Cùng nhau dìu dắt đều liền đem ra.

Khỏi hang một dặm vừa xa,

Đến nơi đại lộ trời đà hừng đông.

Du thần trở lại sơn trung,

Vân Tiên còn hãy giấc nồng mê man.

Lão tiều cơm gói sẵn sàng,

Sớm mai xách búa đi ngang vào rừng.

Tới đường đại lộ là chừng,

Xảy nghe có tiếng trong rừng thở than.

Hay là yêu quái tà gian,

Rung cây nhát lão làm đuờng hại nhân.

Lão tiều liền bước lại gần,

Thiệt là một gã văn nhân mắc nàn.

Chi bằng lên tiếng hỏi han:

"Nhơn sao mắc việc tai nàn thế nay?"

Vân Tiên nghe tiếng mừng thay,

Vội vàng gượng dậy trình bày trước sau.

Lão tiều nghe nói giờ lâu,

Gẫm trong thế sự gật đầu thở than:

"Ít người trong tuyết đưa than,

Khó ngồi giữa chợ ai màng đoái thương".

Vân Tiên nghe nói mới tường,

Cũng trang ẩn dật biết đường thảo ngay:

"Ngửa trông lượng cả cao dày,

Cứu trong một buổi ơn tày tái sanh.

Mai sau về tới Đông-thành,

Đền ơn cứu khổ mới đành dạ tôi".

Lão tiều mới nói: "Thôi thôi,

Làm ơn mà lại trông người sao hay?

Già hay thương kẻ thảo ngay,

Này thôi để lão dắt ngay về nhà".

Tiên rằng. "Trong dạ xót xa,

Nay đà sáu bữa không hòa mùi chi.

Lại thêm rũ liệt tứ chi,

Muốn đi theo đó mà đi khôn rồi".

Lão tiều vội ngửa áo tơi,

Mở cơm trong gói miệng mời Vân Tiên:

"Gắng mà ăn uống cho yên,

Lão ra sức lão cõng Tiên về nhà".

Khỏi rừng ra tới ngã ba,

May đâu gặp một chàng là Hớn Minh.

Lão tiều lật đật bôn trình,

Hớn Minh theo hỏi sự tình một khi.

Vân Tiên nghe tiếng cố tri,

Vội mừng bạn cũ còn nghi nỗi mình.

Minh rằng: "Dám hỏi nhơn huynh,

Cớ sao nên nỗi thân hình thể ni?"

Tiên ràng: "Chẳng xiết nói chi,

Thân này nào có khác gì cây trôi.

Linh đinh gió dập sóng dồi,

Rày đây mai đó khôn rồi gian nan."

Minh rằng: "Đây khó hỏi han,

Xin vào chùa sẽ luận bàn cùng nhau."

Tiều rằng: "Chẳng dám ngồi lâu.

Vào rừng đốn củi bán chầu chợ phiên."

Hớn Minh quỳ gối lạy liền:

"Ơn ông cứu đặng Vân Tiên bạn lành.

Này hai lượng bạc trong mình,

Tôi xin báo đáp chút tình cho ông".

Tiều rằng: "Vốn lão tình không,

Một mình ngơ ngẩn non tòng hôm mai.

Tấm lòng chẳng muốn của ai,

Lánh nơi danh lợi chông gai cực lòng.

Kìa non nọ nước thong dong,

Trăng thanh gió mát bạn cùng hươu nai.

Công hầu phú quý mặc ai,

Lộc rừng gánh vác hai vai tháng ngày".

Vân Tiên nghe biết người ngay,

Hỏi thăm tên họ phòng ngày đền ơn.

Lão tiều trở lại lâm sơn,

Tiên Minh hai gã đều hoàn am mây.

Tiên rằng: "Đã gặp khoa này,

Cớ sao ngọc hữu ở đây làm gì?"

Minh rằng: "Xưa dốc xuống thi,

Gặp nơi miếu võ đều đi một lần.

Anh thời về trước tỉnh thân.

Tôi thời mang gói sau lần ra kinh.

Đi vừa tới huyện Loan-minh,

Gặp con quan huyện Đặng Sinh là chàng.

Giàu sang ỷ thế nghinh ngang,

Gặp con gái tốt cưỡng gian không nghì.

Tôi bèn nổi giận một khi,

Vật chàng xuống đó bẻ đi một giò.

Mình làm nỡ để ai lo,

Bó tay chịu trói nộp cho huyện đàng.

Án đày ra quận Sóc-phang,

Tôi bèn vượt ngục lánh đàng đến đây.

Vừa may mà gặp chùa này,

Mai danh ẩn tích bấy chầy náu nương".

Vân Tiên nghe nói thảm thương,

Lại bày một khúc tai ương phận mình.

Minh nghe Tiên nói động tình,

Hai hàng châu lụy như bình nước nghiêng.

Tiên rằng: "Thương cội xuân huyên,

Tuổi cao tác lớn chịu phiền lao đao.

Trông con như hạn trông dào,

Mình này trôi nổi phương nào biết đâu.

Vầng mây giăng bạc trên đầu,

Ba năm chưa trọn một câu sanh thành.

Hữu tam bất hiếu đã đành,

Tiểu đồng trước đã vì mình thác oan.

Tưởng thôi như cắt ruột gan,

Quặn đau chín khúc chứa chan mấy lần".

Minh rằng: "Người ở trong trần,

Có khi phú quí có lần gian nan.

Thấp cao vàng biết tuổi vàng,

Gặp khi lửa đỏ màu càng thêm xuê.

Thôi thôi anh chớ vội về,

Ở đây nương náu toan bề thuốc thang.

Bao giờ hết lúc tai nàn,

Đem nhau ta sẽ lập đàng công danh.

Cam La sớm gặp cũng xinh,

Muộn mà Khương tử cũng vinh một đời.

Nên hư có số ở trời,

Bôn chôn sao khỏi đổi dời sao xong".

Vân Tiên khi ấy an lòng,

Ở nơi am tự bạn cùng Hớn Minh.

Võ công làm việc trớ trinh,

Dứt tình họ Lục mến tình họ Vương.

Kể từ định chước hại chàng,