Khi Izanagi (đọc: I-da-na-gi) tắm gội bên sông để rửa sạch ô uế của cõi chết, ba vị thần vĩ đại nhất đã ra đời.

Chàng rửa mắt trái — và Amaterasu (đọc: A-ma-tê-ra-sư) hiện ra, nữ thần Mặt Trời, rực rỡ tới mức cả trời đất sáng bừng. Chàng rửa mắt phải — và Tsukuyomi (đọc: Tsư-cư-y-ô-mi), thần Mặt Trăng, hiện ra dịu dàng lạnh lẽo. Chàng rửa mũi — và Susanoo (đọc: Sư-sa-nô-ô), thần Bão Tố, hiện ra ầm ầm như sấm.

Izanagi vui mừng khôn xiết. Chàng trao cho Amaterasu quyền cai quản cõi trời cao Takamagahara, giao Tsukuyomi cai quản đêm, và giao Susanoo cai quản biển cả.

Amaterasu lên trời, và ánh sáng của nàng trải khắp muôn cõi. Nhưng người em Susanoo thì không chịu yên. Chàng gào khóc đòi xuống cõi Yomi tìm mẹ Izanami, làm biển động và cây cối héo khô. Trước khi bị cha đuổi đi, Susanoo xin lên trời chào tạm biệt chị.

Amaterasu nghi ngờ. Đứa em ngỗ nghịch này lên trời làm gì? Nàng mặc giáp, đeo cung, bới tóc lên như một chiến binh, sẵn sàng nghênh chiến.

Susanoo phân trần rằng mình không có ý xấu. Để chứng minh lòng thành, hai chị em cùng thề nguyện và sinh ra các vị thần con từ kiếm và ngọc của nhau. Susanoo tuyên bố mình đã thắng, đã chứng tỏ được lòng trong sạch.

Nhưng rồi cơn hân hoan thắng cuộc khiến chàng hóa cuồng. Susanoo bắt đầu phá phách khắp cõi trời. Chàng phá bờ ruộng của chị, lấp các mương nước. Chàng ném phân bẩn khắp cung điện thiêng. Tệ nhất, chàng lột da một con ngựa rồi ném xác nó qua mái nhà dệt, làm một nữ thần đang dệt vải hoảng sợ mà thiệt mạng.

Amaterasu kinh hãi và đau lòng. Người em nàng đã đi quá xa. Buồn tủi và sợ hãi, nàng bỏ đi. Nàng bước vào một cái hang đá lớn tên Ama-no-Iwato — "Cửa Đá Nhà Trời" — rồi lăn một tảng đá khổng lồ bịt kín cửa hang, tự giam mình trong đó.

Và cả thế giới chìm vào bóng tối.

Mặt Trời đã tắt. Bầu trời đen kịt. Đồng ruộng không còn nắng, cây cối ngừng lớn. Trong bóng tối vô tận ấy, muôn vàn tà ma trỗi dậy, ồn ào như đàn ruồi mùa hè. Tai họa nổ ra khắp nơi. Không có Amaterasu, thế gian sẽ chết dần.

Tám triệu kami hoảng loạn. Họ kéo nhau tới lòng sông Trời để họp bàn. Làm sao dụ nữ thần Mặt Trời ra khỏi hang?

Một vị thần khôn ngoan bày kế. Họ chuẩn bị đủ thứ. Họ tìm những con gà trống biết gáy gọi bình minh, cho đứng gáy vang trước cửa hang. Họ nhờ thợ rèn thần đúc một tấm gương đồng sáng loáng — tấm gương Yata-no-Kagami. Họ xâu một chuỗi ngọc cong magatama tuyệt đẹp. Cả gương và ngọc, họ treo lên cành một cây thiêng dựng ngay trước cửa hang.

Rồi nữ thần Ame-no-Uzume (đọc: A-mê nô U-dư-mê), thần của vũ điệu và bình minh, bước ra. Nàng lật úp một cái thùng gỗ làm sàn nhảy, giẫm chân lên đó thình thịch cho vang như trống. Rồi nàng bắt đầu múa.

Nàng múa mỗi lúc một cuồng nhiệt, mỗi lúc một buồn cười, cho tới khi tuột cả xống áo. Cả tám triệu kami đứng xem ôm bụng cười vang. Tiếng cười của họ rung chuyển cả cõi trời, dội ầm ầm như sấm mùa xuân.

Trong hang tối, Amaterasu nghe thấy. Nàng ngạc nhiên. Nàng đã trốn đi, thế giới lẽ ra phải tối tăm sầu thảm — vậy sao bên ngoài lại có tiếng cười rộn rã đến thế? Ai vui đến vậy trong lúc Mặt Trời vắng bóng?

Tò mò, nàng hé tảng đá ra một khe nhỏ, và gọi vọng ra: "Ta trốn ở đây, đáng lẽ trời đất phải tối tăm. Sao các người lại cười đùa vui vẻ thế kia?"

Ame-no-Uzume nhanh trí đáp: "Chúng tôi vui mừng vì đã tìm được một vị thần còn cao quý và sáng láng hơn cả ngài!"

Vừa nói, nàng vừa nghiêng tấm gương đồng về phía khe hang.

Amaterasu ghé mắt nhìn. Trong tấm gương, nàng thấy một khuôn mặt rạng rỡ chói lòa đang nhìn lại mình. Nàng chưa từng thấy chính mình bao giờ, nên tưởng đó là vị thần mới kia. Nàng sững sờ, hé cửa rộng thêm để nhìn cho rõ.

Đúng khoảnh khắc ấy, một vị thần lực lưỡng nấp bên cửa hang liền chộp lấy tay nàng, kéo mạnh nàng ra ngoài. Một vị thần khác lập tức căng một sợi dây thừng thiêng chắn ngang cửa hang phía sau lưng nàng, không cho nàng lui vào nữa.

"Xin ngài đừng trốn nữa," các thần khẩn cầu. "Thế gian không thể thiếu ánh sáng của ngài."

Amaterasu bước hẳn ra. Và ánh sáng của nàng lại tràn ngập trời đất. Bóng tối tan biến. Lũ tà ma tháo chạy. Cây cối vươn mình đón nắng, chim chóc hót vang, đồng ruộng lại xanh.

Còn Susanoo, kẻ gây ra tất cả, bị các thần phạt nặng. Họ cắt râu tóc, tịch thu của cải, rồi đuổi chàng ra khỏi cõi trời, đày xuống mặt đất.

Chàng đi xuống, mang theo cơn giông tố. Nhưng nơi hạ giới ấy, một con quái vật tám đầu đang chờ chàng — và chính ở đó, kẻ ngỗ nghịch bị ruồng bỏ sẽ trở thành một anh hùng.

🕸️ Bản đồ quan hệ (M1): Ba chị em Amaterasu (Mặt Trời), Tsukuyomi (Mặt Trăng) và Susanoo (Bão Tố) đều sinh ra từ khuôn mặt Izanagi. Cả ba đều dính vào những cuộc "chia lìa": Tsukuyomi khiến ngày tách khỏi đêm, còn Susanoo khiến Mặt Trời trốn vào hang. Thử tưởng tượng cây phả hệ ấy — ánh sáng, bóng đêm và cơn bão, ba anh em ruột không ở yên bên nhau được.

💡 Ý nghĩa: Người Nhật tin rằng tấm gương dụ Amaterasu ra khỏi hang chính là một trong Tam Chủng Thần Khí — ba báu vật thiêng của Hoàng gia. Và điều cứu cả thế giới khỏi bóng tối, hóa ra, lại là một tiếng cười.