chiếc vali nhỏ màu xanh than, tay còn cầm hai ly cà phê take-away bốc khói. An quay lại, và trước khi kịp nói gì, Minh đã chìa một ly về phía cô.

"Mua cho mày đó. Đường dài, uống cho tỉnh."

An nhận ly cà phê, ngón tay chạm vào phần giấy bọc ấm còn hơi nóng. "Mày biết tao uống gì không?"

"Americano, ít đường." Minh nheo mắt. "Ba năm rưỡi ngồi cạnh nhau trong thư viện mà không nhớ thì phí."

Cô không nói thêm gì, chỉ uống một ngụm và bước lên xe trước. Minh theo sau, xếp hành lý lên giá và ngồi xuống ghế bên cạnh An — ghế hàng ba, bên phải, đúng như danh sách. Tình cờ hay cố ý, An không hỏi.

Miền Tây hiện ra sau khoảng bốn tiếng đồng hồ: đất phẳng hơn, cây thấp hơn, và không khí thấm đẫm mùi nước sông quyện với mùi rơm rạ. Chiếc xe dừng ở bến thuyền một huyện nhỏ, nơi đoàn sẽ xuống xuồng máy để di chuyển vào các cù lao.

An đứng ở mép bến, nhìn mặt nước lăn tăn sóng nhỏ dưới nắng trưa. Miền Tây lần đầu tiên cô đến — không phải lần đầu tiên nghe, nhưng lần đầu tiên thực sự đứng đây, ngửi thấy mùi này, nhìn thấy màu nước xanh lá đặc trưng mà không có bức ảnh nào chụp đúng được. Phía xa, một hàng dừa nghiêng soi bóng xuống mặt sông như đang cúi chào.

"Đẹp không?" Minh đứng bên cạnh, tay che mắt nhìn ra.

"Đẹp hơn tao tưởng." An khẽ thở ra. "Tao cứ nghĩ miền Tây là như trong phim — màu vàng cam hoài hoài. Nhưng thực ra xanh hơn nhiều."

"Sông Cửu Long mà." Minh cười. "Nước phù sa chảy từ trên kia xuống, xanh lắm. Vàng là vào mùa lũ, nước dâng ngập đồng."

An liếc nhìn anh. "Mày biết nhiều vậy?"

"Tao đọc." Anh nhún vai. "Với lại tao hay tò mò về những nơi mình chưa tới."

Câu đó đơn giản, nhưng An nhớ mãi — cái cách Minh nói về những nơi chưa tới như thể chúng đang gọi anh. Như thể có một danh sách dài trong đầu anh mà anh đang từ từ tích dấu.

Bữa trưa ăn trên bờ sông, bàn gỗ thấp, ghế nhựa, cá lóc nướng trui cuốn bánh tráng với rau vườn hái tươi. Mùi khói than và mùi sả lẫn nhau trong gió. Ai đó trong nhóm gọi thêm dĩa tép rang muối, ai đó đang tranh nhau miếng bụng cá. Tiếng cười ầm ĩ hơn bình thường vì không khí và vì người ta đang ở một nơi khác, thoát ra khỏi deadline và điểm số dù chỉ ba ngày.

An ngồi cạnh Minh, cuốn bánh tráng theo kiểu cô học được từ chị chủ nhà — thêm một lá chuối non, thêm chút mắm nêm. Minh nhìn và bắt chước, cuốn theo, thử cắn một miếng rồi gật đầu tán thưởng.

"Ngon thiệt."

"Nì, thêm ít ớt xanh nữa."

Họ ngồi như vậy, vai kề vai, trao qua đưa lại những thứ trên bàn mà không cần hỏi — Minh biết An thích ăn nhiều rau, An biết Minh hay bỏ qua phần đầu cá. Những thói quen nhỏ tích lũy qua mấy năm học chung, ăn cùng nhau ở căng-tin, ngồi cạnh nhau trong thư viện cho đến khi bảo vệ đuổi ra. Những thứ bình thường đến mức không ai để ý — cho đến khi người ta bắt đầu đếm ngược.

Ba tháng nữa là tốt nghiệp.

An nhìn xuống tô nước mắm trước mặt và thấy ngực mình siết lại một nhịp.

Đêm đầu tiên, đoàn đốt lửa trại trên bãi cỏ gần nhà trọ — một khu nhà vườn nhỏ ở ven sông, chủ nhà cho phép dùng khoảng sân rộng. Lửa bắt đầu từ mấy nhánh củi khô, bùng lên vàng cam rồi ổn định thành một ngọn đều đặn, tỏa hơi ấm ra hai phía.

Ai đó ôm đàn guitar ra, ai đó mở nhạc từ điện thoại, ai đó bắt đầu kể chuyện ma vì không khí đêm sông nghe có vẻ hợp. Nhưng An không để ý đến những thứ đó. Cô đang nhìn ngọn lửa.

Minh ngồi bên trái cô, chân co lên, cằm gác lên đầu gối. Lửa chiếu vào mặt anh một nửa sáng một nửa tối, làm An thấy anh như vừa quen vừa lạ — cái góc nhìn này, ánh sáng này, không phải thứ cô thường thấy trong lớp hay trong thư viện.

"Mày tính sau tốt nghiệp làm gì?" Câu hỏi bật ra từ ai đó trong nhóm, không phải hỏi ai cụ thể, nhưng Minh là người lên tiếng trước.

"Tao chưa chắc." Anh vẫn nhìn lửa. "Đang cân nhắc vài thứ."

"Vài thứ là gì?"

Một nhịp dừng. Minh bẻ một cành cây nhỏ, bẻ đôi rồi ném vào lửa. "Muốn thử đi làm xa. Có thể lên Hà Nội. Có thể ra nước ngoài — mày biết tao apply học bổng ngắn hạn mấy tháng trước rồi đó."

An biết. Minh có nhắc qua, nhẹ như đề tài thời tiết, và cô đã cố nghe theo cái cách cô nghe những thứ không muốn nghe — gật đầu rồi để nó trôi đi. Nhưng bây giờ, ngồi bên ngọn lửa này, trên mảnh đất miền Tây này, câu đó không trôi đi được nữa. Nó nằm xuống giữa ngực cô và ở lại.

"Mày muốn đi thật sao?" An hỏi. Giọng cô bình thường hơn cô tưởng.

"Không biết là muốn hay chỉ thấy cần thử." Minh quay sang nhìn cô lần đầu tiên từ khi ngồi xuống đây. "Mày hiểu không — cái cảm giác muốn biết mình có thể đi xa không, có thể tự lo được không, có thể sống ở một chỗ không quen ai không."

An hiểu. Cô hiểu theo cái nghĩa lý trí — những người trẻ ai cũng có ít nhiều cái thôi thúc đó. Nhưng cô cũng hiểu theo một nghĩa khác, một nghĩa mà cô không dám nói thành lời: nếu Minh đi, khoảng cách không chỉ là địa lý.

Không phải Hà Nội hay nước ngoài. Là khoảng cách giữa một người đang đứng chỗ cũ và một người đang trở thành phiên bản khác của chính mình ở một nơi khác — hai bản đồ không còn chồng lên nhau nữa.

"Mày có sợ không?" An hỏi.

"Sợ gì?"

"Sợ... không biết." Cô nhìn lại ngọn lửa. "Sợ đi rồi thấy chỗ cũ không còn như mình nhớ."

Minh không trả lời ngay. Ngọn lửa crackle một tiếng, tung lên vài tia lửa nhỏ rồi tắt giữa không trung.

"Mày nói như người sắp tiễn ai đó đi vậy." Giọng anh nhẹ, không phải trêu, chỉ là nhận xét.

An không biết nên cười hay không. Cô chọn im lặng — thứ im lặng không khó chịu, không vội vàng, chỉ là ngồi với nhau bên lửa và để câu hỏi lơ lửng chỗ nó đang lơ lửng.

Xung quanh họ, nhóm bạn vẫn đang cười đùa. Ai đó bắt đầu hát Trịnh Công Sơn, giọng không hay lắm nhưng chân thành. Khói lửa dạt sang một bên theo chiều gió rồi vòng lại. Mùi sông nước thấm vào không khí đêm, mát và hơi tanh theo một cách không khó chịu.

An nghĩ: đây là đêm mình sẽ nhớ. Không phải vì có gì đặc biệt xảy ra, mà vì đây là đêm mà lần đầu tiên cô thực sự ngồi với cái điều mình không dám nhìn thẳng — rằng Minh có thể sẽ đi, và rằng điều đó làm cô đau theo một cách mà tình bạn thông thường không đủ để giải thích.

Ba tháng nữa là tốt nghiệp. Ba tháng là ngắn hay dài, tùy người tính.

An nghĩ với cô, ba tháng chưa đủ.

Trước khi về phòng, An đứng lại một mình bên mép bãi cỏ, nhìn ra sông. Đêm miền Tây không có đèn đường dày như thành phố — bóng tối đặc hơn, và vì vậy ngôi sao nhiều hơn. An ngẩng đầu nhìn lên, đếm được ba bốn chùm sao trước khi mây che lại.

Phía sau, tiếng lửa vẫn còn lép bép. Tiếng ai đó kêu thêm củi. Tiếng Minh cười vì câu đùa của Hùng — An nhận ra giọng cười đó dù không quay lại nhìn.

Cô đứng đó một lúc, để gió sông thổi qua tóc, và nghĩ về những thứ mình chưa bao giờ nói.

Không phải hôm nay. Hôm nay chưa phải lúc.

Nhưng ba tháng là có giới hạn, và cô biết mình không thể cứ đứng bên mép như thế này mãi được —