Chúng tôi mua nhà năm hai nghìn hai mươi.

Căn hộ sáu mươi tám mét vuông, tầng mười hai, cách chỗ tôi làm mười một cây số. Giá hai tỷ tư. Trả trước tám trăm, vay một tỷ sáu.

Hai mươi lăm năm.

*

Cái buổi sáng ký hợp đồng vay, tôi nhớ rõ lắm.

Phòng giao dịch ngân hàng mát lạnh, có mùi giấy mới. Cô nhân viên trẻ, nói năng dễ thương, đẩy sang trước mặt chúng tôi một tập giấy dày, và chỉ vào từng chỗ:

"Anh chị ký vào đây, đây, và đây ạ. Đây là bản cam kết, đây là phụ lục lãi suất."

Tôi đọc. Tôi có tật đọc kỹ, nghề nghiệp nó thành thói.

Tôi đọc đến chỗ bảng tính lãi. Ở cột cuối cùng có một con số: tổng số tiền phải trả sau hai mươi lăm năm.

Ba tỷ chín trăm sáu mươi triệu.

Tôi ngồi nhìn con số ấy.

Chồng tôi hích tay: "Ký đi em."

Tôi ký.

Ra khỏi ngân hàng, đứng ở vỉa hè chờ xe, tôi tính nhẩm. Tôi bốn mươi tuổi năm hai nghìn hai mươi bốn. Trả hết nợ năm hai nghìn bốn mươi lăm.

Năm ấy tôi sáu mươi mốt tuổi.

Nghĩa là từ hôm nay cho đến khi tôi sáu mươi mốt, tháng nào cũng phải có mười bốn triệu đi ra khỏi tài khoản tôi.

Nghĩa là từ hôm nay cho đến khi tôi sáu mươi mốt, tôi không được nghỉ việc quá hai tháng.

*

Người ta hay bảo mua nhà là an cư. Tôi thì tôi thấy ngược lại.

Trước khi có nhà, tôi ở trọ. Trọ thì bấp bênh, đúng. Nhưng trọ thì tôi tự do. Có năm tôi ghét công ty quá, tôi nghỉ một cái, ở nhà hai tháng, đi học một khoá, rồi mới đi làm lại. Hồi ấy tôi ba mươi tuổi, tiền tiết kiệm đủ sống nửa năm, và tôi thấy đời rộng lắm.

Sau khi có nhà, tôi không dám nghỉ một ngày.

Cái căn hộ sáu mươi tám mét ấy, tôi rất yêu nó. Con tôi lớn lên ở đấy. Tôi trồng được mấy chậu cây ngoài ban công. Buổi tối cả nhà ngồi ăn cơm, đèn vàng, ngoài cửa sổ là thành phố.

Nhưng mỗi tháng, vào ngày mùng năm, có một tin nhắn ngân hàng.

Và cái tin nhắn ấy, trong mười tám năm nữa, sẽ vẫn đến.

*

Từ khi có cái nợ ấy, tôi làm việc khác đi.

Trước kia, khi sếp giao một việc mà tôi thấy sai, tôi cãi. Tôi cãi có sách, tôi đưa số liệu, và tôi cãi được vì tôi không sợ.

Từ năm hai nghìn hai mươi, tôi bắt đầu cân nhắc.

Không phải cân nhắc xem mình đúng hay sai. Cân nhắc xem cãi cái này thì được gì, mất gì.

Lần đầu tiên tôi nuốt một câu cãi xuống, tôi còn nhớ. Đó là chuyện về một quyết định kỹ thuật mà tôi biết chắc là sẽ hỏng trong hai năm. Tôi đã soạn xong cả bài phản biện, có bốn trang, có ví dụ.

Rồi trong buổi họp, tôi nhìn quanh phòng, tôi thấy sếp mới đang hào hứng, tôi thấy hai bạn trẻ đang gật gù, và tôi nghĩ đến ngày mùng năm.

Tôi gấp bốn trang lại.

Tôi nói: "Em thấy hướng này cũng được ạ. Có gì làm rồi mình điều chỉnh sau."

Hai năm sau nó hỏng, hỏng đúng như tôi viết trong bốn trang ấy. Người ta mất bốn tháng để sửa. Không ai nhắc lại buổi họp năm xưa, vì có ai nhớ đâu.

Còn tôi thì tôi nhớ. Tôi nhớ vì tối hôm ấy về nhà, tôi mở lại cái tệp bốn trang, và tôi ngồi đọc lại chính mình.

Rồi tôi xoá nó đi.

*

Có một chuyện nữa mà cái nợ đã đổi trong tôi, chuyện này khó nói hơn.

Nó đổi cách tôi nhìn bọn trẻ.

Trước kia, mỗi khi có bạn mới vào, tôi mừng. Tôi kèm cặp. Tôi ngồi lại chỉ cho từng đứa. Có đứa tôi kèm ba tháng liền, dạy nó từng thứ, và bây giờ nó làm trưởng nhóm ở một công ty lớn, thỉnh thoảng vẫn nhắn tin chúc Tết tôi.

Từ khoảng năm hai nghìn hai mươi hai, tôi bắt đầu thấy khác.

Có một bạn nam mới vào, hai mươi bốn tuổi. Giỏi. Giỏi thật sự, không phải giỏi kiểu nhanh nhảu. Bạn ấy học nhanh khủng khiếp, một tuần bằng người khác một tháng.

Và tôi, khi ngồi cạnh bạn ấy trong buổi họp, đã có một ý nghĩ mà đến giờ tôi vẫn thấy xấu hổ khi nhớ lại.

Tôi nghĩ: nó mà lên thì mình xuống.

Tôi đuổi cái ý nghĩ ấy đi ngay lập tức. Tôi tự mắng tôi. Tôi bảo mình: Huyền ơi, mày bốn mươi tuổi rồi, mày nghĩ như thế thì mày thành cái loại người gì.

Nhưng nó đã đến. Đó là chỗ tôi không quên được. Nó đã đến, và một khi một ý nghĩ như thế đã đến trong đầu mình một lần, thì mình không còn là người cũ nữa.

Tôi vẫn kèm bạn ấy. Tôi kèm tử tế, tôi không giấu nghề. Nhưng tôi biết rằng từ hôm ấy, mỗi lần tôi ngồi xuống chỉ cho bạn ấy một điều gì, thì trong tôi có hai người: một người thầy, và một người đang đếm xem mình còn bao nhiêu năm.

*

Cuối năm hai nghìn hai mươi hai, tôi lên chức.

Kỹ sư cao cấp. Lương ba mươi tám triệu. Có tên trong danh sách người phê duyệt mã nguồn.

Hôm có quyết định, cả đội đi ăn mừng. Tôi gọi về quê cho mẹ.

"Con lên chức rồi mẹ ạ."

"Ừ, thế à. Chức gì con?"

"Dạ... kỹ sư cao cấp."

"Ừ." Mẹ tôi im một lúc. "Thế lương có hơn không con?"

"Có mẹ ạ."

"Ừ, thế thì tốt. Mà con nhớ ăn uống đầy đủ vào. Dạo này nghe giọng con mệt lắm."

Tôi cúp máy, và tự nhiên tôi ngồi khóc một trận.

Không phải vì tủi. Tôi cũng không biết vì gì. Chỉ là tối hôm ấy, sau khi đạt được cái thứ mà tôi đã đi hai mươi năm để tới, tôi ngồi trong xe ở tầng hầm chung cư, và tôi khóc chừng mười phút.

Rồi tôi lau mặt, lên nhà, tắm cho con, và đi ngủ.

Hôm sau tôi đi làm bình thường.