Ở kinh thành Ayodhya (đọc "A-dốt-đi-a") có một hoàng tử mà cả vương quốc yêu quý: Rama.

Chàng là con cả của vua Dasharatha, dũng cảm, công chính, hiếu thảo — mẫu mực của mọi đức hạnh. Điều mà không ai ở Ayodhya biết là Rama chính là avatar thứ bảy của Vishnu, giáng thế mang hình người để diệt một thế lực bóng tối mà thần linh không trực tiếp trừ được.

Rama cưới Sita (đọc "Xi-ta"), công chúa xứ Mithila. Nàng dịu dàng, kiên trinh, và cũng là một hóa thân trần gian của nữ thần Lakshmi. Hai người yêu nhau sâu đậm. Bên cạnh Rama luôn có người em trai tận tụy Lakshmana (đọc "Lắc-sma-na"), người nguyện đi theo anh tới bất cứ đâu.

Khi vua Dasharatha già yếu, ông quyết định truyền ngôi cho Rama. Cả kinh thành hân hoan chuẩn bị lễ đăng quang.

Nhưng đúng đêm trước ngày trọng đại, bi kịch ập tới.

Một bà thứ phi của vua, hoàng hậu Kaikeyi, bị một nữ tì gian xảo xúi giục. Bà nhớ lại: xưa vua từng nợ bà hai điều ước. Bà tới đòi vua trả. Điều thứ nhất: đưa con trai bà lên ngôi thay Rama. Điều thứ hai: đày Rama vào rừng sâu mười bốn năm.

Vua Dasharatha chết lặng. Ông yêu Rama hơn cả tính mạng. Nhưng ông đã hứa, và một lời hứa của bậc quân vương không thể nuốt lời — dharma buộc ông phải giữ. Trái tim ông tan nát.

Khi hay tin, Rama không hề oán giận. Chàng bình thản nói: "Nếu đó là lời hứa của phụ vương, con sẽ đi. Giữ cho lời hứa của cha được vẹn toàn cũng là bổn phận của con."

Đây là điều làm nên Rama. Ngôi báu đã trong tầm tay, chàng buông bỏ không một tiếng than, chỉ để cha mình không mang tiếng thất tín. Với chàng, dharma — làm điều đúng — quý hơn cả vương quyền.

Sita nhất quyết đi theo chồng. "Chỗ của vợ là bên chồng, dù trong cung vàng hay rừng thẳm." Lakshmana cũng bỏ lại mọi vinh hoa, xin theo hầu anh chị. Ba người khoác áo vải thô, rời kinh thành trong tiếng khóc của muôn dân. Vua Dasharatha vì quá đau buồn mà qua đời không lâu sau đó.

Suốt nhiều năm, ba người sống trong rừng sâu Dandaka. Họ dựng lều lá, hái quả, và giúp các hiền nhân trừ những con quỷ Rakshasa quấy phá. Cuộc sống thanh bần mà an yên.

Cho tới ngày định mệnh.

Xa nơi ấy, trên hòn đảo Lanka giữa biển, ngự trị một vua quỷ khét tiếng: Ravana (đọc "Ra-va-na"). Hắn có mười cái đầu và hai mươi cánh tay, học rộng, pháp thuật cao cường, thống trị cả một đế quốc Rakshasa. Nhưng lòng hắn ngập kiêu ngạo và dục vọng.

Em gái Ravana lang thang trong rừng, gặp Rama và Lakshmana, sinh lòng si mê rồi bị hai chàng cự tuyệt. Nhục nhã, ả về mách anh, lại kể rằng Sita đẹp tuyệt trần. Ravana lập tức nổi lòng tà. Hắn quyết cướp Sita về làm của riêng.

Ravana bày một cái bẫy tinh vi. Hắn sai một con quỷ hóa thành con nai vàng tuyệt đẹp, lông ánh như kim tuyến, nhởn nhơ trước lều. Sita mê mẩn, xin Rama bắt con nai về cho nàng.

Rama đuổi theo nai vào rừng sâu. Con nai ma quái dẫn chàng đi mãi, rồi bất ngờ cất tiếng kêu cứu bằng đúng giọng Rama: "Lakshmana ơi! Cứu anh!"

Nghe tiếng ấy vọng về, Sita hoảng hốt, giục Lakshmana đi cứu anh. Lakshmana biết đó là mưu kế, chần chừ vì đã hứa bảo vệ Sita. Nhưng Sita nóng ruột trách móc, nên chàng đành đi — trước khi đi, chàng vạch một vòng tròn phép quanh lều, dặn Sita: "Chị đừng bước ra khỏi vòng này, sẽ được an toàn."

Sita ở lại một mình trong vòng tròn.

Chỉ chờ có thế, Ravana hóa thành một nhà tu khổ hạnh già, tới trước lều xin bố thí. Theo phép hiếu khách, Sita không thể từ chối người tu hành. Khi nàng vừa bước qua vạch vòng tròn để dâng thức ăn — Ravana lập tức hiện nguyên hình quỷ mười đầu, quắp lấy nàng, bay vút lên trời trên cỗ xe thần.

Sita gào khóc, vùng vẫy. Trên đường bay, nàng kịp cởi đồ trang sức, ném rơi vãi xuống đất làm dấu, hy vọng Rama sẽ lần theo. Một con chim thần già thấy cảnh cướp người, lao tới cứu nàng, chiến đấu với Ravana nhưng bị chém trọng thương, rơi xuống đất thoi thóp.

Ravana mang Sita về giam trong một vườn cây ở Lanka. Hắn dụ dỗ, đe dọa đủ điều, nhưng Sita một mực cự tuyệt, lòng chỉ hướng về Rama.

Khi Rama và Lakshmana quay về lều, chỉ còn căn lều trống không.

Nỗi đau xé lòng Rama. Chàng chạy khắp rừng gọi tên vợ. Rồi hai anh em lần theo dấu vết, gặp con chim thần đang hấp hối. Trước khi tắt thở, nó kịp nói: Sita bị Ravana bắt, mang về hướng nam, về đảo Lanka.

Rama nắm chặt cây cung. Một hành trình dài bắt đầu — hành trình vượt cả một đại lục và một đại dương, để giành lại người vợ hiền và để hoàn thành sứ mệnh mà chàng đã sinh ra để làm.

Nhưng Lanka ở tận bên kia biển. Và một mình hai anh em thì làm sao vượt biển, làm sao chống lại cả một đế quốc quỷ?

M3 — "Nếu là bạn?": Khi hoàng hậu Kaikeyi đòi đày Rama, chàng có thể chống lại — chàng được cả quân đội và muôn dân ủng hộ. Nhưng chàng chọn ra đi để giữ lời hứa của cha. Nếu là Rama, bạn sẽ tuân lệnh lưu đày, hay giành lấy ngôi báu vốn thuộc về mình? Mỗi lựa chọn nói lên một quan niệm khác nhau về "điều đúng".

M1 — Bản đồ quan hệ: Đây là lúc các nhân vật Ramayana bước lên sân khấu — Rama, Sita, Lakshmana, Ravana. Hãy ghi nhớ mối dây giữa họ; ba tale Ramayana sẽ dệt chúng chặt lại.