Trong một cái ao nọ có con rùa nổi tiếng khắp vùng. Không phải vì nó khôn. Vì nó nói nhiều.

Rùa nói từ sáng tới tối. Nói với cá, nói với ếch, nói với cả đám bèo trôi. Ai đi ngang cũng bị nó giữ lại kể chuyện, mà toàn chuyện về chính nó.

Rồi mùa hạn tới. Nước ao rút dần, đáy ao nứt nẻ. Rùa hoảng.

Hai con cò vốn quen bay qua ao ấy thấy vậy thì thương.

"Chị Rùa ơi, ao sắp cạn rồi. Bên kia núi có cái hồ lớn, quanh năm đầy nước. Chúng tôi bay được, còn chị thì..."

"Thì tôi bò," Rùa thở dài. "Bò tới đó chắc sang năm mới tới."

Một con cò nghĩ ngợi, rồi reo lên: "Có cách! Chúng tôi sẽ ngậm hai đầu một cành cây. Chị cắn chặt vào giữa cành. Chúng tôi bay, chị theo lên trời."

Rùa mừng rỡ. Nhưng con cò kia dặn thêm, giọng nghiêm:

"Chỉ một điều thôi, chị nhớ cho kỹ: suốt đường bay, chị tuyệt đối không được mở miệng. Mở miệng ra là rơi."

"Ôi dào, chuyện nhỏ," Rùa gật đầu lia lịa. "Tôi im được chứ."

Thế là chúng lên đường. Hai con cò ngậm hai đầu cành cây, Rùa cắn chặt khúc giữa. Cành cây nhấc bổng khỏi mặt đất. Rùa bay!

Bên dưới, ao hồ, ruộng đồng, mái nhà cứ nhỏ dần lại. Rùa sung sướng đến run cả mai.

Nhưng rồi họ bay ngang một ngôi làng.

Người trong làng ngẩng lên, chỉ trỏ, kêu ầm ĩ:

"Ơ kìa! Hai con cò khiêng một con rùa!"

"Kỳ quái chưa! Rùa mà biết bay!"

"Chắc hai con cò khôn lắm mới nghĩ ra trò này!"

Rùa nghe tới câu cuối thì cứng cả người. Cò khôn? Cò nào khôn? Ý này là ý của ta hay của chúng nó?

Nó cố nhịn. Nhịn được vài nhịp cánh.

Rồi cái tật cả đời không bỏ được trào lên. Rùa há miệng, gào xuống:

"Không phải! Là do TA—"

Chữ "ta" chưa kịp ra khỏi miệng thì Rùa đã rời cành cây.

Nó rơi thẳng xuống đất, giữa tiếng ồ à của cả làng. Cái mai dày đến mấy cũng chẳng đỡ nổi một cú rơi từ trời cao.

Hai con cò lượn một vòng, nhìn xuống, rồi lặng lẽ bay đi. Chúng đã dặn rồi. Dặn rất kỹ.

Bài học: Không biết giữ miệng thì tự chuốc họa vào thân. Người ta thường không chết vì kẻ thù, mà chết vì cái tật muốn nói cho bằng được — nhất là nói để khoe mình.

🎯 Đố vui (M6): Rùa rơi vì lý do gì? (a) cành cây gãy · (b) cò mỏi mỏ thả ra · (c) Rùa mở miệng cãi lại dân làng để giành công. — Chỉ một câu nói mà mất cả mạng.

🌍 Đường vòng quanh thế giới (M7): Truyện này gốc ở Panchatantra của Ấn Độ (chuyên đề C2), theo các nhà buôn đi sang Ba Tư, Ả Rập, rồi tới Pháp, và được La Fontaine kể lại thành bài thơ "La Tortue et les deux Canards" — trong bản Pháp, hai con cò thành hai con vịt. Một con rùa nói nhiều mà đi được nửa vòng trái đất!

💬 Suy ngẫm: Người Việt có câu "Họa từ miệng mà ra". Bạn đã bao giờ ước rút lại một câu vừa nói chưa?