Ở thành Uruk(1) có một bức tường thành dài đến mức đi hết một vòng phải mất cả buổi. Người dựng nên nó là vua Gilgamesh(2) — một con người kỳ lạ: hai phần là thần, một phần là người. Không ai mạnh bằng chàng. Không ai đẹp bằng chàng. Và cũng không ai kiêu ngạo bằng chàng.

Gilgamesh mạnh, nhưng chàng dùng sức mạnh ấy để đè nén chính dân mình. Chàng bắt trai tráng Uruk vật lộn với chàng suốt ngày cho đến kiệt sức. Chàng đòi hỏi vô độ, không để một gia đình nào được yên. Dân thành khổ sở, nhưng chẳng ai dám chống lại một ông vua nửa thần.

Cuối cùng, họ chỉ còn biết ngước lên trời mà than: "Hỡi các thần, các ngài đã tạo ra Gilgamesh mạnh mẽ này. Xin hãy tạo ra một kẻ ngang sức với chàng, để chàng có đối thủ mà bận tâm, cho dân Uruk được nghỉ."

Lời than thấu tới thiên đình.

Nữ thần Aruru — vị thần từng nặn ra loài người — nghe thấu. Bà rửa tay, bốc một nắm đất sét, nhổ nước bọt vào, rồi nặn thành hình. Bà thả nó xuống nơi hoang dã.

Thế là Enkidu(3) ra đời.

Enkidu không giống người thành thị. Thân chàng phủ đầy lông. Tóc dài như tóc đàn bà, rậm như lúa. Chàng không biết mặc áo, không biết bánh mì, không biết rượu. Chàng sống giữa bầy thú, ăn cỏ với linh dương, uống nước bên hồ cùng muông thú. Chàng khỏe như cả một đàn dã thú gộp lại.

Một người thợ săn ra đồng, bắt gặp Enkidu bên hồ nước. Anh sợ đến tái mặt. Ngày nào Enkidu cũng lấp hố bẫy anh đào, giật bung lưới anh giăng, thả hết thú anh săn được. Người thợ săn về mách cha. Cha bảo: "Con hãy lên thành Uruk kể với vua Gilgamesh. Chỉ có sức mạnh của vua mới thu phục nổi con người hoang dã kia."

Nghe chuyện, Gilgamesh nghĩ ra một cách không dùng đến gươm giáo. Chàng cho một nữ tư tế thông tuệ tên Shamhat(4) đi theo người thợ săn ra hồ nước.

"Hãy chờ ở đó," Gilgamesh dặn. "Khi người hoang dã tới uống nước, nàng hãy cho chàng biết đến hơi ấm và cách sống của loài người. Bầy thú sẽ xa lánh chàng, và chàng sẽ tìm về với chúng ta."

Shamhat chờ bên hồ. Enkidu dẫn bầy thú tới. Nàng cất tiếng nói dịu dàng, mời chàng ngồi xuống, trò chuyện. Suốt bảy ngày, Shamhat ở bên Enkidu, dạy chàng những điều của con người — tiếng nói, cử chỉ, sự dịu dàng.

Đến khi Enkidu quay lại tìm bầy thú, đàn linh dương thấy chàng liền hoảng sợ bỏ chạy. Chàng đuổi theo, nhưng đôi chân đã không còn nhanh như trước. Thân thể chàng yếu đi, mà tâm trí thì mở ra. Chàng đã không còn là thú nữa. Chàng đã thành người.

Enkidu buồn bã quay lại ngồi bên Shamhat. Nàng cười: "Enkidu, chàng đã khôn ngoan như một vị thần. Sao còn muốn chạy hoang với muông thú? Hãy để ta đưa chàng về Uruk, tới ngôi đền cao, tới nơi có vua Gilgamesh dũng mãnh."

Nghe đến tên Gilgamesh, ánh mắt Enkidu lóe lên. "Ta muốn gặp con người ấy," chàng nói. "Ta nghe nói hắn ức hiếp dân thành. Ta sẽ tới thách hắn. Ta sẽ cho hắn biết trên đời còn có kẻ mạnh."

Trong khi ấy, ở Uruk, Gilgamesh trằn trọc vì hai giấc mộng lạ.

Chàng mơ thấy một khối đá thiên thạch từ trời rơi xuống, nặng đến mức cả thành không nhấc nổi, mà chàng lại yêu quý nó như yêu một người bạn. Chàng mơ thấy một chiếc rìu đặt giữa phố, và chàng cũng ôm lấy nó, quý nó vô cùng.

Gilgamesh đem mộng kể cho mẹ — nữ thần bò khôn ngoan Ninsun(5). Bà mỉm cười giải mộng:

"Con của mẹ, khối đá và chiếc rìu ấy là một người. Một người bạn mạnh mẽ sắp đến với con. Kẻ ấy sinh ra nơi hoang dã, khỏe như đá trời. Con sẽ yêu quý người ấy như yêu một người vợ, và người ấy sẽ không bao giờ bỏ rơi con. Đó là điềm lành."

Gilgamesh nghe mà lòng nôn nao. Chàng chưa từng có một người bạn ngang hàng. Cả đời, chàng chỉ có kẻ dưới và kẻ sợ chàng.

Ngày ấy đến. Uruk có tiệc cưới, và theo lệ tàn bạo, Gilgamesh định xông vào nhà tân hôn trước cả chú rể. Chàng nghênh ngang bước tới cửa.

Nhưng có một bóng người to lớn đứng chắn giữa lối. Đó là Enkidu.

"Ngươi không được vào," Enkidu nói, chống chân xuống đất như trồng cây cột. "Ta đến để chặn ngươi."

Gilgamesh chưa từng bị ai chặn đường. Chàng nổi giận. Hai người lao vào nhau.

Đó là một trận vật kinh thiên động địa. Họ ghì nhau, khung cửa vỡ, tường rung, cả con phố nứt dưới chân. Hai thân thể mạnh nhất thế gian quần thảo, không ai chịu buông. Dân Uruk đổ ra xem, vừa sợ vừa nín thở.

Cuối cùng, Gilgamesh gồng hết sức, quật được một chân xuống đất, ghìm Enkidu lại. Cơn thịnh nộ trong chàng dịu xuống. Chàng nhìn kẻ vừa dám chống mình — và lần đầu tiên, chàng thấy một người xứng đáng.

Enkidu thở dốc, rồi cất tiếng, không còn thù địch: "Trên đời chỉ có một mình ngươi mạnh đến thế. Mẹ ngươi sinh ra ngươi để làm vua, và ngươi xứng làm vua thật."

Gilgamesh đỡ Enkidu dậy. Họ nhìn nhau, và bật cười. Rồi họ ôm chầm lấy nhau, hôn lên má nhau như hai anh em thất lạc vừa tìm được.

Từ giây phút ấy, bạo chúa Uruk có một người bạn. Và người bạn ấy sẽ thay đổi cả cuộc đời chàng.

Nhưng hai kẻ mạnh nhất thế gian, khi đứng cạnh nhau, lại chẳng chịu ngồi yên. Họ bắt đầu mơ tới những chiến công lớn — những chiến công mà lẽ ra con người không nên chạm tới.

(1) Uruk (U-rúc): thành-quốc cổ ở Lưỡng Hà, kinh đô của Gilgamesh.

(2) Gilgamesh (Ghinh-ga-mét): vua Uruk, hai phần thần một phần người.

(3) Enkidu (En-ki-đu): người hoang dã do nữ thần Aruru nặn từ đất sét.

(4) Shamhat (Sam-hát): nữ tư tế đưa Enkidu về với loài người.

(5) Ninsun (Nin-sun): nữ thần bò, mẹ của Gilgamesh, giỏi giải mộng.

🎙️ Live Story (M8): Đây là Nhịp 1 và 2 của Sử thi Gilgamesh. Nếu bạn là dân Uruk khốn khổ, bạn cầu thần trừng phạt vua, hay chờ một đối thủ ngang sức xuất hiện? Và khi hai kẻ mạnh nhất gặp nhau — họ nên thành kẻ thù, hay thành anh em?

💬 Người hoang dã Enkidu được "thuần hóa" để thành người. Bạn nghĩ điều gì khiến một sinh vật trở thành "con người" thật sự — sức mạnh, hay khả năng yêu thương và kết bạn?