Trong căn phòng trọ tồi tàn ở rìa làng, người đàn ông áo thầy đồ, những kẻ biết tới ông đều chỉ gọi bằng cái tên "Thầy Bút", không ai rõ tên thật, kể cả những người cùng phục vụ một chủ với ông, ngồi một mình bên ngọn đèn dầu, mài mực chuẩn bị viết vào một cuốn sổ nhỏ bọc da đã sờn cũ.

Ông viết không nhiều, chỉ vài dòng ngắn gọn: Ngọa Long Cương vãn, tác giả xác nhận. Tài năng thật, không cần thẩm định thêm. Tiến cử qua Trần Đức Hòa, dự kiến trong tuần. Cân nhắc tiếp cận trước khi vào phủ.

Ông gấp sổ lại, cất vào trong lớp áo lót, rồi ngồi lặng nhìn ngọn đèn dầu cháy lép bép. Đây không phải lần đầu tiên ông tìm thấy một người như Đào Duy Từ, trong suốt hơn hai mươi năm làm công việc này, ông đã gặp không ít kẻ tài năng bị hệ thống khoa cử khắc nghiệt vùi dập vì lý lịch, gia cảnh, hay đơn giản chỉ vì không đủ tiền lo lót.