Hai quả núi chắn ngay trước cửa nhà.

Thái Hành và Vương Ốc. Mỗi quả vuông bảy trăm dặm, cao vạn nhận. Nhà Ngu Công ở phía bắc núi. Đi đâu cũng phải vòng, vòng rất xa, vòng cả đời.

Ngu Công năm ấy đã gần chín mươi tuổi.

Một hôm ông họp cả nhà lại.

"Ta với các ngươi dốc sức san phẳng chỗ hiểm này, để mở một lối thẳng sang phía nam Dự Châu, tới tận bờ nam sông Hán. Được không?"

Cả nhà đồng ý.

Chỉ có bà vợ hỏi một câu rất thực tế.

"Sức ông thì đến cái gò con cũng chưa bạt nổi, nói gì tới Thái Hành với Vương Ốc. Mà đất đá đào lên thì đổ vào đâu?"

Mọi người đáp: đổ ra bờ biển Bột Hải.

Thế là đi.

Ngu Công dẫn con cháu, ba người gánh được. Đục đá, đào đất, xúc vào sọt, gánh ra biển Bột Hải. Từ nhà ra tới biển, đi và về mất một mùa đông một mùa hè mới xong một chuyến.

Nhà hàng xóm có bà góa, đứa con mới thay răng sữa, cũng nhảy chân sáo chạy theo giúp.

Bên bờ sông Hà có ông Trí Tẩu — cái tên nghĩa là "ông già khôn". Ông này cười, ngăn Ngu Công lại.

"Ông thật quá đỗi không sáng suốt. Với chút sức tàn tuổi già của ông, đến một ngọn cỏ trên núi cũng chưa nhổ nổi, thì làm được gì với ngần ấy đất đá?"

Ngu Công thở dài.

"Cái lòng ông cứng quá, cứng đến mức không mở ra được. Còn không bằng đứa bé con nhà bà góa kia."

Rồi ông nói tiếp, và đây là chỗ cả truyện dồn vào.

"Ta chết đi thì còn có con. Con sinh ra cháu, cháu lại sinh con. Con ấy lại có con, con ấy lại có cháu. Con con cháu cháu, không bao giờ dứt."

"Còn núi thì không cao thêm được nữa."

"Lo gì mà không san phẳng?"

Trí Tẩu không đáp lại được câu nào.

Sách chép rằng vị thần cầm rắn nghe chuyện thì sợ Ngu Công đào mãi không thôi, bèn tâu lên Thượng Đế. Thượng Đế cảm cái lòng thành ấy, sai hai người con của thần Khoa Nga xuống cõng hai quả núi đi — một quả đặt về phía đông, một quả đặt về phía nam.

Từ đó, từ phía nam Kí Châu tới bờ nam sông Hán, không còn gì chắn đường nữa.

Điều đáng để ý: ông già bị gọi là Ngu — ngu dốt. Ông hàng xóm chê ông thì tên là Trí — khôn ngoan. Người xưa đặt tên như thế không phải vô tình.

Ngẫm: Trí Tẩu tính sai chỗ nào? Ông không tính sai sức của Ngu Công — chỗ ấy ông đúng hoàn toàn. Ông chỉ quên rằng Ngu Công không tính bằng một đời người.

Góc tương tác: Người Việt dùng "Ngu Công dời núi" để khen sự kiên trì. Nhưng ở truyện khác trong kho này (13 — Ôm cây đợi thỏ), người bám vào một việc suốt đời lại bị chê là ngu thật. Theo bạn, ranh giới nằm ở đâu: ở việc núi không cao thêm được, hay ở việc có con cháu nối tiếp, hay ở một điều gì khác nữa?