Nước Kỷ có một người lo trời sập.

Không phải lo thoáng qua rồi thôi. Anh ta lo đến mức bỏ ăn, bỏ ngủ — vì nghĩ nếu trời rơi xuống, đất lún xuống, thì thân này biết gửi vào đâu.

Có người thương anh ta, tìm đến để gỡ cho anh ta cái lo ấy.

Người ấy nói:

"Trời chỉ là khí chồng chất lại thôi. Chỗ nào mà chẳng có khí? Anh co duỗi, hít thở — cả ngày anh sống ở trong trời. Sao còn lo trời rơi?"

Người nước Kỷ hỏi lại:

"Nếu trời quả là khí chồng chất, thì mặt trời, mặt trăng, các vì sao — chúng chẳng rơi xuống sao?"

"Mặt trời, mặt trăng, các vì sao cũng chỉ là khí chồng chất mà có ánh sáng. Cho dù chúng có rơi, cũng chẳng làm ai đau được."

Người nước Kỷ lại hỏi:

"Thế còn đất lún thì sao?"

"Đất chỉ là những khối rắn chồng chất. Nó lấp đầy khắp bốn phương, chỗ nào mà chẳng có đất. Anh giẫm chân, bước đi, cả ngày anh sống ở trên đất. Sao còn lo đất lún?"

Người nước Kỷ nghe xong thì mừng rỡ, cởi bỏ được nỗi lo.

Và người đến khuyên giải cũng mừng rỡ, cũng cởi bỏ được nỗi lo.

Đó là chỗ truyện thường bị cắt ngang. Nhưng sách còn chép thêm một đoạn nữa.

Trường Lư Tử nghe chuyện, cười.

"Kẻ nói rằng trời đất sẽ hỏng thì cũng sai. Kẻ nói rằng trời đất không hỏng thì cũng sai."

Ông giảng: hỏng hay không hỏng, chúng ta không có cách nào biết được. Sống thì không biết chuyện chết, chết thì không biết chuyện sống; đến thì không biết chuyện đi, đi thì không biết chuyện đến.

"Hỏng hay không hỏng, sao ta lại phải để bụng?"

Liệt Tử nghe chuyện, cũng cười.

Ông nói: kẻ bảo trời đất sẽ hỏng là sai; kẻ bảo trời đất không hỏng cũng sai. Hỏng và không hỏng, là cái ta không thể biết được.

"Nhưng dù thế nào đi nữa — sống thì không biết chuyện chết, chết thì không biết chuyện sống. Trời đất có hỏng hay không, việc gì tới ta?"

Vậy là ba tầng.

Người nước Kỷ lo, và không sống nổi.

Người khuyên giải trả lời bằng lý lẽ, và cả hai cùng yên lòng.

Còn Liệt Tử thì bảo: cái lý lẽ ấy cũng chẳng chắc gì đâu — chỉ có điều nó không đáng để ta bỏ ăn bỏ ngủ.

Ngẫm: Người khuyên giải đã chữa khỏi cho người nước Kỷ bằng một lời giải thích chưa chắc đã đúng. Vậy thứ đã cứu anh ta là sự thật, hay chỉ là có ai đó chịu ngồi xuống nói chuyện với anh ta?

Góc tương tác: Nỗi lo lớn nhất của bạn tuần này — nó thuộc loại "trời sập" (chưa từng xảy ra, và có xảy ra cũng ngoài tầm tay), hay thuộc loại có thể làm gì đó được? Và nếu là loại thứ nhất, bạn muốn ai đó giải thích cho bạn, hay chỉ muốn ai đó ngồi cạnh?