Nguyệt Nga luống những sầu bi,

Xảy đâu Bùi Kiệm tới khi về nhà.

Từ ngày thấy mặt Nguyệt Nga,

Đêm đêm trằn trọc phòng hoa mấy lần.

Thấy nàng thờ bức tượng nhân,

Nghiệm trong tình ý dần lân hỏi liền:

"Tượng này sao giống Vân Tiên?

Bấy lâu thờ có linh thiêng đều gì?"

Nàng rằng: "Làm phận nữ nhi,

Một câu chánh tiết phải ghi vào lòng.

Trăm năm cho vẹn đạo tòng,

Sống sao thác vậy một chồng mà thôi".

Kiệm rằng: "Nàng nói sai rồi,

Ai từng bán đắt mà ngồi chợ trưa?

Làm người trong cõi gió mưa,

Bảy mươi mấy mặt người xưa thấy nào.

Chúa xuân còn ở vườn đào,

Ong qua bướm lại biết bao nhiêu lần.

Chúa đông ra khỏi vườn xuân,

Hoa tàn nhụy rữa như rừng bỏ hoang.

Ở đời ai cậy giàu sang,

Ba xuân mòn hết, ngàn vàng khôn mua.

Hay chi như vãi ở chùa,

Một căn cửa khép bốn mùa lạnh tanh.

Linh đinh một chiếc thuyền tình,

Mười hai bến nước biết mình vào đâu?

Ai từng mặc áo không bâu,

Ăn cơm không đũa ăn trầu không cau?

Nàng sao chẳng nghĩ trước sau,

Giữ ôm bức tượng bấy lâu thiệt mình".

Nàng rằng: "Xưa học sử kinh,

Làm thân con gái chữ trinh làm đầu.

Chẳng phen thói nước Trịnh đâu,

Hẹn người tới giữa vườn dâu tự tình".

Kiệm rằng: "Đã biết sử kinh,

Sao không soi xét để mình ngồi không.

Hồ-dương xưa mới góa chồng,

Còn mơ nhan sắc Tống công cũng vừa.

Hạ Cơ lớn nhỏ đều ưa,

Sớm đưa Doãn Phủ, tối ngừa Trần quân.

Hớn xưa Lữ hậu thanh xuân,

Còn vừa Cao tổ mấy đành Dị Ki.

Đường xưa Võ Hậu thiệt gì,

Di Tôn khi trẻ Tam Tư lúc già.

Cứ trong sách vở nói ra,

Một đời sung sướng cũng qua một đời.

Ai ai cũng ở trong trời,

Chính chuyên trắc nết chết thời cũng ma.

Người ta chẳng lấy người ta,

Người ta đâu lấy những là tượng nhân?

Cho nên tiếc phận hồng nhan,

Học đời Như Ý vẽ chàng Văn Quân".

Nguyệt Nga biết đứa tiểu nhân,

Làm thinh toan chước thoát thân cho rồi.

Bùi ông ngon ngọt trau dồi,

Muốn nàng cho đặng sánh đôi con mình:

"Làm người chấp nhứt sao đành,

Hễ là lịch sự có kinh có quyền.

Tới đây duyên đã bén duyên,

Trăng thanh gió mát cắm thuyền đợi ai?

Nhớ câu: Xuân bất tái lai,

Ngày nay hoa nở e mai hoa tàn.

Làm chi thiệt phận hồng nhan,

Năm canh gối phụng màn loan lạnh lùng.

Vọng phu xưa cũng trông chồng,

Ngày xanh mòn mỏi má hồng phôi pha.

Thôi thôi khuyên chớ thở ra,

Vầy cùng con lão một nhà cho xuôi".

Nguyệt Nga giả dạng mừng vui,

Thưa rằng: "Người có công nuôi bấy chầy.

Tôi xin dám gởi lời này,

Hãy tua châm chậm sẽ vầy nhơn duyên.

Tôi xin lạy tạ Vân Tiên,

Chay đàn bảy bữa cho tuyền thỉ chung".

Cha con thấy nói mừng lòng,

Dọn nhà sửa chỗ động phòng cho xuê.

Chiếu hoa gối sách bộn bề,

Cỗ đồ bát bửu chỉnh tề chưng ra.

Xảy vừa tới lúc canh ba,

Nguyệt Nga lấy bút đề và câu thơ.

Dán trong vách phấn một tờ,

Vai mang bức tượng kịp giờ ra đi.

Hai bên bờ bụi rậm rì,

Đêm khuya vắng vẻ gặp khi trăng lờ.

Lạ chừng đường sá bơ vơ,

Có bầy đôm đốm sáng nhờ đi theo.

Qua truông rồi lại lên đèo,

Dế kêu giắng giỏi sương gieo lạnh lùng.

Giày sành đạp sỏi thẳng xông,

Vừa may trời đã vừng đông lố đầu.

Nguyệt Nga đi đặng hồi lâu,

Tìm nơi bàn thạch ngỏ hầu nghỉ chưn.

Người ngay trời phật cũng vưng,

Lão bà chống gậy trong rừng bước ra.

Hỏi rằng: "Nàng phải Nguyệt Nga,

Khá tua gắng gượng về nhà cùng ta.

Khi khuya nằm thấy Phật bà,

Người đà mách bảo nên già tới đây".

Nguyệt Nga bán tín bán nghi,

Đành liều nhắm mắt theo đi về nhà.

Bước vào thấy những đàn bà,

Làm nghề bô vải lụa là mà thôi.

Nguyệt Nga đành dạ ở rồi,

Từ đây mới biết nổi trôi chốn nào.

Hỏi thăm ra chốn Ô-sào,

Quan san mấy dặm đi vào tới nơi!

Thể loại:Lục bát

Đoạn này tới thứ ra đời,

Vân Tiên thuở ấy ở nơi chùa chiền.

Nửa đêm nằm thấy ông tiên,

Đem cho chén thuốc mắt liền sáng ra.

Kể từ nhuốm bịnh đường xa,

Tháng ngày thấm thoát kể đà sáu năm.

Tuổi cha rày đã năm lăm,

Chạnh lòng nhớ tới đầm đầm lụy sa.

Vân Tiên tính trở lại nhà,

Hớn Minh đưa khỏi năm ba dặm đường.

Tiên rằng: "Ta lại hồi hương,

Ơn nhau sau gặp khoa trường sẽ hay".

Minh rằng: "Tôi vốn chẳng may,