Trong thần thoại Trung Hoa, mưa không tự nhiên mà rơi.

Mưa là việc của các Long Vương — những vị vua rồng cai quản sông biển. Có bốn vị Long Vương lớn trấn giữ bốn biển: Đông Hải, Tây Hải, Nam Hải, Bắc Hải. Ngoài ra, mỗi con sông lớn cũng có một Long Vương cai quản. Họ là thần của nước, và chính họ làm ra mưa cho nhân gian.

Nhưng Long Vương không được tự tiện làm mưa theo ý mình.

Mọi cơn mưa đều phải theo lệnh của Ngọc Hoàng Thượng Đế. Trời cần mưa lúc nào, mưa ở đâu, mưa bao nhiêu giọt — tất cả đều được Thiên Đình định sẵn, ghi rõ trong một đạo chỉ. Long Vương chỉ được phép làm mưa đúng theo lệnh ấy, không thêm không bớt. Đó là luật trời, không ai được phá.

Vì sao lại nghiêm ngặt đến thế?

Vì mưa liên quan tới mùa màng, tới cuộc sống của muôn dân. Mưa quá ít thì hạn hán, cây cối chết khô, dân đói. Mưa quá nhiều thì lũ lụt, cuốn trôi nhà cửa, dân khổ. Chỉ có mưa đúng lúc, đúng lượng thì thiên hạ mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Bởi vậy việc làm mưa phải hết sức cẩn trọng, sai một li đi một dặm.

Có một vị Long Vương cai quản dòng sông Kính Hà.

Vị Long Vương này pháp lực cao cường, nhưng tính tình kiêu ngạo. Ông tự phụ mình là thần mưa, nắm quyền sinh sát mùa màng trong tay, nên coi thường cả những kẻ dưới trần gian.

Bấy giờ, ở thành gần bờ sông có một ông thầy bói tên là Viên Thủ Thành. Ông thầy bói này tài giỏi lạ thường, đoán việc gì cũng trúng, đặc biệt là đoán thời tiết. Ông nói ngày nào mưa, giờ nào tạnh, mưa bao nhiêu — không sai một chút nào. Dân trong vùng phục ông lắm, ai cũng tới nhờ ông xem.

Long Vương nghe chuyện thì tức tối.

"Việc mưa gió là do ta làm chủ," ông nghĩ. "Một tên phàm nhân nơi trần gian mà dám đoán trúng cả lịch mưa của ta ư? Nếu để hắn cứ khoe tài như vậy, còn ai coi ta là thần mưa nữa?"

Ông quyết định thử tài — và làm bẽ mặt — ông thầy bói.

Long Vương bèn hóa thành một người thư sinh, tìm tới quán của Viên Thủ Thành, giả vờ nhờ xem một quẻ về thời tiết.

"Xin tiên sinh cho biết," ông hỏi, "ngày mai trời có mưa không? Mưa vào giờ nào, được bao nhiêu?"

Viên Thủ Thành gieo quẻ, rồi thong thả đáp:

"Ngày mai giờ Thìn mây kéo, giờ Tỵ nổi sấm, giờ Ngọ bắt đầu mưa, giờ Mùi thì tạnh. Tổng cộng mưa được ba thước ba tấc bốn mươi tám giọt."

Long Vương nghe xong cười thầm trong bụng.

Vì chính ông là người làm mưa, nên chỉ cần ngày mai ông cố tình làm khác đi — mưa sai giờ, sai lượng — thì lời đoán của ông thầy bói sẽ sai bét. Khi ấy, ông sẽ vạch mặt Viên Thủ Thành là kẻ lừa bịp, đập tan danh tiếng của ông ta. Long Vương đắc ý ra về.

Nhưng vừa về tới Long Cung, thì sứ giả nhà trời đã tới, mang theo đạo chỉ của Ngọc Hoàng.

Long Vương mở chỉ ra đọc, và ông giật mình kinh hãi.

Lệnh của Thiên Đình ghi rõ: ngày mai làm mưa ở vùng ấy, bắt đầu vào giờ Ngọ, tạnh vào giờ Mùi, tổng lượng ba thước ba tấc bốn mươi tám giọt — không sai một chữ nào so với lời ông thầy bói Viên Thủ Thành đã đoán!

Long Vương chết lặng.

Té ra ông thầy bói tài giỏi tới mức đoán trúng cả mệnh lệnh của Ngọc Hoàng mà chính ông chưa nhận được. Nếu ông làm mưa đúng theo lệnh trời, thì lời ông thầy bói lại thành đúng, và ông sẽ thua cuộc, mất mặt.

Lòng kiêu ngạo trỗi dậy. Long Vương không cam lòng thua một kẻ phàm.

Thế là ông làm một việc dại dột nhất đời mình: ông cố tình làm sai lệnh trời. Hôm sau, ông dời giờ mưa muộn đi hai canh giờ, lại bớt đi mấy giọt, cốt để lời đoán của Viên Thủ Thành trở thành sai.

Mưa hôm ấy quả nhiên rơi sai giờ, thiếu lượng.

Long Vương hí hửng hóa thành thư sinh, tới quán ông thầy bói, lớn tiếng chê bai rằng lời đoán của ông ta sai bét, đòi đập phá quán. Nhưng Viên Thủ Thành chỉ điềm nhiên nhìn ông, rồi nói một câu khiến Long Vương lạnh cả sống lưng:

"Ngài không phải người thường. Ngài chính là Long Vương sông Kính Hà. Vì lòng kiêu ngạo mà ngài đã dám sửa đổi lệnh trời, làm mưa sai giờ sai lượng. Đó là tội khi quân, trái luật Thiên Đình. Ta e rằng tính mạng ngài khó giữ. Ngài về đi mà lo liệu hậu sự cho mình."

Long Vương nghe xong mới bừng tỉnh, sợ hãi tột độ.

Ông đã phạm phải một tội tày trời. Làm sai lệnh mưa không phải chuyện nhỏ — mưa sai giờ, sai lượng có thể làm hại mùa màng, gây khổ cho muôn dân. Đó chính là lý do vì sao luật trời về việc làm mưa lại nghiêm khắc đến vậy. Và ông, chỉ vì một chút sĩ diện, một chút ganh ghét với người tài, mà đã coi thường luật ấy.

Long Vương vội quỳ xuống van xin Viên Thủ Thành chỉ cho cách thoát tội.

Ông thầy bói thương tình, mách nước cho ông tìm tới cầu xin một vị quan lớn có thể nói giúp trước Thiên Đình. Long Vương làm theo, chạy vạy khắp nơi, nhưng tội trái lệnh trời quá nặng, cuối cùng ông vẫn phải chịu hình phạt nghiêm khắc của Thiên Đình.

Câu chuyện Long Vương sông Kính Hà từ đó được người đời truyền lại như một bài học.

Mưa gió tưởng chừng là chuyện nhỏ, nhưng liên quan tới sự sống của muôn dân, nên phải theo đúng phép tắc, đúng lẽ trời. Kẻ nắm quyền lực — dù là một vị thần mưa quyền phép — nếu để lòng kiêu ngạo và tự ái lấn át, dám tùy tiện làm sai vì cái tôi của mình, thì tất phải gánh lấy hậu quả khôn lường.

Người xưa nhìn mưa rơi mà nhớ tới Long Vương, và nhắc nhau: quyền càng lớn thì trách nhiệm càng nặng, càng phải giữ mình đúng phép, chớ để cái tôi làm hại lẽ chung.

- So sánh đa văn hóa (M7): Rất nhiều nền văn hóa có "thần mưa" hoặc "thần sấm" điều khiển thời tiết — Thor (Bắc Âu) với sấm sét, Indra (Ấn Độ) với mưa và sấm, Zeus (Hy Lạp) ném tia sét. Nhưng thần thoại Trung Hoa có nét rất riêng: Long Vương làm mưa phải theo đúng mệnh lệnh và định lượng của Ngọc Hoàng, như một viên quan phải theo công văn. Điều đó cho thấy người Trung Hoa hình dung cả cõi trời cũng vận hành theo một bộ máy trật tự, luật lệ. Bạn thấy cách hình dung ấy thú vị ở điểm nào?

- Suy ngẫm: Long Vương gặp họa chỉ vì một phút sĩ diện, không chịu thua một người tài giỏi hơn. Bạn đã bao giờ vì "cái tôi" mà suýt làm điều dại dột chưa? Bài học rút ra là gì?