──────────────────────────────────── Sử chép cái cớ. Sử không chép quãng thời gian giữa cái cớ và cái việc. ◆ ────────────────────────────────────

Từ chỗ ông đứng ở góc gian đến chỗ vua ngồi là bốn bước.

Bốn bước là phép. Người ta dạy ông thế từ ngày đầu vào ban: đứng ở góc, cách bốn bước, không gần hơn vì gần hơn là thất lễ, không xa hơn vì xa hơn thì gọi phải to.

Trong mười một năm, ông đã đứng ở khoảng cách ấy bao nhiêu lần thì ông không biết.

Nhưng có một con số khác ông biết.

Ông biết mình đã đứng gần hơn bốn bước bao nhiêu lần.

Gần hơn bốn bước là khi có việc.

Khi đỡ vua xuống thềm ướt: một bước rưỡi. Khi cầm áo choàng lúc vua cởi ra: một bước. Khi đưa khăn sau bữa: một bước, đôi khi nửa bước, vì vua có thói quen với tay ra lấy chứ không đợi người ta đặt vào.

Ông không cố nhớ những lần ấy. Chúng tự nhớ.

Chúng nhớ như cái chân ông nhớ viên gạch lún ở bậc thứ mười chín.