Trên hiên nhà lát gạch tàu đỏ au, mái tôn đã loang màu rỉ sắt, ông Bảy chống chiếc gậy tre ngồi xuống ghế, mắt đăm đăm nhìn ra màn mưa trắng xóa. Cơn mưa tháng bảy ở Vĩnh Long đến bất chợt như một người khách quen chẳng cần báo trước. Mới đó trời còn nắng chang chang, từng tia nắng xuyên qua kẽ lá chôm chôm, nhảy nhót trên mặt đất, vậy mà chỉ một thoáng mây kéo về từ hướng sông Cổ Chiên, trời liền tối sầm, rồi mưa ùa xuống như trút nước.

Ông Bảy thích cái mùi đất ướt thơm nồng hòa quyện với mùi lá cây xác xơ sau cơn mưa đầu mùa. Cái mùi ấy xộc vào mũi, len lỏi vào từng thớ thịt già nua, làm ông nhớ đến những mùa mưa xa lắc. Ngày ấy, ông còn là một thằng nhỏ chạy nhảy trên những con đường đất đỏ, lội xuống mương bắt cá rô, cá lóc. Mưa tháng bảy là mùa nước nổi, mùa của những con nước lớn ròng rã, mùa của những đêm nằm nghe mưa rơi trên mái lá, nghe tiếng ễnh ương kêu vang vọng trong đêm tối.

Tiếng mưa rơi trên mái tôn không đều, lúc mau lúc thưa, lúc dồn dập như ai đó đang gõ cửa, lúc lại rả rích như lời thì thầm của người xưa. Ông Bảy lắng tai nghe, nhận ra trong tiếng mưa có cả tiếng cười của vợ ông ngày còn trẻ, tiếng í ới gọi nhau của lũ trẻ trong xóm, tiếng chèo khua nước của những chiếc xuồng ba lá len lỏi qua những con rạch nhỏ. Tất cả như hòa vào nhau, tạo thành một bản nhạc ký ức kéo dài vô tận.

Bên ngoài hiên, giọt mưa nặng trĩu rơi từ mái tôn xuống, đập vào mặt gạch đỏ au, bắn lên những tia nước li ti. Những giọt mưa ấy rơi xuống, chảy dọc theo những đường rãnh nhỏ, len lỏi vào những kẽ hở, mang theo cả những hạt bụi thời gian. Ông nhìn theo dòng nước chảy, thấy nó cuốn đi những chiếc lá khô, những cánh hoa chôm chôm còn sót lại sau mùa trái, và cả những mảnh vụn của ký ức đang dần phai nhạt theo năm tháng.

Mưa tháng bảy ở Vĩnh Long không chỉ là mưa, mà còn là một thứ gì đó thiêng liêng, như một nghi lễ tẩy rửa tâm hồn. Nó xóa đi cái nóng bức oi ả của những ngày hè, xóa đi những bụi bặm bám trên lá cây, trên mái nhà, và cả những ưu tư, muộn phiền trong lòng người già. Ông Bảy thấy lòng mình nhẹ tênh, như thể những giọt mưa kia đang gột rửa từng ngóc ngách sâu thẳm trong tâm hồn, làm sống dậy những ký ức tưởng chừng đã ngủ quên.

Một con chim sẻ sũng lông bay vội vào hiên, nép mình dưới mái tôn, đôi mắt tròn xoe nhìn ra màn mưa. Nó rũ mạnh bộ lông, làm những giọt nước bắn tung tóe. Ông Bảy mỉm cười nhìn con chim, nhớ lại ngày xưa, mỗi khi mưa xuống, ông thường cùng đám bạn trong xóm lấy những tấm lá chuối che đầu chạy ra đồng, thả những chiếc thuyền lá xuống dòng nước xiết. Những chiếc thuyền ấy trôi đi, mang theo những ước mơ trẻ thơ, mang theo những hy vọng mơ hồ về một ngày mai tươi sáng.

Chiều dần buông, mưa cũng thưa dần. Những tia nắng cuối ngày len lỏi qua những đám mây dày, chiếu xuống mặt đất những vệt sáng vàng nhạt. Ông Bảy vẫn ngồi đó, trên hiên nhà ký ức, lắng nghe tiếng mưa nhỏ giọt từ mái tôn, lắng nghe những lời thì thầm của quá khứ đang hòa vào màn đêm sắp buông xuống. Ông biết, cơn mưa tháng bảy này rồi sẽ qua, nhưng những ký ức nó mang lại sẽ còn ở lại, lắng đọng trong tâm hồn ông, như những giọt nước mưa đọng trên lá, long lanh dưới ánh hoàng hôn.