Ở một vùng núi non xanh biếc từng sống một tiên nữ tên Echo (đọc "E-cô"). Nàng xinh đẹp, vui tươi, và có một điểm đặc biệt: nàng nói rất nhiều, rất duyên. Echo yêu thích những câu chuyện, và nàng luôn là người nói lời sau cùng trong mọi cuộc trò chuyện.

Nhưng chính cái tài ăn nói ấy đã đẩy nàng vào tai họa. Nữ hoàng Hera (đọc "Hê-ra") một lần đi tìm chồng mình là thần Zeus, nghi ngờ ngài đang vui đùa với các tiên nữ trên núi. Echo, để giúp các bạn tiên nữ có thời gian lẩn trốn, đã níu chân Hera bằng những câu chuyện dài bất tận, huyên thuyên không dứt để đánh lạc hướng nữ hoàng.

Khi Hera nhận ra mình bị đánh lừa, bà nổi cơn thịnh nộ và giáng xuống Echo một lời nguyền cay nghiệt:

"Ngươi đã dùng cái lưỡi để lừa ta. Vậy từ nay, ngươi sẽ mất khả năng tự mình cất lời. Ngươi sẽ không bao giờ nói được điều mình muốn nói nữa. Ngươi chỉ có thể lặp lại những lời cuối cùng của người khác — không hơn."

Từ đó, Echo tội nghiệp không còn tự nói được câu nào của riêng mình. Nàng chỉ có thể nhại lại tiếng vọng cuối cùng của những gì người ta vừa thốt ra. (Và đó cũng là lý do ngày nay ta gọi tiếng vang dội lại trong hang núi là "echo".)

Một ngày kia, trong khu rừng ấy xuất hiện một chàng trai trẻ tên Narcissus (đọc "Nác-xít-xốt"). Chàng đẹp đến mức khó tin — đẹp hơn mọi chàng trai, hơn cả nhiều vị thần. Ai gặp chàng cũng phải ngoái nhìn. Bao nhiêu thiếu nữ và tiên nữ đã đem lòng si mê chàng.

Nhưng Narcissus có một tật xấu: chàng vô cùng kiêu ngạo và lạnh lùng. Chàng khinh thường tất cả những ai yêu mình. Chàng cho rằng không một ai xứng đáng với vẻ đẹp của chàng. Hết người này đến người khác tỏ tình, và chàng lạnh lùng cự tuyệt tất cả, khiến bao trái tim tan vỡ.

Ngày hôm ấy, khi Narcissus đi săn trong rừng, Echo trông thấy chàng. Và cũng như bao người khác, nàng lập tức yêu chàng say đắm. Nàng lặng lẽ đi theo sau, khao khát được gọi tên chàng, được nói với chàng rằng nàng yêu chàng biết bao. Nhưng nàng không thể. Lời nguyền của Hera trói chặt lấy nàng. Nàng chỉ có thể chờ chàng lên tiếng trước.

Narcissus, đi lạc khỏi bạn săn, cất tiếng gọi vọng vào rừng:

"Có ai ở đây không?"

Echo mừng rỡ, vội lặp lại lời cuối: "Ở đây! Ở đây!"

Narcissus ngạc nhiên nhìn quanh, không thấy ai. "Lại đây!" chàng gọi.

"Lại đây! Lại đây!" Echo đáp, rồi từ sau lùm cây, nàng chạy ùa ra, dang tay muốn ôm lấy chàng.

Nhưng Narcissus kiêu ngạo giật lùi lại, mặt đầy ghê tởm. "Bỏ tay ra!" chàng quát. "Ta thà chết còn hơn để ngươi chạm vào ta!"

Trái tim Echo tan nát. Nàng chỉ còn biết thều thào lặp lại: "...chạm vào ta... chạm vào ta..." rồi lủi vào rừng sâu, xấu hổ và đau đớn.

Từ đó, Echo sống lẩn khuất trong các hang động và khe núi, héo hon vì tình yêu không được đáp lại. Nàng gầy mòn dần, thân xác tiều tụy đi, cho tới khi chỉ còn lại xương. Rồi ngay cả xương cũng hóa thành đá. Cuối cùng, chỉ còn lại giọng nói của nàng. Và cho tới tận ngày nay, giọng nói ấy vẫn còn quanh quẩn nơi núi rừng, hang động — mỗi khi ta cất tiếng gọi, nàng lại lặp lại lời cuối cùng của ta. Đó chính là tiếng vọng.

Nhưng câu chuyện chưa kết thúc, bởi sự tàn nhẫn của Narcissus không thể cứ mãi không bị trừng phạt.

Một trong những người bị Narcissus cự tuyệt đã cầu khẩn nữ thần báo ứng Nemesis (đọc "Nê-mê-xít"): "Xin hãy khiến cho Narcissus một ngày kia cũng phải yêu một người — mà không bao giờ có được người ấy, để hắn nếm mùi đau khổ mà hắn đã gây ra cho bao kẻ khác."

Nemesis nghe lời cầu ấy, và ra tay.

Một ngày nắng, Narcissus đi săn mệt lả, khát khô cổ. Chàng tìm đến một hồ nước trong vắt giữa rừng — mặt hồ phẳng lặng như gương, chưa từng bị khuấy động. Chàng quỳ xuống bên bờ, cúi người để uống nước.

Và ngay khoảnh khắc ấy, chàng nhìn thấy một khuôn mặt dưới làn nước.

Đó là một chàng trai đẹp đẽ đến kinh ngạc — đôi mắt sáng, mái tóc mềm, gương mặt hoàn mỹ. Narcissus lập tức đắm đuối. Chàng — kẻ chưa từng yêu ai — giờ đã yêu, yêu điên cuồng cái gương mặt tuyệt mỹ dưới hồ. Chàng không hề biết rằng đó chính là hình phản chiếu của bản thân mình.

Narcissus cúi xuống định hôn khuôn mặt ấy — nhưng mặt nước gợn lên, hình ảnh tan biến. Chàng đưa tay ra ôm — chỉ chạm phải làn nước lạnh, và bóng hình vỡ vụn. Mỗi lần chàng với tới, "người kia" cũng với lên đón chàng; nhưng vừa chạm vào là biến mất. Chàng khóc, và "người kia" cũng khóc theo.

Narcissus không thể rời khỏi bờ hồ. Chàng nằm đó, mê mải ngắm nhìn cái bóng của chính mình, khao khát một tình yêu không bao giờ có thể chạm tới. Chàng quên ăn, quên uống, quên cả thời gian. "Vì sao ta không thể có được ngươi?" chàng thổn thức với hình bóng dưới nước. "Ta yêu ngươi, mà mỗi lần ta lại gần, ngươi lại trốn ta..."

Chàng dần hiểu ra sự thật cay đắng: người chàng yêu chính là bản thân chàng — và đó là một tình yêu không bao giờ có thể thành. Nhưng dù đã hiểu, chàng vẫn không thể dứt ra được. Chàng cứ nằm bên hồ, tàn tạ dần, héo hon vì chính vẻ đẹp của mình — đúng như bao người từng héo hon vì chàng.

Cuối cùng, Narcissus kiệt sức và trút hơi thở cuối cùng bên bờ hồ, mắt vẫn đăm đắm nhìn cái bóng của mình. Người ta kể rằng ngay cả khi hồn chàng đã sang bên kia thế giới, xuống dòng sông âm phủ, chàng vẫn cúi xuống ngắm mình dưới mặt nước.

Nơi chàng nằm xuống, các tiên nữ đến tìm để chôn cất, nhưng thi thể chàng đã biến mất. Thay vào đó, mọc lên một loài hoa xinh đẹp — cánh trắng, nhụy vàng, cúi đầu soi mình xuống mặt nước. Người ta đặt tên loài hoa ấy theo tên chàng: hoa thủy tiên (narcissus). Và cho tới nay, những đóa thủy tiên vẫn thường mọc bên bờ nước, mãi mãi cúi đầu ngắm nhìn bóng mình.

Liên hệ đa văn hóa & bài học (M7): Từ cái tên Narcissus, ngày nay ta có từ "narcissism" — chứng tự yêu bản thân thái quá. Câu chuyện đôi này gói hai bi kịch: Echo yêu người khác đến mức đánh mất chính mình, còn Narcissus yêu chính mình đến mức chẳng còn ai khác. Cả hai đều tan biến — một thành tiếng vọng, một thành đóa hoa. Theo bạn, giữa "quên mình vì người khác" và "chỉ biết có mình", đâu là ranh giới của một tình yêu lành mạnh? Và trong thời đại mà ai cũng soi mình qua màn hình mỗi ngày, bài học của Narcissus có còn đúng không?