Mùi rơm ấy, sau đêm dài trôi qua giấc ngủ chập chờn trên chiếc chõng tre quen thuộc, dường như còn đậm đặc hơn khi tôi mở mắt. Nắng sớm đã kịp hắt qua khe cửa, dát vàng lên nền gạch hoa cũ kỹ, vẽ những vệt sáng dài tựa như sợi tơ óng ả. Tiếng bà nội khua bát đũa dưới bếp, lẫn vào tiếng gà gáy trưa, đánh thức tôi khỏi giấc mơ về những con đường bê tông thành phố. Tôi biết mình đã về thật rồi.

Bữa sáng với chén cháo gạo mới thơm lừng, bà nội bảo: "Sáng nay bà ra đồng gặt nốt sào lúa cuối, cháu có muốn đi cùng không?". Giọng bà trầm ấm, đôi mắt đã nhuốm màu thời gian nhưng vẫn sáng ngời sự tinh anh. Tôi thoáng chút do dự, bàn tay quen gõ bàn phím giờ đây lại sắp chạm vào đất bùn, nhưng rồi ký ức tuổi thơ ùa về, tựa như dòng sông chảy ngược, cuốn phăng mọi ngần ngại. "Dạ, cháu đi ạ!" – tiếng tôi bật ra, tự nhiên như hơi thở.

Con đường ra đồng quen thuộc, giờ đây như một dải lụa vàng óng ả dưới chân, dẫn lối qua những hàng tre xanh rì rào. Nắng tháng năm đã bắt đầu gay gắt, nhưng không khí vẫn mang theo chút hanh hao của đất, của rơm, dịu dàng vuốt ve gò má. Tôi ngắm nhìn bà, lưng còng nhưng bước chân vẫn thoăn thoắt, chiếc nón lá đã bạc màu che khuất khuôn mặt hiền từ. Bóng bà in trên con đường đất, dài và gầy, như một phần không thể thiếu của bức tranh làng quê.

Đến cánh đồng, một khung cảnh choáng ngợp hiện ra. Biển lúa vàng ươm trải dài đến tận chân trời, gợn sóng lăn tăn theo từng cơn gió, như tấm thảm lụa khổng lồ đang phấp phới chờ bàn tay người cắt hái. Xa xa, tiếng liềm loáng thoáng, tiếng người nói cười rộn ràng, hòa vào tiếng chim hót líu lo, tạo nên một bản giao hưởng mùa gặt thật sống động. Tôi hít căng lồng ngực mùi hương của lúa chín, mùi của đất đai và nắng gió, cảm thấy tâm hồn mình được tưới mát sau những tháng ngày khô cằn.

Bà nội chìa cho tôi một chiếc liềm. Lưỡi liềm đã mòn vẹt, cán gỗ nhẵn bóng vì bao mùa gặt, nằm gọn trong tay tôi, nặng trịch một nỗi niềm xưa cũ. "Cứ cầm thế này, cắt từng khóm một. Nhớ cẩn thận, đừng để đứt tay nhé," bà dặn, giọng nói chất chứa sự lo lắng. Đã hơn mười năm rồi, tôi mới lại cầm chiếc liềm. Bàn tay vốn quen với sự mềm mại của giấy tờ và lạnh lẽo của kim loại, giờ đây bỗng vụng về, cứng nhắc.

Tôi cúi xuống, những bông lúa trĩu hạt như những cô gái đang độ xuân thì, cúi mình chờ đón. Cắt nhát đầu tiên, lưỡi liềm khua vào thân lúa nghe "xoẹt" một tiếng, khóm lúa đổ rạp không theo ý muốn. Khó khăn hơn tôi tưởng. Mồ hôi bắt đầu lấm tấm trên trán, sống lưng mỏi nhừ. Tôi nhìn sang bà, bà gặt thoăn thoắt, mỗi nhát liềm dứt khoát như một nét vẽ tài tình, bó lúa được xếp gọn gàng như những đứa con ngoan đang nép mình bên mẹ.

Bà cười hiền: "Cháu cứ từ từ rồi sẽ quen. Cái nghề nông nó thế, phải kiên nhẫn mới được cơm ăn áo mặc." Lời bà như một làn gió mát xua tan đi sự nản lòng trong tôi. Tôi tiếp tục cúi xuống, chậm rãi hơn, lắng nghe tiếng lúa nghiêng mình, cảm nhận sự mềm mại của thân cây, sự sắc bén của lưỡi liềm. Dần dần, một nhịp điệu quen thuộc từ ký ức tuổi thơ bắt đầu trở lại, như dòng máu chảy trong huyết quản. Lưỡi liềm không còn là vật vô tri, nó đã trở thành một phần của cánh tay tôi, cùng tôi hòa vào điệu nhảy của mùa gặt.

Nắng càng lúc càng lên cao, nhuộm vàng cả không gian, và những bó lúa tôi gặt được cũng bắt đầu chất thành đống nhỏ. Tôi ngẩng đầu nhìn lên, thấy bà nội đang ngồi nghỉ dưới gốc cây đa cổ thụ cuối ruộng, tay cầm chiếc nón quạt nhẹ. Bà gọi tôi, giọng nói như tiếng suối reo giữa trưa hè oi ả: "Nghỉ tay một chút đi cháu, bà đã chuẩn bị bữa cơm trưa giữa đồng rồi đây."