Sau khi Bàn Cổ tan thân tạo ra trời đất, thế gian đẹp đẽ nhưng vắng tanh.

Núi non đứng lặng. Sông suối chảy một mình. Chim đã có, thú đã có, cá đã bơi dưới nước và hoa đã nở trên đồng. Nhưng cả một cõi rộng lớn ấy vẫn thiếu vắng một điều gì đó khiến người ta thấy trống trải.

Bấy giờ, có một vị nữ thần đi lang thang giữa thế gian.

Tên bà là Nữ Oa.

Người ta kể rằng bà có gương mặt của một người phụ nữ hiền hậu, nhưng phần thân dưới lại là mình rồng uốn lượn. Bà là bậc thần linh sinh ra từ thuở đầu của đất trời, quyền năng vô cùng, ngày có thể biến hóa bảy mươi lần.

Một hôm, Nữ Oa đi giữa cánh đồng vắng.

Bà nhìn trời xanh, nhìn núi biếc, nhìn muôn hoa khoe sắc. Cảnh vật đẹp thật đấy, nhưng lòng bà lại thấy quạnh hiu lạ thường. Bà đi mãi, đi mãi, mà chẳng gặp ai để trò chuyện. Chim thì chỉ biết hót, thú thì chỉ biết chạy, chẳng con nào hiểu được tiếng bà.

"Trời đất bao la thế này," Nữ Oa thở dài, "mà sao vẫn thấy thiếu một thứ gì. Giá như có ai đó giống ta, biết cười, biết nói, biết cùng ta ngắm cảnh trời chiều."

Nghĩ vậy, bà ngồi xuống bên một dòng suối trong veo.

Mặt nước phẳng lặng in rõ bóng bà. Nữ Oa nhìn hình mình phản chiếu dưới nước, và một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu.

"Phải rồi. Sao ta không tạo ra những sinh vật giống mình?"

Bà đưa tay xuống mép suối, bốc lên một nắm đất sét vàng. Thứ đất ấy mềm mại, ẩm ướt, dẻo quánh trong lòng bàn tay. Nữ Oa bắt đầu nhào nặn.

Bà nặn một cái đầu tròn. Rồi hai con mắt để nhìn. Một cái mũi để thở. Một cái miệng để nói cười. Bà nặn hai cánh tay để cầm nắm, hai cái chân để đi đứng. Bà theo đúng dáng hình của chính mình mà tạo tác, tỉ mỉ từng chút một.

Khi nặn xong, bà đặt hình nhân bé nhỏ ấy xuống đất.

Và điều kỳ diệu xảy ra.

Vừa chạm đất, hình nhân đất sét bỗng cựa quậy. Nó cử động tay chân. Nó mở mắt ra nhìn quanh. Rồi nó đứng dậy, chập chững bước đi, cất tiếng bập bẹ gọi bà.

"Mẹ! Mẹ!"

Nữ Oa mừng rơi nước mắt.

Bà đã tạo ra một sinh vật biết đi, biết nói, biết gọi bà. Nó nhảy múa quanh chân bà, reo hò vui sướng như thể vừa chào đón sự sống của chính mình. Nữ Oa gọi những sinh vật ấy là con người.

Không giống chim muông hay cây cỏ, con người mang gương mặt của thần linh. Trong họ có một chút hơi thở của đất trời, một chút linh khí của bậc sáng tạo. Vì thế con người khôn ngoan hơn muôn loài, biết suy nghĩ, biết yêu thương, biết buồn vui.

Nữ Oa vui lắm. Bà nặn thêm một người nữa, rồi một người nữa. Cứ mỗi hình nhân đặt xuống đất lại hóa thành một con người sống động chạy nhảy quanh bà. Chẳng mấy chốc, cả một vùng đất đã đầy tiếng cười nói.

Nhưng thế gian thì rộng lớn vô cùng.

Nữ Oa nặn suốt ngày, nặn suốt đêm, tay bà mỏi rã rời mà số người tạo ra vẫn chỉ như một dúm nhỏ giữa mênh mông. Núi kia còn trống. Đồng nọ còn hoang. Biết đến bao giờ mới nặn đủ người để phủ khắp mặt đất?

Bà ngồi thụp xuống, mệt lử.

"Nếu cứ nặn từng người thế này," bà nghĩ, "thì đến hết đời cũng chẳng xong. Phải có cách nào nhanh hơn."

Nữ Oa nhìn quanh và thấy một sợi dây thừng bằng dây leo rừng.

Bà nảy ra một kế. Bà nhúng sợi dây ấy vào vũng bùn đất sét cho thấm đẫm, rồi cầm một đầu, vung mạnh sợi dây quẫy khắp mặt đất.

Bùn đất từ sợi dây văng ra tứ phía, rơi vãi xuống đất. Và kỳ lạ thay, mỗi giọt bùn rơi xuống lại hóa thành một con người!

Chỉ trong chốc lát, khắp nơi đã đầy người. Họ mọc lên từ những giọt bùn văng ra, đông đúc, nhộn nhịp, lan ra tận chân trời.

Từ đó, người ta kể rằng con người trong thiên hạ có hai hạng.

Những người được Nữ Oa tự tay nặn tỉ mỉ từ đầu thì thân thể đẹp đẽ, tính tình cao quý. Còn những người sinh ra từ giọt bùn văng vội thì tầm thường hơn. Nhưng dù cao hay thấp, sang hay hèn, tất cả đều là con của Nữ Oa, đều mang trong mình một chút linh khí của bà.

Đây chỉ là cách người xưa lý giải vì sao người ta lại khác nhau đến vậy. Còn trong lòng Nữ Oa, bà thương yêu tất cả như nhau. Họ đều là những đứa con bé bỏng mà bà đã dồn hết tình thương để tạo nên.

Nhưng rồi Nữ Oa lại nghĩ tới một chuyện xa hơn.

Con người có tuổi thọ. Họ già đi, rồi họ mất. Nếu cứ mỗi người mất đi mà bà lại phải nặn thêm một người mới, thì công việc của bà sẽ không bao giờ dứt. Chẳng lẽ bà phải nặn người mãi mãi?

Nữ Oa mỉm cười. Bà đã có một ý hay hơn thế nhiều.

Bà bèn ghép con người thành từng đôi — một người nam, một người nữ — rồi dạy họ biết thương yêu, biết dựng vợ gả chồng, biết sinh con đẻ cái. Từ đó con người tự nối dõi cho nhau, đời này qua đời khác, chẳng cần bàn tay bà nặn nữa.

Loài người cứ thế sinh sôi, lan khắp thế gian.

Nữ Oa nhìn những đứa con của mình dựng nhà, cày ruộng, nuôi con, quây quần bên bếp lửa, và bà thấy lòng ấm áp. Thế gian không còn vắng lặng nữa. Nó đã đầy tiếng người.

Nhưng bà đâu ngờ, một tai họa khủng khiếp đang chờ phía trước. Một ngày kia, chính bầu trời mà Bàn Cổ dày công dựng nên sẽ nứt vỡ, đe dọa xóa sạch loài người mà bà đã yêu thương nặn nên từng chút một.

Và khi ngày ấy tới, người mẹ Nữ Oa sẽ lại một lần nữa ra tay cứu lấy các con của mình.

- So sánh đa văn hóa (M7): Mô-típ "thần nặn người từ đất sét" có ở khắp nơi. Ở Hy Lạp, Prometheus nặn người từ đất rồi trộm lửa trao cho họ. Ở Lưỡng Hà, thần Enki nặn người từ đất sét trộn máu thần để lao động thay các thần. Điểm đặc biệt của Nữ Oa: bà nặn người vì cô đơn, vì muốn có bạn — một động cơ rất "người mẹ". Bạn thấy động cơ ấy khác gì so với các thần khác?

- Suy ngẫm: Truyện xưa dùng chuyện "nặn tay" và "vẩy bùn" để giải thích vì sao người ta khác nhau. Ngày nay bạn nghĩ điều gì thật sự làm nên giá trị một con người?