Khổng Tử đi sang nước Sở.

Đi qua một khu rừng, ông thấy một ông lão gù đang bắt ve.

Ông lão dùng một cây sào có nhựa dính. Ông giơ sào lên, chấm một cái. Con ve rơi vào tay.

Lại giơ. Lại chấm. Lại được.

Nhẹ nhàng như thể ông đang nhặt ve dưới đất bỏ vào giỏ, chứ không phải bắt một con vật biết bay.

Khổng Tử đứng nhìn một lúc, rồi hỏi.

"Ông khéo thật! Có bí quyết gì chăng?"

"Có chứ."

Ông lão đặt sào xuống, kể.

"Năm sáu tháng trời, tôi tập chồng hai viên bi lên đầu cây sào, giơ lên mà không rơi. Tập được đến vậy rồi thì đi bắt ve, mười con chỉ sổng vài con."

"Chồng được ba viên mà không rơi, thì mười con chỉ sổng một."

"Chồng được năm viên mà không rơi — thì bắt ve như nhặt ve dưới đất."

Rồi ông nói tới cái quan trọng hơn.

"Tôi đứng, thân mình như gốc cây cụt. Tôi giơ tay, cánh tay như cành khô."

"Trời đất tuy lớn, muôn vật tuy nhiều — nhưng lúc ấy tôi chỉ biết có đôi cánh con ve."

"Tôi không quay, không nghiêng, không đem cả vạn vật đổi lấy cái cánh ve ấy. Làm sao mà không được?"

Khổng Tử quay lại nói với học trò.

"Dồn cái chí lại không để tán loạn, thì tinh thần tụ vào một chỗ. Câu ấy — nói về ông lão gù này đây."

Hai chi tiết trong truyện đáng dừng lại.

Thứ nhất: ông lão gù. Người kể không giấu điều đó, cũng không thương hại. Cái tài của ông không đến từ một thân thể hoàn hảo.

Thứ hai: ông mất năm sáu tháng chỉ để tập chồng bi lên đầu sào — một việc chẳng liên quan gì tới con ve, và chẳng ai nhìn thấy. Cái người ta thấy là cây sào chấm một cái và con ve rơi vào tay. Cái người ta không thấy là năm sáu tháng ấy.

Ngẫm: Ông lão không nói mình bắt ve giỏi. Ông nói lúc bắt ve, trời đất không còn tồn tại với ông. Vậy cái ông luyện suốt năm sáu tháng là kỹ thuật cầm sào — hay là khả năng để cả thế giới rơi ra ngoài?

Góc tương tác: Lần gần nhất bạn làm một việc mà quên hẳn thời gian, quên cả điện thoại trong túi — đó là việc gì? Và nếu ông lão gù hỏi bạn "lúc ấy anh biết có mấy thứ trên đời", bạn sẽ trả lời là mấy?