Ở một làng chài ven biển, có chàng ngư dân trẻ tên Urashima Taro (đọc: U-ra-shi-ma Ta-rô). Chàng hiền lành, chăm chỉ, ngày ngày ra khơi thả lưới nuôi mẹ già.

Một chiều, Urashima đi dọc bãi biển về nhà thì thấy một đám trẻ con đang xúm lại. Chúng bắt được một con rùa biển nhỏ, và đang lấy que chọc, lật ngửa nó ra, hò hét trêu chọc.

Con rùa co rúm trong mai, đôi mắt đen ầng ậng như van xin.

Urashima không đành lòng. "Này các em," chàng dịu dàng nói, "đừng hành hạ con vật tội nghiệp ấy. Nó cũng biết đau chứ." Rồi chàng móc túi, đưa lũ trẻ mấy đồng tiền để chuộc con rùa.

Lũ trẻ cầm tiền chạy đi. Urashima nhẹ nhàng bế con rùa ra mép nước, thả nó xuống. "Về đi," chàng nói. "Lần sau cẩn thận hơn nhé." Con rùa ngoái nhìn chàng một cái rồi lặn mất.

Vài ngày sau, Urashima đang ngồi câu trên thuyền giữa biển thì nghe có tiếng gọi tên mình. Chàng nhìn quanh — và thấy một con rùa biển lớn đang nổi bên mạn thuyền.

"Urashima Taro," con rùa cất tiếng người, "chàng còn nhớ ta không? Ta chính là con rùa nhỏ mà chàng đã cứu. Ta tới để tạ ơn chàng. Long Vương dưới biển nghe chuyện, muốn mời chàng xuống thăm Long Cung. Chàng cưỡi lên lưng ta, ta sẽ đưa chàng đi."

Urashima kinh ngạc, nhưng cũng tò mò. Chàng trèo lên lưng rùa. Con rùa lặn xuống, xuống mãi, xuyên qua làn nước xanh biếc.

Kỳ lạ thay, chàng vẫn thở được dưới nước như trên cạn.

Càng xuống sâu, nước càng lộng lẫy. Rồi trước mắt Urashima hiện ra Ryūgū-jō (đọc: Ri-u-gư-jô) — Long Cung. Đó là một tòa cung điện nguy nga dưới đáy biển, tường bằng san hô, cổng nạm ngọc trai, lấp lánh ánh xà cừ.

Ra đón chàng là một nàng công chúa tuyệt đẹp tên Otohime (đọc: Ô-tô-hi-mê), con gái Long Vương Ryujin (đọc: Ri-u-jin). Nàng mỉm cười: "Chàng chính là ân nhân đã cứu ta. Con rùa hôm ấy chính là ta hóa thân. Xin mời chàng ở lại Long Cung."

Urashima được đón tiếp như thượng khách. Cá vàng và tôm bạc múa hát dâng tiệc. Bốn phía cung điện là bốn khu vườn của bốn mùa: đông rực hoa anh đào, một mặt lá xanh mùa hạ, một mặt lá đỏ mùa thu, một mặt tuyết trắng mùa đông. Chàng chưa từng thấy nơi nào đẹp đến vậy.

Ngày lại ngày, Urashima sống trong hạnh phúc. Chàng và công chúa Otohime quấn quýt bên nhau. Thời gian trôi qua như một giấc mơ êm.

Nhưng một hôm, chàng chợt nhớ tới mẹ già ở quê nhà. Bà đang chờ chàng. Đã bao lâu rồi chàng chưa về? Nỗi nhớ dâng lên nghẹn ngào. Chàng tìm Otohime, xin nàng cho về thăm nhà.

Otohime buồn bã. Nàng biết có điều nàng không thể ngăn. "Nếu chàng đã quyết," nàng nói, "thiếp không dám giữ. Nhưng xin chàng cầm theo vật này."

Nàng trao cho chàng một chiếc hộp nhỏ xinh, buộc dây lụa đỏ, gọi là tamatebako — "hộp báu ngọc". "Đây là kỷ vật của thiếp," nàng dặn, giọng nghẹn ngào. "Chàng hãy giữ nó bên mình. Nhưng dù có chuyện gì, tuyệt đối đừng bao giờ mở nắp hộp ra. Chàng hứa với thiếp chứ?"

Urashima hứa. Chàng ôm chiếc hộp, cưỡi lên lưng rùa, và trở về mặt đất.

Con rùa đưa chàng lên bãi biển quen thuộc, rồi lặn đi. Urashima đứng trên bờ cát, lòng rộn ràng. Chàng sắp gặp lại mẹ, gặp lại làng xưa.

Nhưng khi chàng nhìn quanh, một cảm giác lạnh sống lưng dâng lên.

Cái gì cũng khác. Ngôi nhà của chàng không còn. Con đường làng đổi khác. Những cây chàng biết đã thành cổ thụ, hoặc đã mục. Người qua lại đều là gương mặt xa lạ, ăn mặc theo lối chàng chưa từng thấy.

Chàng chặn một ông lão lại, hỏi về gia đình Urashima. Ông lão nhíu mày suy nghĩ, rồi đáp: "Urashima à? Ta có nghe các cụ kể... Ngày xưa, xưa lắm rồi, có một chàng ngư dân tên Urashima Taro ra khơi rồi mất tích ngoài biển, không bao giờ về nữa. Chuyện ấy đã ba trăm năm rồi còn gì."

Urashima chết lặng.

Ba trăm năm. Những tháng ngày ngắn ngủi chàng sống dưới Long Cung, trên mặt đất đã là ba thế kỷ. Mẹ chàng, bạn bè chàng, cả ngôi làng của chàng — tất cả đã thành cát bụi từ lâu. Chàng đứng đó, một mình, một kẻ lạc thời gian.

Chàng gục xuống bãi cát, ôm chiếc hộp tamatebako — vật duy nhất còn sót lại của thế giới mà chàng biết. Trong nỗi tuyệt vọng và cô đơn, chàng quên mất lời hứa với Otohime. Chàng cởi dây lụa đỏ, và mở nắp hộp ra.

Từ trong hộp, một làn khói trắng mỏng bay lên, cuộn quanh mặt chàng.

Và trong khoảnh khắc ấy, ba trăm năm mà chàng đã trốn được dưới Long Cung bỗng ập cả về. Tóc Urashima bạc trắng. Lưng chàng còng xuống. Da chàng nhăn nheo. Chàng già đi trong chớp mắt, thành một ông lão run rẩy trăm tuổi.

Chiếc hộp ấy, hóa ra, đã cất giữ chính tuổi tác của chàng. Otohime đã gói ghém thời gian lại, giữ chàng trẻ mãi — chừng nào chàng còn không mở nó ra.

Urashima Taro ngồi đó, trên bãi biển của một thế giới không còn ai biết chàng, và làn khói trắng tan dần vào gió biển.

🐉 Bách khoa Yokai (M4) — Ryujin & Long Cung: Ryujin là Long Vương, thần biển cai quản thủy triều bằng hai viên ngọc. Long Cung Ryūgū-jō của ngài nằm sâu dưới đáy biển, nơi thời gian trôi khác hẳn cõi người. Rùa biển là sứ giả của biển cả — và trong truyện này, lòng tốt với một con rùa đã mở ra cả một thế giới thần tiên.

🌍 Liên hệ đa văn hóa (M7 — Lạc cõi tiên, mất thời gian): Ba năm dưới Long Cung bằng ba trăm năm trần gian. Mô-típ này lặp lại khắp thế giới: Rip Van Winkle (Mỹ) ngủ một giấc trên núi mà tỉnh dậy đã hai mươi năm; Từ Thức, Lưu–Nguyễn (Việt/Trung) lạc động tiên, khi về thì mấy đời người đã qua. Vì sao con người ở đâu cũng sợ điều này — rằng hạnh phúc quá đẹp thường đi kèm cái giá của thời gian? Và nếu là bạn, bạn có mở chiếc hộp tamatebako không?