Ngày xưa, ở một thành phố xứ Ba Tư, có hai anh em trai. Người anh tên Cassim, lấy được vợ giàu nên sống sung túc. Người em tên Ali Baba, nghèo rớt, ngày ngày vào rừng đốn củi, chất lên ba con lừa đem ra chợ bán, kiếm ăn lần hồi.

Một hôm, Ali Baba đang đốn củi trong rừng thì nghe tiếng vó ngựa rầm rập. Sợ gặp cướp, bác vội trèo lên một cây cao, nấp trong tán lá.

Từ xa, một toán kỵ mã phi tới — bác đếm được đúng bốn mươi tên, mặt mày dữ tợn, lưng đeo gươm, yên ngựa nặng trĩu những túi đồ. Đúng là một băng cướp.

Chúng dừng lại ngay dưới gốc cây Ali Baba đang nấp, trước một vách đá lớn. Tên cầm đầu bước tới trước vách, dõng dạc hô:

Kỳ lạ thay, vách đá rùng rùng chuyển động, tách ra thành một cửa hang rộng. Cả bốn mươi tên cướp dắt ngựa chở của cải chui vào. Một lúc sau chúng đi ra, tay không. Tên cầm đầu quay lại hô:

Vách đá khép kín như cũ. Toán cướp lên ngựa phóng đi mất hút.

Ali Baba tò mò tụt xuống. Bác đến trước vách đá, thử hô đúng câu thần chú:

"Vừng ơi, mở ra!"

Cửa hang lại mở. Ali Baba bước vào, và sững sờ. Bên trong là cả một kho báu mênh mông: vàng bạc chất thành đống, lụa là gấm vóc, ngọc ngà châu báu lấp lánh — của cải mà băng cướp đã vơ vét suốt bao năm.

Ali Baba là người hiền lành, không tham. Bác chỉ xúc vừa đủ mấy túi vàng chất lên lừa, rồi hô "Vừng ơi, đóng lại", ra về, giữ kín chuyện.

Nhưng số vàng nhiều đến mức vợ Ali Baba muốn đong xem được bao nhiêu. Nhà nghèo không có cân đong, bà sang mượn cái đấu của chị dâu — vợ Cassim.

Người chị dâu vốn tính tò mò, lấy làm lạ sao nhà em chồng nghèo kiết lại cần đong đếm thứ gì. Bà bí mật phết một lớp mỡ dưới đáy đấu. Khi cái đấu được trả lại, dưới đáy dính một đồng tiền vàng.

Thế là lộ. Vợ chồng Cassim gặng hỏi cho bằng được. Ali Baba thật thà kể hết bí mật hang đá và câu thần chú.

Lòng tham của Cassim nổi lên đùng đùng. Ngay hôm sau, ông ta dắt tận mười con lừa vào rừng, quyết vơ cho thật nhiều. Tới nơi, ông hô "Vừng ơi, mở ra", cửa mở, ông chui vào giữa đống vàng, mê mải hốt đầy hết bao này đến bao khác.

Nhưng khi muốn ra, Cassim hoảng hốt phát hiện mình đã quên mất câu thần chú. Ông lắp bắp: "Lúa mì ơi, mở ra!... Đậu ơi, mở ra!... Ngô ơi, mở ra!" — gọi đủ mọi thứ hạt trên đời, chỉ trừ chữ "vừng". Cửa hang trơ trơ không nhúc nhích. Ông bị nhốt lại bên trong.

Đúng lúc ấy, băng cướp trở về. Chúng mở cửa hang, bắt được Cassim đang run rẩy bên đống vàng. Bọn cướp không tha. Chúng kết liễu ông, rồi chặt xác làm bốn mảnh, treo ngay trong hang để dọa bất cứ kẻ nào dám bén mảng.

Chờ mãi không thấy anh về, Ali Baba lo lắng vào rừng tìm. Bác tìm thấy thi thể anh mình trong hang. Đau xót, bác gói ghém đưa xác anh về, quyết chôn cất tử tế mà không để lộ chuyện.

Trong nhà Ali Baba có một nữ tì tên là Morgiana — đọc là Mo-gi-a-na. Nàng thông minh, gan dạ và trung thành hiếm có. Chính nàng đã bày kế: nàng mời một ông thợ khâu già đến, bịt mắt dẫn tới nhà, nhờ ông khâu liền thi thể lại để không ai biết người chết đã bị chặt ra làm mấy mảnh. Đám tang diễn ra êm thấm, cả thành không ai hay biết bí mật.

Nhưng băng cướp thì đã sinh nghi. Chúng trở lại hang, thấy xác Cassim biến mất — nghĩa là còn có kẻ khác biết bí mật của chúng và biết cả câu thần chú. Chúng quyết tìm cho ra kẻ đó mà diệt trừ.

Lần theo dấu vết, một tên cướp dò ra được nhà Ali Baba, bèn lấy phấn đánh một dấu chữ thập lên cửa để đêm cả bọn kéo tới. Nhưng Morgiana tinh mắt phát hiện dấu lạ. Nàng lập tức lấy phấn đánh y hệt dấu chữ thập lên cửa tất cả các nhà trong xóm. Đêm ấy, băng cướp mò tới, thấy nhà nào cũng có dấu, không biết đâu mà lần, đành rút lui. Tên cướp làm dấu bị chủ tướng xử tội vì làm hỏng việc.

Tên cầm đầu tức tối, quyết ra tay đích thân. Hắn nghĩ ra một mưu thâm hiểm.

Hắn cải trang thành một lái buôn dầu, dắt theo một đoàn lừa chở ba mươi bảy cái vò lớn. Nhưng chỉ một vò đựng dầu thật; ba mươi sáu vò còn lại, mỗi vò giấu một tên cướp nằm nép bên trong, tay lăm lăm dao. Hắn đến gõ cửa nhà Ali Baba, giả bộ là khách lỡ đường, xin ngủ nhờ một đêm. Ali Baba vốn hiếu khách, vui vẻ mời vào, còn dặn Morgiana lo cơm nước tử tế cho khách.

Điểm dừng đêm (M8): Kẻ cầm đầu băng cướp — kẻ đã giết Cassim — giờ đang ngồi ngay trong nhà Ali Baba, với ba mươi sáu tên đồ đảng nấp trong những chiếc vò dầu ngoài sân, chỉ chờ hiệu lệnh nửa đêm là xông ra. Ali Baba không hề hay biết. Nàng Scheherazade dừng lời ở đây, khi hiểm nguy đã kề cổ. Liệu ai sẽ cứu được cả nhà? Vua Shahryar nín thở hoãn án thêm một đêm.

Đêm ấy, Morgiana xuống bếp đun nước thì đèn dầu chợt hết. Nàng cầm âu ra sân, định múc tạm ít dầu từ mấy chiếc vò của vị khách.

Vừa lại gần vò thứ nhất, nàng nghe một giọng thì thầm vọng ra từ bên trong: "Đã đến giờ chưa?"

Morgiana giật mình, nhưng lập tức hiểu ra tất cả. Nàng trấn tĩnh, hạ giọng khàn khàn đáp: "Chưa, cứ đợi." Rồi nàng đi lần lượt qua từng vò — vò nào cũng có một tên cướp nấp bên trong, và nàng đều đáp y như vậy.

Đến chiếc vò cuối cùng, nàng tìm thấy vò dầu thật. Morgiana đổ đầy một nồi lớn, đun cho thật sôi sùng sục, rồi lặng lẽ múc dầu sôi dội vào từng chiếc vò một. Cứ thế, ba mươi sáu tên cướp bị hạ gục ngay trong vò, không kịp kêu một tiếng.

Nửa đêm, tên cầm đầu ra hiệu gọi thủ hạ. Không một ai đáp. Hắn chạy ra kiểm tra, kinh hoàng phát hiện cả băng đã bị tiêu diệt sạch. Hắn hoảng loạn nhảy qua tường trốn mất.

Nhưng hắn không cam tâm. Ít lâu sau, hắn cải trang lần nữa, làm một thương gia buôn tơ lụa, kết thân với con trai Ali Baba, rồi được mời tới nhà dùng bữa. Hắn định bụng nhân lúc ăn tiệc sẽ ra tay ám sát Ali Baba.

Nhưng một lần nữa, chính Morgiana nhận ra bộ mặt quen thuộc dưới lớp cải trang — và để ý thấy con dao giấu trong áo khách. Nàng nghĩ ra một kế.

Nàng ăn mặc như vũ nữ, bước ra múa mua vui cho khách, tay cầm một con dao găm như đạo cụ. Điệu múa uyển chuyển, càng lúc càng gần chỗ tên cướp. Rồi thình lình, đúng nhịp trống, Morgiana vung tay — kết liễu tên đầu sỏ bằng chính con dao của nàng, trước khi hắn kịp trở tay.

Ali Baba bàng hoàng, rồi vỡ lẽ. Chính người nữ tì trung thành này đã cứu cả nhà không chỉ một, mà đến ba lần. Để tạ ơn, Ali Baba trả tự do cho Morgiana và gả nàng cho con trai mình, nhận nàng làm con dâu.

Về sau, chỉ còn mình Ali Baba biết bí mật của hang đá. Bác dùng của cải một cách chừng mực, sống nhân hậu suốt đời, và truyền lại câu thần chú cho con cháu — những người biết rằng lòng tham như của Cassim chỉ dẫn tới diệt vong, còn sự khôn ngoan và trung nghĩa như của Morgiana mới thật đáng giá ngàn vàng.

Bài học: Sức mạnh và gươm giáo của bốn mươi tên cướp cuối cùng thua trước cái đầu của một nữ tì. Trí khôn thắng bạo lực; lòng trung nghĩa được đền đáp xứng đáng; còn lòng tham vô độ (Cassim) tự dẫn mình tới chỗ chết.

Bạn là Scheherazade: Sau câu chuyện về lòng trung của Morgiana, bạn cảm thấy trái tim nhà vua dịu đi một chút. Đêm mai bạn nên kể tiếp một truyện phiêu lưu nhẹ nhàng (Sinbad vượt biển), hay một truyện về trí khôn thắng cái ác lần nữa (Người đánh cá và con quỷ)?