Nhà vua nghe đồn trong vùng có một ông thầy lắm chữ, bèn cho gọi thầy Nasreddin vào cung.

Vua đang vui, hỏi bâng quơ:

"Nghe nói ngươi dạy học giỏi lắm. Giỏi đến đâu?"

Nasreddin biết đây là câu hỏi nguy hiểm. Trả lời khiêm tốn quá thì bị coi thường, khoe khoang quá thì mang họa. Ông chọn đường thứ ba: ông nói một câu thật to.

"Bẩm bệ hạ, thần dạy được cả con lừa biết đọc sách."

Cả triều đình xôn xao. Vua bật cười, rồi cười to hơn, rồi đập tay xuống thành ghế.

"Hay! Vậy ta giao cho ngươi con lừa trong chuồng ngựa của ta. Ngươi đem về mà dạy. Nếu dạy được, ta thưởng nghìn đồng vàng."

Vua ngừng một nhịp, mắt hơi nheo lại.

"Còn nếu không được… thì ngươi biết rồi đấy."

"Bẩm, thần xin nhận."

"Bao lâu?"

Nasreddin vuốt râu, tính toán rất lâu, rồi đáp dõng dạc:

"Bẩm bệ hạ, hai mươi năm ạ."

Vua ngớ ra, rồi gật đầu. Hai mươi năm thì cũng được. Vua truyền ghi vào sổ, cấp cho ông một khoản tiền nuôi lừa hằng năm, rồi cho về.

Nasreddin dắt lừa ra khỏi cổng thành, mặt tỉnh bơ.

Ông bạn thân đứng đợi ngoài cổng thì tái mét cả người. Đi được một quãng cho khuất lính gác, ông ta túm lấy tay áo Nasreddin, giọng lạc đi:

"Ông điên rồi! Con lừa mà đọc sách! Ông có biết hai mươi năm nữa chuyện gì sẽ xảy ra với cái đầu ông không?"

Nasreddin vỗ vỗ lên cổ con lừa, thong thả bước tiếp.

"Có chứ. Hai mươi năm nữa thì hoặc tôi chết, hoặc vua chết, hoặc con lừa chết."

- Đoán câu chốt: khi người bạn hoảng hốt hỏi "hai mươi năm nữa thì sao?", thử đoán Nasreddin trả lời thế nào. Cái khó là ba đáp án sai đều nghe rất hợp lý — chỉ có một đáp án khiến người ta bật cười rồi im lặng.

- Cơ chế cười: hoãn binh đến hết đời. Nasreddin không giải quyết vấn đề; ông đẩy nó ra xa đến mức nó tự tan. Đây là khôn ngoan của kẻ yếu — kẻ không có sức thì mua lấy thời gian.

- Đối chiếu (M7): Till Eulenspiegel bên Đức cũng có một mẩu dạy lừa đọc sách rất giống, kể ở trường đại học Erfurt: ông kẹp yến mạch giữa các trang sách, con lừa lật trang tìm ăn và kêu "i-a", thế là "nó đọc được hai chữ cái". Hai nền văn hóa cách nhau nửa lục địa mà nghĩ ra cùng một trò — xem mục M7 trong interactive.md.

- Nghĩ thêm: hứa một việc rất xa để thoát khỏi một rắc rối rất gần — đó là khôn hay là liều?