Đêm cuối cùng của năm, trời rét cắt da và tuyết rơi trắng xóa. Trong bóng tối lạnh lẽo ấy, một cô bé nghèo đi lang thang giữa phố, đầu trần, chân đất. Em có đi đôi dép cũ của mẹ khi ra khỏi nhà, nhưng dép quá rộng nên tuột mất khi em vội tránh hai cỗ xe ngựa phóng qua. Một chiếc trôi đâu mất; chiếc kia bị một thằng bé nhặt được, cười ầm chạy đi.

Thế là em đi chân trần trên tuyết, đôi bàn chân đỏ ửng rồi tím lại vì rét. Trong chiếc tạp dề cũ, em ôm một bó diêm; tay em cầm thêm một bao nữa. Suốt cả ngày dài, chẳng ai mua của em lấy một que, chẳng ai cho em một đồng. Em run rẩy, đói và lạnh, lê từng bước.

Tuyết bám đầy trên mái tóc dài xoăn của em, nhưng em chẳng còn nghĩ đến chuyện tóc mình đẹp. Cửa sổ nhà nào cũng hắt ra ánh đèn ấm, và trong phố thơm lừng mùi ngỗng quay — vì đó là đêm giao thừa. Em nép vào một góc tường giữa hai ngôi nhà, co ro đôi chân bé bỏng vào người. Nhưng càng lúc em càng lạnh hơn.

Em không dám về nhà. Em chưa bán được que diêm nào, chẳng có lấy một xu, mà về thì thế nào cha cũng đánh. Vả lại ở nhà cũng lạnh gần như ngoài phố — chỉ có mái nhà rách, gió luồn qua mọi khe hở dù đã nhét giẻ và rơm. Đôi bàn tay em gần như cứng đờ vì rét.

Một que diêm — chỉ một que thôi — có lẽ sẽ sưởi ấm em được chút nào. Em rút ra một que, quẹt vào tường. Xoẹt! Ngọn lửa bùng lên, ấm và sáng như một ngọn nến nhỏ. Em khum tay che lấy nó. Kỳ lạ thay, trong ánh lửa ấy, em thấy hiện ra một cái lò sưởi bằng đồng bóng loáng, lửa reo tí tách, ấm áp lạ lùng. Em vừa duỗi chân ra hơ cho ấm thì... phụt, que diêm tắt. Lò sưởi biến mất. Chỉ còn trong tay em mẩu diêm cháy dở.

Em quẹt que thứ hai. Ánh lửa hắt lên bức tường, và bức tường bỗng trong suốt như một tấm màn. Em nhìn thấy trong nhà một bàn tiệc phủ khăn trắng muốt, bát đĩa sứ sáng loáng, và giữa bàn là một con ngỗng quay bốc khói thơm phức, nhồi đầy táo và mận khô. Lạ lùng hơn nữa, con ngỗng nhảy khỏi đĩa, lạch bạch tiến về phía em, dao nĩa còn cắm trên lưng. Nhưng rồi que diêm tắt, và trước mặt em chỉ còn bức tường dày lạnh lẽo.

Em quẹt thêm một que nữa. Lần này em thấy mình ngồi dưới một cây thông Noel to lớn, lộng lẫy hơn cả cây em từng nhìn trộm qua cửa kính nhà giàu. Hàng nghìn ngọn nến lung linh trên cành lá xanh, và những bức tranh màu rực rỡ như trong tủ kính các cửa hàng đang nhìn xuống em. Em đưa tay về phía cây — thì que diêm lại tắt. Những ngọn nến trên cây bay cao dần, cao mãi, biến thành những ngôi sao trên trời. Một ngôi sao vụt rơi, kéo theo một vệt sáng dài.

"Có ai đó vừa qua đời," em thầm nghĩ. Bởi bà ngoại — người duy nhất từng thương yêu em, nay đã mất — lúc còn sống vẫn bảo: mỗi khi một vì sao rơi là một linh hồn được bay về với Chúa.

Em quẹt tiếp một que diêm nữa vào tường. Ánh sáng lại bừng lên, và giữa quầng sáng ấy, em thấy bà ngoại đang đứng đó — hiền hậu, rạng rỡ, dịu dàng như em vẫn nhớ. "Bà ơi!" em kêu lên. "Bà mang cháu đi với! Cháu biết bà sẽ biến mất khi que diêm tắt, biến mất như cái lò sưởi ấm, như con ngỗng quay, như cây thông đẹp đẽ ấy!"

Sợ bà lại tan đi, em vội vàng quẹt luôn cả bó diêm còn lại. Cả bó bùng lên sáng rực như giữa ban ngày. Chưa bao giờ bà ngoại trông cao lớn và đẹp đẽ đến thế. Bà ôm em vào lòng, và cả hai bà cháu cùng bay lên trong ánh sáng và niềm vui, bay cao mãi, cao mãi — tới nơi không còn đói, không còn rét, không còn khổ đau nữa.

Sáng hôm sau, ngày đầu năm mới, người ta thấy em bé ngồi nép trong góc tường, đôi má hồng, đôi môi như đang mỉm cười. Em đã ra đi trong đêm giao thừa. Quanh em vương vãi những mẩu diêm cháy dở của cả một bó.

"Con bé muốn sưởi ấm cho mình đấy thôi," người ta bảo nhau, rồi lắc đầu thương xót. Nhưng không ai biết em đã nhìn thấy những gì đẹp đẽ đến nhường nào, và em đã cùng bà ngoại bước vào một năm mới rực rỡ ra sao, ở một nơi thật xa, thật ấm.

(M3 — Nếu là bạn?) Trong đêm bão tuyết ấy, em bé có thể cố lê về căn nhà rách lạnh lẽo, hay nép vào góc tường và quẹt từng que diêm để sưởi. Bạn nghĩ vì sao em chọn que diêm?

→ Bản gốc của Andersen để em quẹt hết cả bó diêm — mỗi que là một giấc mơ ấm áp, và que cuối cùng đưa em về với bà ngoại. Câu chuyện buồn, nhưng Andersen kể cái chết ấy như một sự giải thoát dịu dàng, để nhắc người lớn đừng bao giờ để một đứa trẻ phải lạnh và đói một mình.