Cai Lược trải tờ danh sách lên mặt phản, đè hai góc bằng cái nghiên và nắm tay. Đèn dầu đặt sát bên, bấc cháy nhỏ, bóng cai đổ lên vách nhà chung to gấp ba lần người thật. Bút lông chấm vào nghiên một cái, rê xuống giấy.

Thợ ngồi bệt quanh phản. Cai đọc từng tên trong sổ Ty Bách Tác, tên nào có người gật thì chấm một nét. Kình ngồi sát cột, hai tay ôm gối.

"Tống Văn Ngãi."

"Có."

"Nghiêm Hữu Tạo."

Chú Hai Tạo gật, không nói.

"Ninh Văn Tỵ. Cái thằng này mười bốn, Giám có nhận không?"

"Nhận học trò," ông Cả nói.

"Học trò thì tôi ghi chung với ông." Cai ngẩng lên, bút treo lơ lửng. Cặp mắt tròn nhìn quanh phản rồi dừng lại ở góc cột. "Thằng Mái Chèo. Ghi thợ phụ. Tên thật gì?"

Cả nhà chung im phăng phắc.

Một bàn tay đặt xuống tờ danh sách, ngay chỗ ngòi bút sắp chạm. Bàn tay sạm, hai ngón chai thành vệt cong.

"Nó chưa cầm nổi cái đục," ông Cả nói. "Học trò."

"Học trò thì không công. Tôi ăn gì của nó?"