Ngày xưa mắc phải án đày trốn đi.

Dám đâu bày mặt ra thi,

Đã đành hai chữ quy y chùa này".

Tiên rằng: "Phước gặp khoa này,

Sao sao cũng tính sum vầy cùng nhau.

Mấy năm hẩm hút tương rau,

Khó nghèo nỡ phụ sang giàu đâu quên.

Lúc hư còn có lúc nên,

Khuyên người giữ dạ cho bền thảo ngay".

Hớn Minh trở lại am mây,

Vân Tiên về một tháng chầy tới nơi.

Lục ông nước mắt tuôn rơi,

Ai dè con sống trên đời thấy cha.

Xóm giềng cô bác gần xa,

Đều mừng chạy tới chật nhà hỏi thăm.

Ông rằng: "Kể đã mấy năm,

Con mang tật bịnh ăn nằm nơi nao?"

Thưa rằng: "Hoạn nạn xiết bao,

Mẹ tôi phần mộ nơi nào viếng an?"

Đặt bày lễ vật nghiêm trang,

Đọc bài văn tế trước bàn minh sinh:

"Suối vàng hồn mẹ có linh,

Chứng cho con trẻ lòng thành ngày nay.

Tưởng bề nguồn nước cội cây,

Công cao ngàn trượng ngãi dày chín trăng.

Suy trang nằm giá khóc măng,

Hai mươi bốn thảo chẳng bằng người xưa".

Vân Tiên nước mắt như mưa,

Tế rồi hỏi việc khi xưa ở nhà.

Ông rằng: "Có nàng Nguyệt Nga,

Bạc tiền đem giúp cửa nhà mới xuê.

Nhờ nàng nên mới ra bề,

Chẳng thì khó đói bỏ quê đi rồi".

Vân Tiên nghe nói hỡi ôi!

Chạnh lòng nghĩ lại một hồi giây lâu.

Hỏi rằng: "Nàng ấy ở đâu?

Đặng con đến đó đáp câu ân tình".

Lục ông thuật việc triều đình,

Đầu đuôi chuyện vãn tỏ tình cùng Tiên.

"Kiều công rày ở Tây-xuyên,

Cũng vì mắc nịnh biếm quyền đuổi ra".

Tiên rằng: "Cám nghĩa Nguyệt Nga

Tôi xin qua đó thăm cha nàng cùng".

Tây-xuyên ngàn dặm thẳng xông,

Đến nơi ra mắt Kiều công khóc liền:

"Nguyệt Nga rày ở nước Phiên,

Biết sao cho đặng đoàn viên cùng chàng.

Mấy thu Hồ Việt đôi phang,

Cũng vì máy tạo én nhàn rẽ nhau.

Thấy chàng dạ lại thêm đau,

Đất trời bao nỡ chia bâu cho đành?

Hẹp hòi đặng chút nữ sanh,

Trông cho chồi quế trổ nhành mẫu đơn".

Nói rồi lụy nhỏ đôi cơn,

"Cũng vì một sự oán hờn nên gây.

Thôi con ở lại bên này,

Hôm mai thấy mặt cho khuây lòng già".

Vân Tiên từ ấy lân la,

Ôn nhuần kinh sử chờ khoa ứng kì,

Năm sau lịnh mở khoa thi,

Vân Tiên vào tạ xin đi tựu trường.

Trở về thưa với xuân đường,

Kinh sư ngàn dặm một đường thẳng ra.

Vân Tiên dự trúng khôi khoa,

Đương trong nhâm tý thiệt là năm nay.

Nhớ lời thầy nói thật hay,

Bắc phương gặp chuột hẳn rày nên danh.

Vân Tiên vào tạ triều đình,

Lệnh ban y mão hiển vinh về nhà.

Xảy nghe tin giặc Ô-qua,

Phủ vây quan ải binh ba bốn ngàn.

Sở Vương phán trước ngai vàng,

Chỉ sai quốc trạng dẹp loàn bầy ong.

Trạng nguyên tâu trước bệ rồng:

"Xin dâng một tướng anh hùng đề binh.

Có người họ Hớn tên Minh,

Sức đương Hạng Võ mạnh kình Trương Phi.

Ngày xưa mắc án trốn di,

Phải về nương náu từ bi ẩn mình".

Sở Vương phán trước triều đình,

Chỉ sai tha tội Hớn Minh đòi về.

Sắc phong phó tướng bình di,

Tiên Minh tương hội xiết gì mừng vui.

Nhứt thinh phấn phát oai lôi,

Tiên phuông hậu tập trống hồi tấn binh.

Quan sơn ngàn dặm đăng trình,

Lãnh cờ bình tặc phá thành Ô-qua.

Làm trai ơn nước nợ nhà,

Thảo cha ngay chúa mới là tài danh.

Phút đâu binh đáo quan thành,

Ô-qua xem thấy xuất hành cự đang.

Tướng Phiên hai gã đường đường,

Một chàng Hỏa Hổ một chàng Thần Long.

Lại thêm Cốt Đột nguyên nhung,

Mắt hùm râu đỏ tướng hung lạ lùng.

Hớn Minh ra sức tiên phong,

Đánh cùng Hỏa Hổ Thần Long một hồi.

Hớn Minh chùy giáng dường lôi,

Hai chàng đều bị một hồi mạng vong.

Nguyên nhung Cốt Đột nổi xung,

Hai tay xách búa đánh cùng Hớn Minh.

Hớn Minh sức chẳng dám kình,

Thấy chàng hóa phép thoát mình trở lui.

Vân Tiên đầu đội kim khôi,

Tay cầm siêu bạc mình ngồi ngựa ô.

Một mình lướt trận xông vô,

Thấy người Cốt Đột biến hô yêu tà.

Vội vàng trở ngựa lui ra,

Truyền đem máu chó đều thoa ngọn cờ.

Ba quân gươm giáo đều dơ,

Yêu ma xem thấy một giờ vỡ tan.

Phép tà Cốt Đột hết phang,

Phừng phừng nổi giận đánh chàng Vân Tiên.

Trung tiên tả hữu lưỡng biên,

Trạng nguyên Cốt Đột đánh liên tối ngày.

Sa cơ Cốt Đột chạy ngay,

Vân Tiên giục ngựa kịp rày đuổi theo.

Đuổi qua mới đặng bảy đèo,

Khá thương Cốt Đột vận nghèo nài bao.

Chạy ngang qua núi Ô-sào,