Tôi nghỉ sinh sáu tháng. Đó là quyền của tôi, ghi trong luật.

Tôi đi làm lại sau bốn tháng.

*

Các bạn sẽ hỏi tại sao. Tôi cũng đã hỏi tôi câu ấy nhiều lần, và tôi có ba câu trả lời, cả ba đều thật, mà cả ba đều không đủ.

Câu thứ nhất: vì tiền. Chúng tôi đang trả góp một cái xe, và sữa cho con thì đắt hơn tôi tưởng.

Câu thứ hai: vì tôi nhớ việc. Cái này thật, và tôi nói ra thì nhiều người không tin, nhất là các bà. Nhưng tháng thứ ba ở nhà, tôi bắt đầu thấy trong người có một chỗ trống. Tôi yêu con tôi. Tôi nhìn nó ngủ hàng giờ không chán. Nhưng vẫn có một chỗ trống, và tôi biết chỗ ấy hình gì.

Câu thứ ba, câu thật nhất, câu mà mãi sau này tôi mới dám nói ra:

Vì tôi sợ.

*

Tôi sợ cái gì?

Tháng thứ hai ở nhà, tôi mở nhóm trò chuyện của đội ra xem. Cả đội đang bàn về một thứ tôi chưa nghe tên bao giờ. Họ bàn sôi nổi, ba mươi bảy tin nhắn trong buổi sáng, và tôi ngồi đọc mà không hiểu.

Tôi tra. Hoá ra đó là một công cụ mới, ra được ba tuần.

Ba tuần. Tôi nghỉ mới có hai tháng.

Tôi ngồi trên giường, con nằm bên cạnh, và tôi tra cái công cụ ấy suốt hai tiếng đồng hồ trên điện thoại, tra đến khi con dậy khóc.

Tối ấy tôi nói với chồng:

"Em nghĩ em đi làm sớm."

Anh Kiên đang bế con. Anh nhìn tôi.

"Còn hai tháng nữa mà em."

"Em biết."

"Ở nhà với con đi. Tiền anh lo được."

"Không phải tiền."

Anh không hỏi thêm. Anh không hiểu, nhưng anh không hỏi thêm, và tôi biết ơn anh vì điều đó suốt mười năm nay.

*

Tôi đi làm lại vào một sáng thứ hai tháng chín.

Đội tôi đón tôi rất vui. Người ta mua bánh. Người ta hỏi con được mấy cân. Anh giám đốc công nghệ sang tận bàn, bắt tay, bảo: "Chào mừng chị trở lại."

Ba ngày sau, trong cuộc họp lập kế hoạch quý, người ta chia việc.

Cái phần lớn nhất, phần làm lại kiến trúc hệ thống thanh toán, được giao cho một bạn nam hai mươi sáu tuổi, vào sau tôi hai năm.

Tôi được giao phần bảo trì.

Không ai nói gì cả. Không ai giải thích. Bảng phân công hiện lên màn hình, mọi người gật đầu, họp xong ai về chỗ nấy.

Tôi ngồi lại trong phòng họp thêm chừng hai phút.

Rồi tôi gõ cửa phòng anh giám đốc.

"Anh ơi, cái phần thanh toán, sao anh không giao em?"

Anh ngẩng lên. Và anh trả lời ngay, không cần nghĩ, trả lời bằng cái giọng của người thật lòng cho rằng mình đang tử tế:

"Ừ thì... em mới đi làm lại. Con còn nhỏ. Cái phần ấy nó phải thức đêm nhiều, anh sợ em không kham nổi. Anh để em làm cái nhẹ nhẹ cho quen dần đã."

Tôi đứng đấy.

Và các bạn ạ, đây là chỗ tôi muốn kể kỹ, vì nó là chỗ khó nhất.

Nếu anh ấy nói: "Đàn bà có con thì làm sao bằng được", thì tôi đã cãi. Tôi cãi được. Tôi có đủ lý lẽ, và tôi có cả cái tính lì của con bé nhịn ăn sáng ba ngày để đi quán internet.

Nhưng anh ấy nói: "Anh sợ em không kham nổi."

Cái câu ấy nó là câu thương. Cãi lại một câu thương thì mình thành người vô ơn.

Nên tôi nói:

"Vâng. Em cảm ơn anh."

Rồi tôi về chỗ ngồi, và tôi làm phần bảo trì suốt bốn tháng tiếp theo.

*

Cái phần thanh toán ấy, bạn kia làm trong bảy tháng.

Nó ra đời, chạy được, và có một lỗi ở chỗ làm tròn số. Lỗi nhỏ. Mỗi giao dịch lệch không phẩy năm đồng.

Không phẩy năm đồng, nhân với một triệu tám giao dịch một tháng.

Người phát hiện ra là tôi. Tôi phát hiện vì tôi đang bảo trì cái phần cũ, và tôi thấy con số tổng không khớp.

Tôi báo. Người ta sửa trong hai ngày. Không ai bị làm sao. Bạn kia sau này lên trưởng nhóm.

Trong biên bản sự cố, ở mục "Người phát hiện", có ghi tên tôi.

Cái biên bản ấy nằm trong một thư mục mà từ đó đến nay chắc không ai mở lại lần nào.

*

Tôi kể chuyện này ra, và tôi biết sẽ có bạn nghĩ: chị này oán đời.

Tôi không oán. Thật đấy.

Bạn kia không có lỗi gì. Bạn ấy làm hết sức, bạn ấy trẻ, bạn ấy nhiệt tình, và cái lỗi làm tròn số ấy thì mười người làm chắc chín người mắc.

Anh giám đốc cũng không có lỗi. Anh thương tôi thật. Anh nghĩ cho tôi thật.

Cả cái công ty ấy không có ai xấu cả. Đó chính là điều tôi muốn nói.

Không có ai xấu, mà cuối cùng thì cái phần quan trọng nhất được giao cho người ít kinh nghiệm hơn, và người nhiều kinh nghiệm hơn thì ngồi bảo trì, và đến khi có lỗi thì người ngồi bảo trì phát hiện ra, và tên người ấy được ghi vào một cái biên bản không ai đọc.

Chuyện ấy xảy ra như thế nào? Không ai biết. Nó cứ xảy ra thôi.

Giống như nước chảy xuống chỗ trũng. Không giọt nước nào có ý định gì cả.

*

Đứa thứ hai tôi sinh năm hai nghìn mười chín.

Lần này tôi nghỉ đúng sáu tháng. Tôi tự nhủ: lần trước dại rồi, lần này phải nghỉ đủ.

Nhưng tháng thứ tư, tôi lại mở nhóm trò chuyện ra xem.

Và tháng thứ năm, tôi đã bắt đầu làm việc trở lại, làm từ nhà, làm lúc con ngủ trưa, làm buổi tối, làm trong lúc cho con bú bằng cách kê điện thoại lên gối.

Tôi không báo với ai. Tôi tự làm.

Có hôm anh Kiên đi làm về, thấy tôi ngồi ở mép giường, một tay ôm con, một tay gõ máy tính, và anh đứng ở cửa nhìn tôi một lúc lâu.

Anh không nói gì. Anh đi xuống bếp nấu cơm.

Đêm ấy, lúc tôi đã tắt máy, anh mới nói, nói vào bóng tối, không quay sang:

"Em này. Không ai bắt em phải thế cả."

Tôi nằm im.

Rồi tôi nói:

"Em biết."

Và đó là câu thật nhất tôi nói trong cả năm ấy. Không ai bắt tôi cả. Không ai. Đó mới là chỗ đáng sợ.

Cái sợ nó không đến từ ai. Nó ở trong tôi, nó ở trong cái nhóm trò chuyện ba mươi bảy tin nhắn mà tôi không hiểu, nó ở trong cái công cụ ra được ba tuần mà tôi chưa biết tên.

Tôi bốn mươi hai tuổi rồi, và cho đến hôm nay, tôi vẫn chưa có một tháng nào thật sự nghỉ.