Tiếng mài lưỡi cưa là tiếng đầu tiên trong xưởng. Gà chưa gáy hết lượt thứ hai, Kình và Tỵ đã ngồi trên bậc lán, mỗi đứa một hòn đá mài kẹp giữa hai đầu gối, nước hắt lên cổ chân lạnh ngắt. Đèn dầu đặt giữa hai đứa, ngọn lửa run run theo nhịp tay.

Lưỡi cưa đợi dài gần bằng người nó, răng nhỏ như răng cá. Kình đẩy cho tới, kéo cho lui, nghe tiếng rít đổi dần từ khản sang trong.

"Chú Mái Chèo," Tỵ thì thào. "Sao phải mài sớm vậy?"

"Chú Tạo nói học trò mài trước, thợ mới có lưỡi sắc mà dùng."

"Học trò mài mà không được dùng."

"Mày muốn dùng hả?"

"Muốn." Tỵ nhìn lưỡi cưa, mắt sáng. "Cháu muốn kéo cưa đợi với anh Ngãi."

"Mài cho giỏi rồi tính."

Trời sáng dần. Lính ra mở cổng trong, nặng nề, xích sắt kêu loảng xoảng. Xưởng hiện ra từng mảng một.

Lò rèn ở góc trái, lửa đỏ thẫm, khói đen vắt lên mái. Sân gỗ chất ngổn ngang những thân cây xẻ nửa chừng, thân nào cũng to hơn vòng tay hai người.