Chiều xuống trên dòng sông Cửu Long, nước đã dâng lên sát mé hiên nhà sàn. Tôi ngồi đó, thả chân xuống làn nước màu phù sa đục ngầu, cảm nhận từng đợt lạnh buốt chạy dọc sống lưng. Mùa nước nổi năm nay về sớm, mang theo bao lo toan cùng niềm hy vọng của người dân xứ này.

Bà Tư nhà bên cất tiếng hò, giọng bà nghe xa xăm như từ thuở nào vọng lại:

Giọng bà không còn son trẻ, nhưng có cái gì đó khiến người ta phải lắng tai. Tiếng hò bay trên mặt nước, luồn qua những rặng bần già, vướng vào bụi tre xào xạc, rồi tan dần trong hoàng hôn tím sẫm. Con nước cứ thế dâng, mang theo phù sa, mang theo tôm cá, cũng mang theo bao nỗi niềm của những kiếp người gắn bó với dòng sông.

Trong căn nhà sàn ọp ẹp, chú Hai đang soạn lại những cái lọp đặt dưới sàn. Mùi cá tươi hòa lẫn mùi bùn non bốc lên nồng nặc. Chú bảo mùa này cá linh đã về, cá rô cũng theo nước vào tận bờ ruộng. "Nước là lộc trời cho," chú nói, tay vẫn thoăn thoắt vuốt lại những sợi dây cước, "nhưng mà lộc nhiều quá cũng biết để đâu cho hết."

Tôi nhìn ra xa, những chiếc xuồng ba lá lặng lẽ trôi trên dòng nước xiết. Người ta đi đặt lọp, giăng câu từ tờ mờ sáng. Bây giờ chiều tà, họ lục tục trở về, mang theo những mẻ cá linh trắng xóa. Tiếng mái chèo khua nước nghe thân thương như tiếng võng đưa. Có đứa nhỏ ngồi trước mũi xuồng, tay cầm cái vó nhỏ, thỉnh thoảng lại giật lên những con tép nhỏ xíu trong veo.

Bà Tư ngừng hò, lúi húi bên bếp lửa. Mùi khói bốc lên thơm nồng mùi củi mục, hòa với mùi mắm kho đang sôi lục bục. Bà bảo: "Mùa nước nổi mà, có cái để ăn, có cái để chứa, có cái để lo. Nhưng mà ở đây, mình quen rồi. Nước lên thì sông rộng, người ta dễ gặp nhau hơn."

Câu nói của bà làm tôi chợt nhận ra điều gì đó. Giữa cái mênh mông của nước, giữa cái bấp bênh của mùa lũ, người dân nơi đây vẫn tìm thấy sự ấm áp trong những điều giản dị nhất. Tiếng hò của bà Tư, tiếng cười của những đứa trẻ nghịch nước, tiếng mái chèo khua nhẹ, tiếng cá quẫy dưới sàn nhà – tất cả tạo nên một bản hợp tấu của miền sông nước.

Mặt trời đã khuất sau dãy bần già. Ánh lửa bập bùng từ những căn nhà sàn bắt đầu nhấp nháy dọc theo bờ sông. Chú Hai vừa vá lưới vừa hát theo điệu hò của bà Tư, giọng chú trầm ấm như tiếng rễ cây đâm sâu vào lòng đất. Tôi nhắm mắt, để gió sông mát rười rượi thổi qua mặt, qua tóc. Tiếng hát vẫn cứ thế vang lên, không dứt, như chính dòng sông này – cứ chảy mãi, chảy mãi qua bao mùa nước nổi.

Rồi mai đây, nước sẽ rút, đất sẽ hiện ra, cây lúa lại lên xanh. Nhưng tiếng hát trên sông tối nay, cái ấm áp của những mái nhà sàn giữa mênh mông nước ấy, tôi sẽ mang theo suốt cuộc đời mình. Bởi người miền Tây, họ sống với nước, hát với nước, buồn vui cũng gửi hết vào dòng nước. Và nước, nước ôm trọn tất cả, vỗ về họ bằng những điệu hò ngân nga từ ngàn đời.

Ngọn lửa trong bếp vẫn reo vui, bà Tư vẫn thỉnh thoảng cất giọng hò. Tôi dựa lưng vào cột nhà, thả mình vào màn đêm đang dần buông xuống, mặc cho con nước mùa này cứ dâng, cứ dâng mãi không thôi.