Hội trường trường cấp ba Lê Hồng Phong buổi sáng thứ Hai không có mùi phấn bảng như thường ngày. Thay vào đó là mùi hoa nhài ai đó cắm trong chiếc bình sứ nhỏ đặt trên bàn chủ tọa, lẫn với mùi nước hoa rẻ tiền của mấy đứa con gái lớp 12A3 ngồi hàng đầu. Tám giờ kém mười lăm, hội trường đã chật kín. Bốn trăm học sinh giỏi toàn trường được triệu tập về đây — những đứa có tên trong danh sách ôn thi chọn lọc, những đứa mà giáo viên chủ nhiệm gọi là "niềm tự hào của nhà trường".

Minh ngồi ở hàng thứ ba, tay đặt lên đầu gối, cố giữ cho hai bàn tay khỏi run.

Anh đã biết từ hôm qua. Cô Lan — giáo viên chủ nhiệm lớp 12A1, người luôn mặc áo dài xanh vào thứ Hai — gọi anh lại sau buổi học và nói bằng giọng không thể từ chối: "Minh, ngày mai em lên phát biểu đại diện khối Tự nhiên nhé. Cô đã chuẩn bị ý cho em rồi, em chỉ cần nói tự nhiên thôi."

Tự nhiên. Cô Lan không biết rằng với Minh, "nói tự nhiên" trước bốn trăm người là thứ không tồn tại.

Anh sợ đám đông hơn bất cứ thứ gì. Hơn cả toán cao cấp, hơn cả vật lý nguyên tử, hơn cả cái kỳ thi đại học đang chờ anh sau ba tháng nữa. Khi đứng trước nhiều người, não anh trắng xóa như tờ giấy vừa bị xóa hết. Tim đập loạn, miệng khô, giọng run. Hồi lớp mười, anh đứng trả bài miệng môn Văn mà quên sạch bài thơ mình thuộc lòng từ lớp tám. Cô giáo nhìn anh ái ngại, cả lớp im lặng, và cái im lặng đó còn nặng hơn tiếng cười nhạo.

Từ đó anh tránh xa bục giảng như tránh lửa.

Nhưng hôm nay thì không tránh được.

Minh nhìn lên sân khấu. Ban giám hiệu đang ngồi thành hàng ngay ngắn. Thầy Hiệu trưởng Nguyễn Văn Bình đang lướt qua tờ chương trình. Mic được bật thử — tiếng "một hai ba" vang lên khô khan rồi mất đi trong không khí. Bên dưới, học sinh ồn ào rì rầm, tiếng ghế kéo lạo xạo, tiếng ai đó hỏi nhau mượn bút.

Anh không nghe thấy gì cả.

Trong đầu anh chỉ có tiếng tim đập.

Anh thử nhẩm lại những gì cô Lan dặn. Chào ban giám hiệu, chào thầy cô, chào toàn thể các bạn. Hôm nay chúng em — không, hôm nay em thay mặt — thay mặt khối Tự nhiên — chia sẻ về hành trình ôn thi... Chữ nghĩa cứ trôi đi, không bám vào đâu được. Anh nhắm mắt lại. Hít thở. Thở ra.

Không giúp được gì.

Hội trường bắt đầu im lặng dần khi thầy Hiệu trưởng đứng dậy. Chương trình khai mạc. Lời phát biểu của Ban giám hiệu. Thông báo lịch ôn thi. Mấy thầy cô lần lượt nói về kỳ thi, về tầm quan trọng, về trách nhiệm với bản thân và gia đình. Minh ngồi nghe mà không nghe, mắt cứ nhìn xuống tờ giấy ghi chú trên tay.

Rồi cô Lan ra hiệu cho anh.

Anh đứng dậy. Chân hơi mềm.

Anh bước lên bục. Ánh đèn hội trường chiếu thẳng vào mặt, làm anh chớp mắt mấy cái. Micro trên bục hơi thấp so với chiều cao của anh, anh chỉnh lại bằng động tác vụng về. Tiếng cọ sát vào micro vang lên một cái "xoẹt" khó chịu. Có tiếng cười nhỏ đâu đó phía dưới.

Anh nhìn xuống. Bốn trăm khuôn mặt.

Não anh trắng xóa.

Anh mở miệng. Không ra tiếng.

Thử lại. "Kính thưa... kính thưa ban..." Giọng anh vỡ ra, khô và run. Tiếng micro phản lại gấp đôi, anh nghe thấy chính giọng mình và càng thêm hoảng. Tim đập như muốn chạy thoát khỏi lồng ngực.

Anh không biết mình đang nhìn vào đâu. Mắt anh trôi qua những hàng ghế, không bám vào khuôn mặt nào, như đang nhìn một bức tranh mà không thực sự thấy gì.

Rồi anh thấy Hương.

Cô ngồi ở hàng thứ bảy, phía bên trái, giữa hai đứa bạn gái của lớp 12B. Áo trắng đồng phục, tóc cột cao, một bên tai có chiếc bông tai nhỏ hình tròn mà anh biết là cô hay đeo vào thứ Hai. Cô đang nhìn thẳng lên sân khấu, nhìn thẳng vào anh.

Và khi mắt anh dừng lại ở cô — dù chỉ một giây, dù cô ngồi xa đến mức anh không chắc cô có nhận ra không — cô đưa tay lên.

Không phải vẫy to. Không phải ra hiệu rầm rộ. Chỉ là cánh tay phải nhấc lên khỏi đùi, bàn tay vẫy một cái nhỏ xíu, nhanh và kín đáo đến mức người ngồi cạnh cô chắc không nhận ra.

Nhưng Minh nhận ra.

Anh không biết giải thích bằng cách nào. Chỉ là — cái vẫy tay đó có nghĩa là: tao thấy mày. Mày đang đứng đó và tao thấy mày. Không sao đâu.

Cái gì đó trong ngực anh thả lỏng ra.

Anh nhìn xuống tờ giấy ghi chú. Hít thở một cái. Rồi bắt đầu lại.

"Kính thưa Ban giám hiệu, kính thưa thầy cô, thưa toàn thể các bạn học sinh."

Lần này giọng ra đúng hơn. Vẫn còn run nhẹ ở đầu câu, nhưng không vỡ.

"Em là Trần Đức Minh, học sinh lớp 12A1, xin được phát biểu thay mặt các bạn khối Tự nhiên."

Anh ngừng lại một nhịp. Nhìn xuống tờ giấy. Nhưng lần này anh không thực sự đọc — anh nhớ ra rồi. Không phải nhớ từng chữ cô Lan dặn, mà nhớ ý. Như khi giải toán, anh không cần nhớ công thức nếu anh hiểu bản chất của bài toán.

"Ba tháng nữa là kỳ thi đại học. Nhiều bạn hỏi em: sợ không? Sợ chứ. Ai mà không sợ."

Có tiếng xôn xao nhỏ phía dưới. Không phải cười nhạo — là tiếng đồng cảm.

Anh tiếp tục. Giọng ổn định hơn từng câu.

"Nhưng em nghĩ, nếu mình đã ngồi ôn bài đến một hai giờ sáng, đã làm đi làm lại cùng một dạng bài cho đến khi hiểu ra, đã hỏi thầy cô những câu hỏi mà mình tưởng là ngớ ngẩn — thì mình đã làm được việc mình có thể làm. Phần còn lại là ngày thi."

Anh không nhìn xuống tờ giấy nữa. Anh nhìn ra phía trên đầu khán giả, một điểm cố định trên tường cuối hội trường. Câu chữ ra đều hơn, ít run hơn. Không phải vì anh bớt sợ — anh vẫn sợ. Nhưng sợ không còn làm anh tê liệt nữa.

Anh nói thêm hai phút. Về việc ôn thi theo nhóm, về giấc ngủ đủ giấc trước kỳ thi, về việc đừng so sánh bản thân với người khác. Những điều không quá mới, nhưng ra từ miệng anh thì có lẽ vì anh đang nói thật, không phải đọc.

Khi anh cúi đầu cảm ơn và bước xuống, tiếng vỗ tay vang lên — không phải kiểu vỗ tay lịch sự chiếu lệ, mà có âm lượng thật sự.

Cô Lan nhìn anh và gật đầu.

Ra khỏi hội trường là lúc gần mười giờ. Nắng tháng Tư đã lên cao, đổ xuống sân trường thứ ánh sáng trắng chói. Mấy cây phượng đầu sân đã đỏ thêm so với tuần trước — mùa hè đang tới, đang tới không hỏi han gì.

Minh đứng dưới mái hiên, tựa lưng vào cột, thở ra.

Hai tay anh vẫn hơi run. Không nhiều, nhưng run. Anh nhìn xuống lòng bàn tay — nếp chỉ tay hiện rõ vì mồ hôi. Anh đã đứng trên sân khấu bốn trăm người và không chết. Điều đó không giống như anh đã nghĩ nó sẽ giống.

"Tốt đấy."

Anh quay lại.

Hương đứng cách anh chừng hai bước, tay cầm cuốn sách giáo khoa Hóa kẹp vào ngực. Cô nhìn anh bằng cái nhìn thẳng thắn quen thuộc, không cười rộng, không biểu cảm quá. Chỉ hai chữ đó.

Tốt đấy.

Minh không biết mình muốn nói gì. Cảm ơn? Nhờ mày á? Tao thấy mày vẫy tay?

Cuối cùng anh chỉ nói: "Tao run suýt không nói được."

"Tao biết," Hương đáp. "Nhưng mày nói được."

"Hơi run đầu câu."

"Ừ. Nhưng mày nói được."

Cô không nói thêm. Không phân tích, không an ủi theo kiểu "ôi mày nói hay lắm" hay "tao không thấy run đâu" — những câu mà anh biết là không đúng và sẽ không giúp được gì. Cô chỉ xác nhận cái sự thật nhỏ nhoi quan trọng nhất: anh đã nói được. Thế thôi.

Minh nhìn cô một lúc.

Anh hiểu rằng cô đã nhận ra anh cần gì lúc đứng trên sân khấu đó. Không phải lời cổ vũ ầm ĩ. Không phải ai đó ra hiệu chỉ trỏ hay làm mình thêm tự ý thức. Chỉ là một cái vẫy tay nhỏ — tao thấy mày — đủ để anh biết rằng trong bốn trăm người kia có một người đang nhìn anh theo cách không phán xét, chỉ nhìn.

Và cô đã cho anh đúng thứ đó. Không hơn, không kém.

"Cuốn Hóa của mày bị quăn góc rồi," anh nói, chỉ vào cuốn sách trong tay cô.

Hương nhìn xuống. "Ừ. Tao hay gập lại thay vì dùng bookmark."

"Xấu lắm."

"Mày không phải sách của tao."

Anh không nhịn được cười. Cô cũng cười, kiểu cười khóe miệng mà anh biết rõ từ ba tháng ngồi dưới gốc phượng cùng nhau. Sân trường dần ồn lên khi học sinh ra khỏi hội trường theo từng dòng, tiếng nói chuyện, tiếng guốc dép trên nền gạch, tiếng ai đó gọi tên ai đó từ xa.

Hai người đứng dưới mái hiên, không đi theo dòng người, không vội vàng.

Nắng tiếp tục đổ xuống. Phượng tiếp tục đỏ.

Ba tháng nữa là kỳ thi. Nhưng lúc này, lúc này thôi, Minh thấy cái khoảng sân trường quen thuộc này đẹp hơn mọi khi — có thể vì anh vừa làm được một việc anh sợ, có thể vì có người đứng cạnh anh không cần giải thích gì thêm.

Hoặc cả hai. Có lẽ là cả hai.