Thành Hamelin xưa kia là một thị trấn nhỏ trù phú bên bờ một dòng sông ở nước Đức. Dân chúng sống sung túc, buôn bán tấp nập, chẳng thiếu thốn gì. Nhưng rồi một tai họa ập tới: lũ chuột.

Không biết từ đâu, chuột kéo về đông nghịt, ngày một nhiều thêm. Chúng bò khắp nơi, gặm nhấm lúa gạo trong kho, cắn phá quần áo, chui vào cả nồi niêu bát đĩa. Đàn chuột đông tới mức mèo cũng phải bó tay. Cả thành Hamelin khốn khổ, ăn không ngon, ngủ không yên.

Ông thị trưởng và các vị bô lão họp bàn suốt mấy ngày mà chẳng nghĩ ra cách nào. Họ liền dán thông báo khắp nơi: ai đuổi sạch được lũ chuột sẽ được thưởng một túi vàng lớn.

Một hôm, có một người lạ mặt tới thành. Ông ta ăn mặc kỳ lạ, áo choàng nhiều màu sặc sỡ, tay cầm một cây kèn. Ông tới gặp thị trưởng và nói: "Thưa ngài, tôi có tài đuổi mọi loài vật gây hại bằng tiếng kèn của mình. Nếu tôi đuổi sạch lũ chuột, ngài sẽ trả tôi bao nhiêu?"

Ông thị trưởng mừng rỡ, hứa chắc nịch: "Nếu ông đuổi hết được lũ chuột, ta sẽ trả ông một ngàn đồng vàng!" Người thổi kèn mỉm cười gật đầu.

Ngay lập tức, ông bước ra đường, đưa cây kèn lên môi và thổi một điệu nhạc kỳ lạ, réo rắt. Điều kỳ diệu xảy ra: từ mọi ngõ ngách, mọi mái nhà, mọi hầm kho, lũ chuột nghe tiếng kèn liền chui ra, nối đuôi nhau chạy theo ông thành một dòng đen dài dằng dặc.

Người thổi kèn vừa thổi vừa đi, dẫn cả biển chuột ra khỏi thành, tới bên bờ sông. Ông bước xuống nước, và lũ chuột cứ thế lao theo tiếng kèn xuống dòng sông, không con nào còn quay lại. Chỉ trong chốc lát, thành Hamelin đã sạch bóng chuột.

Dân chúng vui mừng khôn xiết, reo hò khắp phố. Nhưng khi người thổi kèn tới đòi món tiền thưởng đã hứa, lòng tham lại trỗi dậy trong ông thị trưởng và các vị bô lão. Thấy lũ chuột đã hết, họ tiếc của, liền trở mặt.

"Một ngàn đồng vàng ư? Ông chỉ thổi kèn có một lát mà đòi nhiều thế à?" thị trưởng bĩu môi. "Chúng tôi chỉ trả ông năm mươi đồng thôi, thế là quá hậu rồi." Họ nuốt lời hứa, cười cợt xua đuổi người thổi kèn đi.

Người thổi kèn không tranh cãi. Ông chỉ nhìn họ bằng ánh mắt buồn và nghiêm nghị, khẽ nói: "Các người đã không giữ lời hứa. Rồi các người sẽ phải hối tiếc." Nói xong, ông lặng lẽ rời khỏi thành.

Ít lâu sau, vào một buổi sáng chủ nhật, khi người lớn đều đang ở nhà thờ, người thổi kèn bỗng quay lại thành Hamelin. Nhưng lần này, ông khoác một tấm áo khác, và điệu kèn ông thổi cũng khác — một giai điệu trong trẻo, vui tươi, dịu dàng đến lạ.

Nghe tiếng kèn ấy, lần này không phải lũ chuột, mà là những đứa trẻ trong thành lũ lượt chạy ra. Chúng cười khúc khích, nhảy chân sáo, xúm xít đi theo người thổi kèn. Ông dẫn đàn trẻ ra khỏi thành, đi về phía một ngọn núi.

Người lớn trong nhà thờ chẳng ai hay biết. Đến khi tan lễ trở về, họ mới hốt hoảng nhận ra: lũ trẻ đã biến mất, cả người thổi kèn cũng không còn. Người ta kể rằng ông đã dẫn đàn trẻ đi về phía núi, và từ đó không ai còn gặp lại chúng nữa. Chỉ có một cậu bé đi khập khiễng, theo không kịp, ở lại được để kể cho mọi người nghe.

Cả thành Hamelin chìm trong đau buồn và hối hận khôn nguôi. Giá như họ giữ đúng lời hứa, giá như họ đừng vì tham lam mà bội ước, thì đâu đến nỗi. Nhưng đã quá muộn.

Từ đó, người ta kể lại câu chuyện này cho con cháu nghe như một lời răn: một lời hứa đã thốt ra thì phải giữ, và lòng tham cùng sự bội tín có thể dẫn tới những mất mát không gì bù đắp được.

(Ghi chú: Đây là một truyền thuyết dân gian Đức, được anh em Grimm sưu tầm trong tập "Truyền thuyết Đức" — Deutsche Sagen, 1816 — chứ không thuộc tập cổ tích KHM. Người ta tin rằng truyền thuyết có thể bắt nguồn từ một sự kiện có thật đã xảy ra ở thị trấn Hamelin thời trung cổ.)

- Nếu là bạn? (M3): Bạn đã hứa trả công cho ai đó khi họ giúp bạn. Xong việc rồi, bạn thấy tiếc và muốn trả ít hơn. Bạn sẽ giữ đúng lời hứa hay trở mặt vì tiếc của như dân thành Hamelin? Chính sự bội ước ấy đã gây ra tai họa lớn.

- Bài học: Đã hứa thì phải giữ, nhất là khi người ta đã giúp mình thật lòng. Lòng tham và sự nuốt lời có thể phải trả một cái giá rất đắt.

- Đố nhanh (M6): Người thổi kèn đã dùng tiếng kèn để làm gì lần thứ nhất, và lần thứ hai?